Aby skorzystać z
pełnej wersji serwisu
   
Nie pamiętasz hasła?
Jesteś tutaj: Strona główna Aktualności Raport specjalny
Rozmiar tekstu: f1 f2 f3

Porady Oświatowe

Kanały RSS
Dokument archiwalny Ważny od 2012-03-07 do 2012-09-01

Raport specjalny: Nowa ramówka - omówienie przepisów pod kątem arkusza organizacji na rok szkolny 2012/2013

Od 1 września mają obowiązywać nowe przepisy dotyczące ramowych planów nauczania. Przystępując do przygotowywania arkusza trzeba zapoznać się z zapowiadanymi zmianami - to pozwoli uniknąć błędów i poprawnie wykonać zadanie. Ten tekst, w formie tabelek, zestawień i wyliczeń, pozwoli uporządkować: jaki będzie nowy ramowy plan nauczania;  nowe zasady konstruowania szkolnych planów nauczania; godziny do dyspozycji dyrektora, a jak to wyglądało dotychczas. W kolejnym raporcie na temat arkusza organizacji zostanie omówiona procedura tworzenia arkusza na rok szkolny 2012/2013, czynności i zadania dyrektora.
Dwa powody zmiany ramówki
Zgodnie z zapowiedzią MEN dnia 1 września 2012 r. wejdzie w życie nowe rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania, podpisane przez MEN 7 lutego 2012 r.Nowe przepisy muszą być uwzględnione podczas opracowywania arkuszy organizacyjnych na rok szkolny 2012/2013.
Większość regulacji nowego rozporządzenia ma związek z wdrażaniem drugiego etapu nowej podstawy programowej, która od 1 września 2012 r. zacznie obowiązywać w klasie IV szkoły podstawowej oraz klasach I szkół ponadgimnazjalnych (zasadniczej szkoły zawodowej, liceum ogólnokształcącego i technikum) - w kolejnych latach wejdzie do kolejnych klas wymienionych szkół. W nowej ramówce też na nowo zdefiniowano godziny do dyspozycji dyrektora.
Uwzględniając obydwa powody zmiany ramówki (godziny do dyspozycji dyrektora i podstawa programowa) przepisy nowego rozporządzenia stosowane będą od 1 września 2012 r. w:
  1. klasach I i IV szkoły podstawowej,
  2. klasie I gimnazjum,
  3. klasie I szkół ponadgimnazjalnych: zasadniczej szkoły zawodowej, liceum ogólnokształcącego, technikum, szkoły policealnej i szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz w klasie wstępnej liceum ogólnokształcącego z oddziałami dwujęzycznymi.
W kolejnych latach nowa ramówka będzie sukcesywnie wchodziła do kolejnych klas wymienionych wyżej szkół, aż do zakończenia danego etapu edukacyjnego.
Dwie ramówki w jednej szkole
Zapamiętaj
W okresie przejściowym w szkołach będą obowiązywały jednocześnie dwa ramowe plany nauczania, tj. dotychczasowy i nowy (§ 8 ust. 1 i 2). Oznacza to, że arkusz organizacyjny będzie musiał być opracowany inaczej w części dotyczącej klas I-szych szkół dla młodzieży i kl. IV szkoły podstawowej, a inaczej w części dotyczącej pozostałych klas, poszczególnych typów szkół.
Przepisy dotychczasowego rozporządzenia MENiS z 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania nadal będą obowiązywały również podczas sporządzania arkusza organizacji dla (§ 8 ust. 4):
  1. szkoły podstawowej dla dorosłych - do 31 sierpnia 2014 r.
  2. stopniowo likwidowanych szkół (liceum profilowane, zasadnicza szkoła zawodowa i technikum dla dorosłych, dwuletnie uzupełniające liceum ogólnokształcące, trzyletnie technikum uzupełniające).
Nowa konstrukcja ramowego planu nauczania
Zgodnie z nowymi przepisami, znacząco zmieniła się konstrukcja ramowego planu nauczania (§ 2 ust. 1). Zmiana ta ma wpływ na  zasady konstrukcji szkolnych planów nauczania. Porównanie nowej i dotychczasowej konstrukcji ramowego planu nauczania przedstawia tabelka:
Nowy ramowy plan nauczania określa:
Dotychczasowy ramowy plan nauczania określał:
  1. minimalny wymiar godzin na danym etapie edukacyjnym, przeznaczonych na realizację: poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych (edukacja wczesnoszkolna, przedmioty, bloki przedmiotowe, kształcenie zawodowe) oraz zajęć z wychowawcą (§ 2 ust. 1 pkt. 1)
