Badania profilaktyczne w okresie epidemii

Anna Trochimiuk

Anna Trochimiuk

Data publikacji: 23 marca 2020 r.
Poleć znajomemu
Badania profilaktyczne w okresie epidemii

W związku z ogłoszeniem epidemii koronawirusa wiele placówek medycyny pracy nie funkcjonuje, co uniemożliwia wykonanie badań wstępnych, kontrolnych i okresowych. Pracodawcy nadal mają obowiązek kierować pracowników na badania i zakaz dopuszczenia do pracy pracowników bez aktualnych badań. Sprawdź, jakie rozwiązanie tego problemu widzi Główny Inspektor Pracy.

Dopuszczenie do pracy po ustaleniu zdolności do jej wykonywania

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie (art. 229 ust. 4 Kodeksu pracy). Do obowiązkowych badań należą:

  1. badania wstępne dla osób przyjmowanych do pracy;
  2. badania kontrolne dla pracowników niezdolnych do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni oraz w przypadku udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia w wymiarze dłuższym niż 30 dni
  3. badania okresowe dla wszystkich pracowników wykonywane w terminie wskazanym w orzeczeniu
    (art. 229 Kodeksu pracy i art. 73 ust. 6 Karty Nauczyciela).
Mimo ogłoszenia na terenie kraju stanu epidemii i w jej obliczu zamknięcie wielu placówek medycyny pracy, obecnie pracodawcy nie są zwolnieni z obowiązku kierowania pracowników na badania profilaktyczne ani także nie złagodzono wymogów dotyczących dopuszczenia pracowników do pracy bez aktualnych badań.

Nieoficjalne stanowisko GIP

W związku z faktycznym brakiem możliwości uzyskania orzeczenia o zdolności do pracy Główny Inspektor Pracy wydał stanowisko, zgodnie z którym sugeruje, by przesunąć termin ważności badań okresowych o czas trwania stanu epidemii. Warunkiem nie kwestionowania przez PIP dopuszczenia do pracy pracownika bez ważnych badań okresowych miałoby być terminowe skierowanie pracownika na badania tj. przed upływem terminu na wykonanie kolejnego badania wskazanego w poprzednim orzeczeniu (GIP-GNN.50.2.2020).

Wszystko wskazuje na to, że wkrótce przepisy dotyczące badań profilaktycznych zostaną złagodzone na czas epidemii poprzez wydłużenie okresu ważności badań okresowych. Ze stanowiska GIP wynika jednak, że nie będzie możliwe dopuszczenia pracownika do pracy  bez badań wstępnych i kontrolnych, aczkolwiek nie jest to przesądzone.

Kierujemy na badania i czekamy na nowe przepisy

Do czasu wydania przepisów szczególnych na okres epidemii dyrektor szkoły:

  • musi terminowo wydawać skierowania na badania profilaktyczne
  • nie może dopuścić do pracy pracownika, który nie posiada aktualnych badań o zdolności do pracy.
W związku z tym, że pracodawca nie jest ograniczony do zawarcia umowy tylko z jedną jednostką medycyny pracy, zaś zawieszenie działalności tych placówek nie wynika z przepisów lecz jest indywidualną decyzją poszczególnych jednostek, warto rozeznać się czy w okolicy nie ma ośrodka medycyny pracy, który mimo epidemii wykonuje badania.

Wynagrodzenie za czas oczekiwania na badania

Wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią (art. 80 Kodeksu pracy). Nie ma przepisu, który upoważniałby do wypłaty wynagrodzenia za czas oczekiwania na możliwość wykonania badań profilaktycznych. Można spotkać w tej sytuacji trzy stanowiska:

  1. brak wypłaty wynagrodzenia za okres niewykonywania pracy w związku z oczekiwaniem na możliwość wykonania badań, gdyż brak jednoznacznej podstawy prawnej do jego wypłacenia;
  2. wypłata normalnego wynagrodzenia na podstawie art. 229 § 3 Kodeksu pracy, zgodnie z którym  „Za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, a w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.”  Przepis ten jednak mówi o prawie do wynagrodzenia „w związku z przeprowadzanymi badaniami”, a w obecnej sytuacji badania nie są przeprowadzane, a zatem – bez szczególnej podstawy prawnej o stosowaniu tego przepisu w związku z zamknięciem placówek medycyny pracy – jego stosowanie jest w tym przypadku wątpliwe;
  3. 3.      wypłata wynagrodzenia za gotowość do pracy z art. 81 § 1 Kodeksu pracy, tu jednak wątpliwość budzi fakt, że pracownik okresie gotowości do pracy musi być zdolny do jej wykonywania a pracodawca w każdej chwili może wezwać go do świadczenia pracy lub powierzyć inną odpowiednią pracę. W tym kontekście brak przesłanek do uznania, że pracownik jest w gotowości do pracy, gdy nie ma ważnych badań lekarskich umożliwiających go do dopuszczenia do pracy.
Być może problem wynagrodzenia za okres niemożliwości wykonania badań profilaktycznych w okresie epidemii zostanie uregulowany w sposób szczególny, w związku z tym warto wstrzymać się z decyzją co do wypłaty wynagrodzenia za ten czas.
Anna Trochimiuk

Sprawdź inne nasze serwisy

Karta Nauczyciela od A do Z Poradnik Dyrektora Szkoły Nadzór nad działalnością szkoły Kwadrans dla dyrektora szkoły Zarządzanie przedszkolem Portal BHP Ochrona danych osobowych

wiper-pixel