Praca na świadczeniu kompensacyjnym tylko do 31 sierpnia 2026 r. MEN nie planuje przedłużenia wyjątku

Jak wskazuje MEN w odpowiedzi na interpelację poselską, ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych została wprowadzona w 2009 r. dla nauczycieli, którzy w związku z reformą systemu emerytalnego utracili możliwość skorzystania ze świadczeń emerytalnych przewidzianych w art. 88 Karty Nauczyciela. Świadczenie to nie jest emeryturą w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi odrębny rodzaj świadczenia o charakterze okresowym i osłonowym dla nauczycieli, którzy rezygnują z pracy w oświacie przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych prawo do świadczenia ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu, jeżeli osoba uprawniona podejmie lub będzie kontynuował zatrudnienie:

• na podstawie stosunku pracy,

• w jednostce oświaty, o której mowa w art. 1 Karty Nauczyciela,

• na stanowisku nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego.

Innymi słowy, praca na świadczeniu kompensacyjnym nadal nie będzie zakazana, ale będzie wiązała się z konsekwencjami płacowymi

Dla zawieszenia świadczenia kompensacyjnego nie ma znaczenia wysokość wynagrodzenia ani wymiar zatrudnienia. Wystarczy samo podjęcie pracy w jednostce objętej zakresem stosowania Karty Nauczyciela.

Jak wyjaśniono w odpowiedzi na interpelację, celem art. 9 ust. 2 ustawy było przeciwdziałanie pozornemu odchodzeniu z zawodu nauczyciela przed osiągnięciem wieku emerytalnego, a następnie powrotowi do pracy w tym zawodzie przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia finansowanego z budżetu państwa. Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne nie są bowiem finansowane ze składek zgromadzonych na kontach emerytalnych nauczycieli. Zgodnie z art. 6 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych są one w całości finansowane z budżetu państwa.

Czasowe odstępstwo od zasady zawieszania świadczenia zostało wprowadzone w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Rozwiązanie miało ułatwić organizację pracy szkół, które musiały zapewnić kształcenie i wychowanie dzieciom oraz uczniom przybyłym do Polski z Ukrainy. Zgodnie z art. 58 ust. 1 i 3 tej ustawy od 24 lutego 2022 r. do 31 sierpnia 2026 r. nie stosuje się art. 9 ust. 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych w przypadku podjęcia przez osobę uprawnioną pracy na stanowisku pomocy nauczyciela, o której mowa w art. 165 ust. 8 Prawa oświatowego.

Do 31 sierpnia 2026 r. prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie ulega zawieszeniu w przypadku podjęcia pracy w jednostce objętej Kartą Nauczyciela na stanowisku:

• pomocy nauczyciela, o której mowa w art. 165 ust. 8 Prawa oświatowego;

• nauczyciela języka polskiego;

• nauczyciela prowadzącego dodatkową naukę języka polskiego, o której mowa w art. 165 ust. 7 Prawa oświatowego;

• innego nauczyciela, jeżeli w dniu nawiązania stosunku pracy do szkoły uczęszcza co najmniej jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy, którego pobyt w Polsce jest uznawany za legalny na podstawie przepisów ustawy pomocowej, albo który przybył legalnie do Polski z Ukrainy od 24 lutego 2022 r. w związku z prowadzonymi tam działaniami wojennymi.

Oznacza to, że czasowy wyjątek obejmuje nie tylko nauczycieli języka polskiego, lecz także nauczycieli innych przedmiotów. Warunkiem jest jednak uczęszczanie do szkoły, w dniu nawiązania stosunku pracy, co najmniej jednego ucznia spełniającego kryteria wskazane w przepisach.

Rozwiązania umożliwiające pracę na świadczeniu kompensacyjnym bez zawieszenia prawa do jego wypłaty mają charakter czasowy i nadzwyczajny. Zostały bowiem wprowadzone w związku z agresją Rosji na Ukrainę i koniecznością zapewnienia odpowiedniej organizacji pracy szkół przyjmujących uczniów z Ukrainy. Obowiązujące przepisy przewidują stosowanie wyjątku do 31 sierpnia 2026 r.

Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało, że rząd dąży obecnie do wprowadzenia systemowych rozwiązań dotyczących uchodźców z Ukrainy. Jednocześnie resort edukacji nie prowadzi prac legislacyjnych mających na celu przedłużenie przepisów umożliwiających nauczycielom pobierającym nauczycielskie świadczenie kompensacyjne wykonywanie pracy w szkole bez konieczności zawieszenia prawa do świadczenia.