Zmiana: w miejsce dotychczasowego tygodniowego wymiaru godzin w cyklu kształcenia na poszczególne obowiązkowe zajęcia edukacyjne zostały określone minimalne liczby godzin przeznaczone na te zajęcia w całym cyklu kształcenia, np. 3-letnie limity godzin;
  1. tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć z wychowawcą dla uczniów poszczególnych klas na danym etapie edukacyjnym
Zmiana: dotychczas tygodniowe limity godzin „obciążających” ucznia określone były dla etapu edukacyjnego (np. III) , wg nowej koncepcji będą określone dla poszczególnych klas (np. kl. I, kl. II, kl. III) - § 2 ust. 1 pkt. 2)
  1. minimalny wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych na danym etapie edukacyjnym
Zmiana: dyrektor szkoły ogólnodostępnej w uzgodnieniu z organem prowadzącym w każdym roku przydzielał dodatkowe godziny na prowadzenie indywidualnych zajęć rewalidacyjnych z uczniami niepełnosprawnymi, po zmianach przepisów będzie dysponował 3-letnim limitem godzin (limit zależy od etapu edukacyjnego, na który uczęszcza uczeń niepełnosprawny) (§ 2 ust. 1 pkt. 3);
  1. tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych na danym etapie edukacyjnym (tygodniowy limit godzin tych zajęć zależy od tego czy uczeń jest w oddziale ogólnodostępnym/ integracyjnym czy specjalnym oraz od etapu edukacyjnego) (§ 2 ust. 1 pkt. 4);
  2. wymiar godzin do dyspozycji dyrektora szkoły przeznaczonych na (§ 2 ust. 1 pkt. 5):
  3. zwiększenie liczby godzin wybranych obowiązkowych zajęć edukacyjnych,
  4. zajęcia realizujące potrzeby i zainteresowania uczniów, z uwzględnieniem art. 42 ust. 2 pkt 2 KN.
  1. tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych o charakterze dydaktyczno-wychowawczym, w toku których odbywa się nauczanie przedmiotów, bloków przedmiotowych, realizacja modułów, kształcenie zintegrowane (edukacja wczesnoszkolna) lub realizacja ścieżek edukacyjnych, oraz zajęć w profilu,
  2. tygodniowy wymiar zajęć z religii/etyki,
  3. tygodniowy wymiar godzin do dyspozycji dyrektora szkoły:
  • godzin przeznaczonych na realizację zajęć, o których mowa w ust. 5 dotychczasowego rozporządzenia,
  • godzin przeznaczonych na realizację zajęć, o których mowa w ust. 5a - „godziny karciane”
  1. tygodniowy wymiar zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych,
5) tygodniowy wymiar zajęć socjoterapeutycznych organizowanych dla uczniów z dysfunkcjami i zaburzeniami utrudniającymi funkcjonowanie społeczne.
Nowe zasady konstruowania szkolnych planów nauczania
Zmiany konstrukcji szkolnego planu nauczania wpływają na zasady konstruowania arkusza organizacji. Szkolny plan nauczania powinien określać tygodniowy wymiar godzin odpowiednio dla poszczególnych klas na danym etapie edukacyjnym (§ 4 ust. 1).
Porównanie nowej i dotychczasowej konstrukcji szkolnego planu nauczania przedstawia tabelka:
W okresie przejściowym obowiązują dwa modele szkolnego planu nauczania, a zatem dwa rodzaje danych w arkuszu organizacyjnym.
Szkolny plan nauczania wg nowej ramówki określa tygodniowy wymiar godzin:
Dotychczasowy szkolny plan nauczania określał tygodniowy wymiar godzin:
  1. poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego oraz zajęć z wychowawcą;
  2. poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego;
  3. zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych;
  4. dodatkowych zajęć edukacyjnych, jeżeli takie zajęcia są prowadzone.
  1. obowiązkowych zajęć edukacyjnych,
  2. zajęć religii/etyki,
  3. dodatkowych zajęć z języka obcego, języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego, nieujętych w ramowym planie nauczania dla danego etapu edukacyjnego, jeżeli wymiar godzin umożliwia realizację podstawy programowej ustalonej dla tych zajęć albo dodatkowych zajęć edukacyjnych, dla których nie została ustalona podstawa programowa, lecz program nauczania tych zajęć został włączony do szkolnego zestawu programów nauczania - jeżeli takie zajęcia są prowadzone.
