Wolontariat szkolny od 1 września 2017 roku

Dariusz Skrzyński

Dariusz Skrzyński

Prawnik, specjalista z zakresu prawa oświatowego, prawa pracy i prawa autorskiego
Data publikacji: 5 lipca 2017 r.
Poleć znajomemu
Wolontariat szkolny od 1 września 2017 roku

Od roku szkolnego 2017/2018 wchodzą w życie szczegółowe regulacje dotyczące zakresu działań szkoły w obszarze wolontariatu. Od tego czasu można w szkole powołać m.in. radę wolontariatu. Ważne jednak, żeby wszelkie zapisy z tym związane były zawarte w statucie szkoły. Przedstawiamy najważniejsze zmiany związane z funkcjonowaniem wolontariuszy w szkole!

Jakie zmiany wprowadzają nowe przepisy

Ustawa Prawo oświatowe przewiduje od 1 września br. kilka zmian w zakresie organizacji wolontariatu w szkołach. Zakres regulacji obejmuje:

1) Zapewnienie kształtowania u uczniów postaw prospołecznych, w tym poprzez możliwość udziału w działaniach z zakresu wolontariatu, sprzyjających aktywnemu uczestnictwu uczniów w życiu społecznym.

2) Zapewnienie przez dyrektora warunków do działania wolontariuszy w szkole.

3) Podejmowanie działań z zakresu wolontariatu (samorząd szkolny w porozumieniu z dyrektorem szkoły), samorząd uczniowski może ze swojego składu wyłonić radę wolontariatu.

4) Zawarcie w statucie szkoły informacji o sposobie organizacji i realizacji działań w zakresie wolontariatu

(art. 2 ust. 12, art. 68 ust. 1 pkt 9, art. 85 ust. 6 i 7, art. 98 ust. 1 pkt 21 ustawy Prawo oświatowe).

Czym jest rada wolontariatu

Prawo oświatowe obejmuje nowy zapis, który umożliwia samorządowi uczniowskiemu w porozumieniu z dyrektorem szkoły podejmowanie działań z zakresu wolontariatu. Dla sprawnej koordynacji tych zadań samorząd uczniowski może ze swojego składu wyłonić radę wolontariatu.

Strukturę rady wolontariatu i jej kompetencje powinien ustalić samorząd uczniowski w regulaminie. Przed wprowadzeniem rady i nowelizacji regulaminu, należy sprawdzić jakie postępowanie w zakresie wolontariatu zostały zawarte w statucie.

Kilka wytycznych dotyczących działalności rady:

1) Samorząd powinien współdziałać z dyrektorem – przepis mówi o działaniu polegającym na porozumieniu między dyrektorem a radą wolontariatu (art. 85 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe).

2) Ograniczenie składu rady wolontariatu do członków samorządu uczniowskiego. Zatem dyrektor, rada pedagogiczna, rada rodziców nie mają kompetencji do wypowiadania się w imieniu samorządu.

3) Rada może koordynować zadania z zakresu wolontariatu m.in. poprzez:  diagnozowanie potrzeb społecznych w środowisku szkolnym czy w otoczeniu szkoły,  opiniowanie ofert działań, decydowanie o działaniach do realizacji.

Porozumienie z wolontariuszem, czyli umowa wolontariacka

Zakres wolontariatu, czas, miejsce i sposoby jego realizacji określone są w porozumieniu z wolontariuszem. W związku z tym, że porozumienie jest umową cywilnoprawną, osoby je zawierające muszą mieć pełną zdolność do czynności prawnych. Nabywa się je z chwilą uzyskania pełnoletniości. Wynika z tego, że wolontariuszami w szkole mogą być przede wszystkim osoby, które ukończyły 18 lat.

Osoby, które nie są pełnoletnie, muszą uzyskać na to zgodę co najmniej jednego przedstawiciela ustawowego, czyli rodzica lub opiekuna prawnego. Dlatego uprawnione do zawierania umów z wolontariuszami podmioty, które chcą przyjąć niepełnoletniego wolontariusza, muszą podpisać porozumienie nie z nim, tylko z rodzicem. Podpis ucznia-wolontariusza także powinien figurować na porozumieniu.

Przepisy nie określają wieku wolontariuszy, jednak przyjmuje się, że nie powinni oni mieć mniej niż 13 lat, małoletni bowiem, którzy nie ukończyli jeszcze 13. roku życia, nie ponoszą odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę (art. 426 Kodeksu cywilnego).

Jeśli uczniowie są wolontariuszami w ramach zajęć dodatkowych w szkole i działają pod stałą opieką nauczyciela, mogą być wolontariuszami bez względu na wiek i w ten sposób rozwijać swoje zainteresowania w tym kierunku na takich samych zasadach, jak rozwijają swoje umiejętności na zajęciach dodatkowych – w tym przypadku zawieranie porozumień z uczniami nie jest wymagane.
Zmiany, które trzeba wprowadzić do statutu i regulaminu samorządu uczniowskiego

Udział uczniów w działaniach sprzyjających aktywnemu uczestnictwu w życiu społecznym i kształtowaniu postaw prospołecznych jest ważnym zadaniem szkoły, które powinno zostać ujęte w statucie szkoły (art. 98 ust. 1 pkt. 12 ustawy Prawo oświatowe).

