8 czerwca tego roku Minister Edukacji Narodowej Katarzyna Hall podpisała rozporządzenie w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników. Rozporządzenie weszło w życie 10 czerwca. Określa ono warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole przez dyrektora szkoły programów nauczania. Traci moc rozporządzenie MEN z 6 stycznia 2009 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia.
3 sposoby na wybór programu przez nauczyciela
Program wychowania przedszkolnego, program nauczania ogólnego, program nauczania dla zawodu może nauczyciel:
- opracować samodzielnie bądź we współpracy z innymi nauczycielami,
- zaproponować opracowany przez innego autora (autorów) np. spośród programów dostępnych na rynku, dopuszczonych do użytku szkolnego przez MEN,
- przedstawić opracowany przez innego autora (autorów) wraz z dokonanymi przez siebie modyfikacjami, wskazując zakres proponowanych zmian z uzasadnieniem, dlaczego je proponuje
Zaproponowany przez nauczyciela program powinien być dostosowany do potrzeb i możliwości uczniów, dla których jest przeznaczony.
Warunki dopuszczenia programów
Program wychowania przedszkolnego może być dopuszczony do użytku w danym przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego, jeżeli (§ 3 rozporządzenia):
- stanowi opis sposobu realizacji celów kształcenia i zadań ustalonych w podstawie programowej wychowania przedszkolnego, określonej w rozporządzeniu MEN z 23 grudnia 2008 r., lub zadań, które mogą być realizowane w ramach zajęć dodatkowych, określonych w przepisach w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół;
- zawiera:
- szczegółowe cele kształcenia i wychowania,
- treści zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej wychowania przedszkolnego,
- sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości dzieci,
- metody przeprowadzania analizy gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna);
- jest poprawny pod względem merytorycznym i dydaktycznym.
Program nauczania ogólnego obejmuje co najmniej jeden etap edukacyjny i dotyczy edukacji wczesnoszkolnej (kształcenia zintegrowanego), przedmiotu, ścieżki edukacyjnej, bloku przedmiotowego lub ich części i może być dopuszczony do użytku w danej szkole, jeżeli (§ 4 rozporządzenia):
- stanowi opis sposobu realizacji celów kształcenia i zadań edukacyjnych ustalonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, określonej w rozporządzeniu MEN z 23 grudnia 2008 r., albo w dotychczasowej podstawie programowej kształcenia ogólnego;
- zawiera:
- szczegółowe cele kształcenia i wychowania,
- treści zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej kształcenia ogólnego,
- sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości uczniów oraz warunków, w jakich program będzie realizowany,
- opis założonych osiągnięć ucznia, a w przypadku programu nauczania ogólnego uwzględniającego dotychczasową podstawę programową kształcenia ogólnego - opis założonych osiągnięć ucznia z uwzględnieniem standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów, określonych w przepisach w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów,
- propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia;
- jest poprawny pod względem merytorycznym i dydaktycznym.
Program nauczania dla zawodu oraz program nauczania dla profilu może być dopuszczony do użytku w danej szkole, jeżeli (§ 5 rozporządzenia):
- treści kształcenia w formie haseł programowych, powiązane ze szczegółowymi celami kształcenia,
- stanowi zbiór usystematyzowanych, celowych układów umiejętności i treści nauczania, ujętych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie albo w podstawie programowej kształcenia w profilu kształcenia ogólnozawodowego, określonych odpowiednio w przepisach w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach oraz w przepisach w sprawie podstawy programowej kształcenia w profilach kształcenia ogólnozawodowego, wraz ze wskazówkami dotyczącymi realizacji procesu kształcenia i oceniania osiągnięć edukacyjnych ucznia;
- zawiera:
- programy nauczania poszczególnych przedmiotów zawodowych, bloków tematycznych, modułów lub innych układów treści, obejmujące:
- treści kształcenia w formie haseł programowych, powiązane ze szczegółowymi celami kształcenia,
- wskazówki metodyczne dotyczące realizacji programu,
- propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia,
- propozycje planu lub planów nauczania dla zawodu albo profilu kształcenia ogólnozawodowego opracowane na podstawie ramowych planów nauczania, określonych w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych;
- jest poprawny pod względem merytorycznym i dydaktycznym.