Ponadto w szkolnym planie nauczania uwzględnia się również wymiar godzin, zgodnie z odrębnymi przepisami (§ 4 ust. 2):
  1. zajęć religii lub etyki;
  2. zajęć wychowania do życia w rodzinie;
  3. zajęć języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego oraz nauki własnej historii i kultury;
  4. zajęć sportowych w oddziałach i szkołach sportowych oraz szkołach mistrzostwa sportowego.
Dodatkowo w szkolnym planie nauczania uwzględniano dla uczniów niepełnosprawnych, w zależności od rodzaju i stopnia niepełnosprawności uczniów, następujące zajęcia rewalidacyjne:
  1. korekcyjne wad postawy,
  2. korygujące wady mowy,
  3. orientacji przestrzennej i poruszania się,
  4. nauki języka migowego lub innych alternatywnych metod komunikacji,
  5. inne, wynikające z programów rewalidacji.
Uwaga: przepis nie dotyczy niektórych zajęć w niektórych rodzajów szkół (§ 3 ust. 3 dotychczasowego rozporządzenia).
Obowiązkowe zajęcia edukacyjne
Według nowego rozporządzenia obowiązkowe zajęcia edukacyjne to:
  1. edukacja wczesnoszkolna,
  2. przedmioty, bloki przedmiotowe
  3. kształcenie zawodowe.
Zapamiętaj
Dyrektor szkoły odpowiada za to, aby łączne sumy godzin zajęć z danego przedmiotu w ciągu cyklu kształcenia były nie mniejsze niż wymienione w ramowym planie nauczania, a efekty kształcenia określone w podstawie programowej zostały osiągnięte. W ocenie ustawodawcy minimalna ogólna liczba godzin przeznaczona na realizację programów nauczania z poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych jest wystarczająca, bowiem została obliczona na 32-tygodniowe lata szkolne, zaś w każdym roku szkolnym jest ok. 35 - 36 tygodni nauki.
Zastosuj
Nadwyżkę 3-4 tygodni nauki dyrektor szkoły będzie przeznaczał na kontynuowanie obowiązkowych zajęć edukacyjnych.
Dla szkół ponadgimnazjalnych, w których klasy najwyższe przystępują do egzaminu maturalnego, przyjęto 30-tygodniowe lata szkolne z uwagi na wcześniejsze zakończenie zajęć programowych w tych klasach.
Tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych
Na limit tygodniowy składały się dotąd: zajęcia obowiązkowe, zajęcia dodatkowe, religia/ etyka. Po zmianach przepisów do limitu tygodniowego wliczane będą wyłącznie:
  1. zajęcia obowiązkowe,
  2. zajęcia z wychowawcą.
Dotychczasowe rozporządzenie do zajęć obowiązkowych zaliczało także zajęcia z wychowawcą. Zajęcia z wychowawcą nie tracą swojej rangi - wg nowej ramówki są wyodrębnione i muszą być zrealizowane. Mają określony minimalny wymiar godzin w cyklu nauczania.
Limity tygodniowe wymiaru godzin dla wybranych typów szkół przedstawia tabelka:
Rodzaj zajęć/Etap edukacyjny
Wymiar godzin
obowiązkowe zajęcia edukacyjne dla uczniów poszczególnych klas na I etapieedukacyjnym
  • klasa I - 20 godzin,
  • klasa II - 21 godzin,
  • klasa III - 21 godzin
W I etapie edukacyjnym nie wydziela się godzin z wychowawcą.
obowiązkowe zajęcia edukacyjne i zajęcia z wychowawcą dla uczniów poszczególnych klas na II etapieedukacyjnym
  • klasa IV - 25 godzin,
  • klasa V - 26 godzin,
  • klasa VI - 28 godzin;
W II etapieedukacyjnym, w trzyletnim okresie nauczania minimalny wymiar godzin z wychowawcą wynosi 95 godzin.
obowiązkowe zajęcia edukacyjne i zajęcia z wychowawcą dla uczniów poszczególnych klas na III etapie edukacyjnym
  • klasa I - 29 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 31 godzin,
  • klasa II - 30 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 32 godziny,
  • klasa III - 31 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 33 godziny;