Zawartość statutu określono w art. 98 i kolejnych ustawy Prawo oświatowe. Należy więc w statucie uwzględnić:

  • zakres zadań nauczycieli, w tym nauczyciela wychowawcy,
  • organizację wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego,
  • organizację współdziałania ze stowarzyszeniami lub innymi organizacjami w zakresie działalności innowacyjnej,
  • organizację wolontariatu w szkole.

W statucie szkoły powinien zostać określony sposób organizacji i realizacji działań w zakresie wolontariatu.

Aktualizacji będzie również wymagał regulamin samorządu uczniowskiego w zakresie spraw związanych z działalnością wolontariatu uczniowskiego, w tym możliwości powoływania i określenia kompetencji rady wolontariatu Ustawa nie określa, kto i w jakim trybie przygotowuje projekt nowelizacji regulaminu, dlatego też:

  • mogą to zrobić sami uczniowie wyłonioną spośród siebie komisję lub
  • inny organ, osoba lub osoby (np. opiekun samorządu).

Ogół uczniów powinien uchwalić regulamin, a więc podjąć w tej sprawie uchwałę.

Warto zapoznać się ze stroną Centrum Wolontariatu w Polsce: www.wolontariat.org.pl, gdzie znajdują się materiały dotyczące trybu działania wolontariatu w szkole, np. „Wolontariat w szkole” lub „Szkolne wolontariaty. Co zrobić, żeby zagrało”. Przedstawione są w nich kroki i zasady zakładania oraz działania szkolnych klubów wolontariatu.

Jak przygotować procedurę organizacji wolontariatu w szkole

Kroki postępowania

Zadanie

Wyjaśnienie

Krok 1

Wyłonienie koordynatora szkolnego klubu

Koordynator odpowiada m.in. za wyznaczanie kierunków prac koła, organizację spotkań wolontariuszy, określanie terminów realizacji zadań. Do jego głównych zadań należy:

  • promocja idei wolontariatu wśród uczniów i ich rekrutacja,
  • wyznaczanie zadań odpowiednich do profilu i zainteresowań wolontariusza,
  • nadzorowanie pracy wolontariuszy,
  • przygotowanie stanowiska pracy oraz samego wolontariusza do pracy,
  • określenie warunków współpracy,
  • dopilnowanie wszelkich formalności, w tym m.in.  ubezpieczenie,
  • utrzymywanie stałego kontaktu z wolontariuszami,
  • nagradzanie i podtrzymywanie motywacji wolontariusza,
  • rozwiązywanie trudnych sytuacji.

Krok 2

Zebranie chętnych członków

Uczniów można zachęcić do działania na kilka sposobów:

  • tradycyjną metodą jest apel szkolny i spotkania informacyjne w klasach,
  • można zaprosić na spotkanie aktywnego wolontariusza-rówieśnika (z innej szkoły, lokalnej organizacji pozarządowej), by opowiedział o swojej działalności.
  • można wykorzystać radiowęzeł, plakaty wykonane przez uczniów, stałą ścienną gazetkę szkolną z informacjami o aktualnie organizowanych akcjach, najbliższych szkoleniach,
  • utworzenie zakładki na stronie internetowej szkoły dotyczącej szkolnego koła wolontariatu

Krok 3

Ustalenie zakresu działania

Szkolne koła działają głównie na rzecz dwóch grup docelowych:

  • rówieśników: kolegów ze szkoły, którzy mają problem np. z zaległościami w nauce lub są w trudnej sytuacji materialnej (pomoc anonimowa),
  • lokalnych instytucji i organizacji.

Można rozejrzeć się w gminie, jakie organizacje i instytucje znajdują się w otoczeniu szkoły – wolontariusze mogą działać na rzecz klientów tych instytucji.

Krok 4

Przeprowadzenie szkoleń dla członków klubu

Szkolenie podstawowe na temat praw i obowiązków wolontariuszy, czym jest wolontariat oraz szkolenia motywacyjne – może je przeprowadzić opiekun koła. Dobrze jest jednak zaprosić w tym celu przedstawiciela Centrum Wolontariatu (w każdym województwie działa Regionalne Centrum Wolontariatu oraz lokalne centra).

Krok 5

Opracowanie dokumentacji koła wolontariatu

Warto stworzyć z wolontariuszami m.in. regulamin szkolnego koła, jego nazwę i logo. Te dokumenty nie są obligatoryjne, lecz warto je stworzyć, ponieważ zwiększa to pewnego rodzaju renomę bycia członkiem szkolnego koła.

Krok 6

Opracowanie planu działania szkolnego klubu

Plan systematyzuje pracę koła, a uczniowie wiedzą, jakich działań mogą się spodziewać w danym roku szkolnym. Przykładowo:

  • wrzesień to dobry czas na rozpoczęcie całorocznych akcji typu zbiórka nakrętek, baterii, okularów,
  • w okresach świątecznych można uwzględnić zbiórki żywności, darów dla najbardziej potrzebujących lub organizację spotkań okolicznościowych dla podopiecznych.
Dariusz Skrzyński

Sprawdź inne nasze serwisy

Karta Nauczyciela od A do Z Poradnik Dyrektora Szkoły Nadzór nad działalnością szkoły Kwadrans dla dyrektora szkoły Zarządzanie przedszkolem Portal BHP Ochrona danych osobowych

Strona używa plików cookies.
Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.
wiper-pixel