Przed dopuszczeniem – można zasięgnąć opinii
Przed dopuszczeniem programu wychowania przedszkolnego do użytku w danym przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego, dyrektor przedszkola lub dyrektor szkoły podstawowej może zasięgnąć opinii:
- nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, posiadającego wykształcenie wyższe i kwalifikacje do pracy w przedszkolu,
- konsultanta lub doradcy metodycznego.
Przed dopuszczeniem programu nauczania ogólnego do użytku w danej szkole, dyrektor szkoły może zasięgnąć opinii:
- nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, posiadającego wykształcenie wyższe i kwalifikacje wymagane do prowadzenia zajęć edukacyjnych, dla których program jest przeznaczony, lub
- konsultanta lub doradcy metodycznego, lub
- zespołu nauczycielskiego, zespołu przedmiotowego lub innego zespołu problemowo-zadaniowego, o których mowa w przepisach w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół.
Przed dopuszczeniem programu nauczania dla zawodu albo programu nauczania dla profilu do użytku w danej szkole, dyrektor szkoły może zasięgnąć opinii:
- zespołu nauczycieli przedmiotów zawodowych właściwych dla danego zawodu lub profilu kształcenia ogólnozawodowego, lub
- konsultanta lub doradcy metodycznego, lub
- specjalistów z zakresu danego zawodu lub profilu kształcenia ogólnozawodowego, w szczególności pracodawców, przedstawicieli stowarzyszeń zawodowych i pracowników naukowych.
Zapamiętaj: Ocena ma na celu zweryfikowanie, czy proponowane przez nauczyciela pomysły na realizację są dobre, czy pomogą uczniom w uzyskaniu opisanych podstawie umiejętności i wiedzy, czy rzeczywiście służą kształceniu pożądanych postaw i realizacji założonych celów.
Dyrektor dopuszcza programy do użytku
Programy dopuszcza do użytku w danej szkole dyrektor na wniosek nauczyciela lub nauczycieli, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej (poprzednio także rady rodziców).
Szkolny zestaw programów nauczania
Wszystkie programy dopuszczone do użytku i używane w danej szkole stanowią odpowiednio szkolny zestaw programów wychowania przedszkolnego lub szkolny zestaw programów nauczania.
Zapamiętaj: Dyrektor szkoły jest odpowiedzialny za uwzględnienie w zestawie programów wychowania przedszkolnego i szkolnym zestawie programów nauczania całości podstawy programowej odpowiednio do wychowania przedszkolnego i podstawy programowej kształcenia ogólnego ustalonej dla danego etapu edukacyjnego, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie w zawodach albo w profilach kształcenia ogólnozawodowego – także całości podstawy programowej kształcenia w zawodzie albo podstawy programowej kształcenia w profilu kształcenia ogólnozawodowego.
Wykazy programów dopuszczonych na podstawie wcześniejszych przepisów - na stronie internetowej MEN
Z uwagi na sukcesywne wdrażanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego, wykazy programów nauczania dopuszczonych na poszczególnych etapach kształcenia do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej na podstawie dotychczasowych przepisów będą zamieszczone na stronie internetowej MEN do czasu pełnego wdrożenia nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego. Nauczyciele klas w których obowiązuje dotychczasowa podstawa programowa kształcenia ogólnego mogą wybierać programy z tego wykazu.
Zapamiętaj: Programy wpisane do tych wykazów również wymagają dopuszczenia do użytku w danej szkole przez dyrektora szkoły.
Procedura dopuszczenia podręczników – bez dużych zmian
W rozporządzeniu nie ma zasadniczych zmian w procedurze dopuszczania podręczników do użytku w stosunku do obecnie obowiązujących przepisów. Najistotniejszą zmianą jest wprowadzenie możliwości dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika w formie elektronicznej (e-book lub podręcznik multimedialny) - zamieszczony na dysku CD, DVD lub w sieci Internet. Ważne, by taki podręcznik posiadał instrukcję pracy z podręcznikiem, łatwy w obsłudze system nawigacyjny i wyszukiwawczy, bardzo dobrą czytelność, estetyczną szatę graficzną i możliwość drukowania.
Podstawa prawna:
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz.U. z 2009 r. Nr 89, poz. 730).
- Rozporządzenie ministra Edukacji Narodowej z 6 stycznia 2009 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczenia (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 18).
- Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17).