W III etapie edukacyjnym, w trzyletnim okresie nauczania minimalny wymiar godzin z wychowawcą wynosi 95 godzin.
obowiązkowe zajęcia edukacyjne i zajęcia z wychowawcą dla uczniów poszczególnych klas liceum ogólnokształcącego (IV etap edukacyjny)
  • klasa I - 30 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 33 godziny,
  • klasa II - 32 godziny, a w oddziale dwujęzycznym - 35 godzin,
  • klasa III - 29 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 32 godziny;
W liceum, w trzyletnim okresie nauczania minimalny wymiar godzin zajęć z wychowawcą wynosi 90 godzin.
obowiązkowych zajęć edukacyjnych i zajęć z wychowawcą dla uczniów poszczególnych klas technikum (IV etap edukacyjny)
  • klasa I - 33 godziny, a w oddziale dwujęzycznym - 35 godzin,
  • klasa II - 35 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 36 godzin,
  • klasa III - 34 godziny, a w oddziale dwujęzycznym - 35 godzin,\
  • klasa IV - 31 godzin, a w oddziale dwujęzycznym - 33 godziny.
W technikum, w czteroletnim okresie nauczania wymiar godzin zajęć z wychowawcą wynosi 120 godzin.
Nauczanie w klasach łączonych
Jeśli w szkole podstawowej nauczanie musi być w klasach łączonych, to szkolny plan nauczania powinien pokazać organizację nauczania w tych klasach (musi być zorganizowane zgodnie z przepisami rozporządzenia MEN z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół). Na realizację obowiązkowych zajęć edukacyjnych w tych klasach przeznacza się w szkolnym planie nauczania taką liczbę godzin, aby była zapewniona realizacja przyjętych programów nauczania (§ 4 ust. 4).
Obowiązkowy podział na grupy
W klasach IV-VI szkoły podstawowej, w gimnazjum, zasadniczej szkole zawodowej, liceum ogólnokształcącym, technikum i szkole policealnej podział na grupy jest obowiązkowy (§ 7):
  1. na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych: komputerowych, informatyki i technologii informacyjnej w oddziałach liczących więcej niż 24 uczniów. Zajęcia mogą być prowadzone w grupie oddziałowej lub międzyoddziałowej liczącej nie więcej niż 24 uczniów; liczba uczniów w grupie nie może przekraczać liczby stanowisk komputerowych w pracowni komputerowej;
  2. na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z języków obcych w oddziałach liczących więcej niż 24 uczniów. Zajęcia mogą być prowadzone w grupie oddziałowej, międzyoddziałowej lub międzyklasowej liczącej nie więcej niż 24 uczniów, przy podziale na grupy należy uwzględnić stopień zaawansowania znajomości języka obcego;
  3. na nie więcej niż połowie godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, dla których z treści programu nauczania wynika konieczność prowadzenia ćwiczeń, w tym laboratoryjnych - w oddziałach liczących więcej niż 30 uczniów;
  4. na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego, dla których z treści programu nauczania dla zawodu wynika konieczność prowadzenia ćwiczeń, w tym laboratoryjnych - w oddziałach liczących więcej niż 30 uczniów;
  5. w przypadku prowadzenia kształcenia zawodowego na podstawie modułowego programu nauczania dla zawodu, zgodnie z wymogami określonymi w modułowym programie nauczania dla zawodu;
  6. na zajęciach praktycznej nauki zawodu, zgodnie z przepisami w sprawie praktycznej nauki zawodu;
  7. na obowiązkowych zajęciach wychowania fizycznego. Zajęcia mogą być prowadzone w grupie oddziałowej, międzyoddziałowej lub międzyklasowej, a w przypadku zespołu szkół - także w grupie międzyszkolnej, liczącej nie więcej niż 26 uczniów. W klasach IV-VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej zajęcia wychowania fizycznego, w zależności od realizowanej formy tych zajęć, mogą być prowadzone łącznie albo oddzielnie dla dziewcząt i chłopców;
