Do przedszkola i oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej w pierwszej kolejności przyjmowane są dzieci w wieku 6 lat odbywające roczne przygotowanie przedszkolne. W następnej kolejności przyjmowane są dzieci:

• matek lub ojców samotnie je wychowujących,
• matek lub ojców, wobec których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności bądź całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na podstawie odrębnych przepisów,
• umieszczone w rodzinach zastępczych
  (§ 2 rozporządzenia MENiS z 20 lutego 2004 r.).

Statut przedszkola określa m.in. szczegółowe zasady rekrutacji dzieci do przedszkola (załącznik nr 1 do rozporządzenia MEN z 21 maja 2001 r.). Pierwszy statut tworzy organ prowadzący, zaś projekty jego zmian oraz projekty kolejnych statutów dokonuje rada pedagogiczna i przestawia do uchwalenia radzie rodziców (o ile została powołana w danej placówce) (art. 42 ust. 1 oraz art. 58 ust. 6 UoSO). Dzięki takiej procedurze organy przedszkola mają realny wpływ m.in. na kryteria naboru do danej placówki.

W mniejszych gminach dzieci są przyjmowane do przedszkola na podstawie regulaminu postępowania rekrutacyjnego, przygotowanego przez organ prowadzący przedszkola oraz decyzji wydanej przez komisję rekrutacyjną.

W dużych miastach praktykowana jest rekrutacja elektroniczna, która choć usprawnia nabór, powoduje, że organ prowadzący ustala jednakowe kryteria dla wszystkich przedszkoli. O naborze do przedszkola decyduje uzyskana liczba punktów, która uzależniona jest od spełnienia kryteriów wskazanych przez organ prowadzący.

Taka praktyka może pozbawiać organy przedszkoli ich ustawowych uprawnień w zakresie opracowywania szczegółowych kryteriów naboru dzieci.

Najwięcej krytycznych uwag ze strony rodziców dotyczy zasady, która uzależnia przyjęcie dziecka do przedszkola od tego, czy oboje rodzice pracują w pełnym wymiarze czasu pracy. Skutkiem ustalenia takiego kryterium jest ograniczenie dostępu do przedszkola dzieciom, których rodzice nie pracują, pracują na część etatu lub gdy rodzic w czasie trwania naboru do przedszkola (luty–maj) przebywa na urlopie wychowawczym. Rzecznik Praw Dziecka zwrócił uwagę, że wielu z rodziców planuje podjąć zatrudnienie w momencie pójścia dziecka do przedszkola. Zatem w czasie, gdy trwa rekrutacja, nie mogą oni spełnić kryterium zatrudnienia w pełnym wymiarze. Osoby przebywające na urlopach wychowawczych, choć w świetle prawa pozostają w zatrudnieniu, często są z tego względu dyskryminowane, gdyż ich dzieci nie zostają przyjęte do przedszkola.

Rzecznik Praw Dziecka uznał za niesprawiedliwą zasadę, że dzieci zamieszkałe, lecz niezameldowane na terenie gminy są przyjmowane warunkowo, tzn. w zależności od wolnych miejsc. Zdaniem Rzecznika wszystkie dzieci faktycznie zamieszkałe na obszarze danej gminy (co nie zawsze jest równoznaczne z zameldowaniem) powinny mieć jednakowe prawo do wychowania przedszkolnego.

Przedszkole publiczne prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie co najmniej w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego (art. 6 ust. 1 pkt 1 UoSO). Oznacza to, że gmina nie może pobierać opłat za zajęcia odbywające się w ramach podstawy programowej. Niestety wiele samorządów uzależnia przyjęcie dziecka do przedszkola od tego, czy będzie ono korzystać z pełnej, tzn. odpłatnej oferty. Dzieci, które chcą korzystać wyłącznie z zajęć określonych w podstawie programowej, mają mniejsze szanse na dostanie się do przedszkola. 

Do Rzecznika trafiają także sygnały, że kryteria rekrutacji nie obejmują dzieci 5-letnich, które w latach 2009/2010 oraz 2010/2011 mają prawo do odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego. W konsekwencji spotykają się z odmową przyjęcia do przedszkoli.

Problem też pojawia się, gdy dzieci, które uczęszczają do przedszkola, nie mają możliwości dostania się do niego w kolejnym roku szkolnym. Skutkuje to przerwaniem edukacji przedszkolnej lub koniecznością zmiany przedszkola.

Rzecznik Praw Dziecka zwrócił się do Pani Minister Hall z prośbą o ustosunkowanie się do powyższych problemów związanych z rekrutacją do przedszkoli publicznych. Ponadto Rzecznik zwrócił się z wnioskiem o rozważenie możliwości zobowiązania kuratorów oświaty do kontroli wywiązywania się przez organy przedszkoli z obowiązku określenia w statutach szczegółowych i niedyskryminujących dzieci zasad rekrutacji do przedszkoli oraz ewentualnego zawłaszczenia tej kompetencji przez organy gmin, a w przypadku stwierdzenia takich praktyk – informowania wojewodów.