  8. w oddziałach integracyjnych i oddziałach specjalnych liczących co najmniej 3 uczniów niepełnosprawnych podział jest obowiązkowy na zajęciach: komputerowych, informatyki i technologii informacyjnej, z języków obcych oraz na nie więcej niż połowie godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, dla których z treści programu nauczania wynika konieczność prowadzenia ćwiczeń, w tym laboratoryjnych.
Zastosuj
W przypadku oddziałów liczących odpowiednio nie więcej niż 24 uczniów lub nie więcej niż 30 uczniów na zajęciach, o których mowa w pkt 1 - 4, podziału na grupy można dokonywać za zgodą organu prowadzącego szkołę.
Godziny  do dyspozycji dyrektora
W arkuszu organizacyjnym opracowywanym dla klas, w których wdrożona zostanie nowa ramówka godziny do dyspozycji dyrektora  mogą być przeznaczone na:
  1. zwiększenie liczby godzin wybranych obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Wymiar jest ustalany na cykl edukacyjny (np. 3-letni) w sposób określony w poszczególnych załącznikach do rozporządzenia - stanowi różnicę między sumą godzin wynikającą z pomnożenia tygodniowych wymiarów godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych dla poszczególnych klas przez faktyczną liczbę tygodni nauki w poszczególnych latach szkolnych, a sumą godzin przewidzianych na realizację poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych w całym okresie nauczania.
Zapamiętaj
Zawężono katalog zajęć możliwych do realizacji w ramach tych godzin do dyspozycji dyrektora. Do tej pory godziny dyrektorskie można było przeznaczyć np. na dodatkowe zajęcia edukacyjne, na zorganizowanie zajęć dla grupy uczniów z uwzględnieniem ich potrzeb, w tym zajęć dydaktyczno-wyrównawczych i zajęć ruchowych o charakterze korekcyjnym. Po zmianie przepisów można je przeznaczyć tylko naobowiązkowe zajęcia edukacyjne.
  1. zajęcia realizujące potrzeby i zainteresowania uczniów, z uwzględnieniem art. 42 ust. 2 pkt 2 KN. Wymiar jest uzależniony od stanu zatrudnienia nauczycieli w danej szkole w każdym roku szkolnym - ustala go dyrektor szkoły.
Dodatkowe godziny od organu prowadzącego
Organ prowadzący, na wniosek dyrektora, nadal może przyznać dodatkową liczbę godzin w danym roku szkolnym (§ 3 ust. 1):
  • nie więcej niż 3 godziny tygodniowo na oddział, grupę międzyoddziałową lub grupę międzyklasową,
  • od 6 do 12 godzin tygodniowo w szkołach w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich.
Godziny przyznane przez organ prowadzący będą mogły być przeznaczone wyłącznie na:
  1. okresowe lub roczne zwiększenie liczby godzin wybranych obowiązkowych zajęć edukacyjnych;
  2. realizację dodatkowych zajęć edukacyjnych rozwijających zainteresowania i uzdolnienia uczniów:
  • z języka obcego nowożytnego innego niż język obcy nowożytny nauczany obowiązkowo w szkole,
  • edukacyjnych, dla których nie została ustalona podstawa programowa, lecz program nauczania tych zajęć został włączony do szkolnego zestawu programów nauczania.
Zapamiętaj
Dodatkowe zajęcia edukacyjne dyrektor szkoły może wprowadzić do szkolnego planu nauczania po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady rodziców. W przypadku wprowadzenia dodatkowych zajęć edukacyjnych udział uczniów w tych zajęciach jest obowiązkowy.
Podstawa prawna: 
  • Ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) - art. 42 ust. 2 pkt 2.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz.U. 2012 r., Nr 0 poz. 204) - § 2 ust. 1.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych. (Dz.U. z 2002 r. nr 15, poz. 142 ze zm.) - § 3 ust. 3.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001 r. Nr 61, poz. 624 ze zm.).
Autorem artykułu jest:Wanda Pakulniewicz

Porady o podobnej tematyce

Nasze wyróżnienia i partnerzy:
© 2014 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka

Strona używa plików cookies.

Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.