Karta Nauczyciela - komentarz
Przedstawiamy komentarz do Karty Nauczyciela, opracowany przez wybitnych ekspertów prawa oświatowego. Znajdziesz tu omówienie poszczególnych rozdziałów z podziałem na konkretne artykuły Karty Nauczyciela. Awans zawodowy, warunki pracy i wynagrodzenia czy nawiązywanie i rozwiązywanie umów nie będą już stwarzać problemów. Dodatkowo znajdziesz tu odniesienia do wzorów dokumentów, procedur lub porad, które ułatwią codzienną pracę. Praktyczne omówienie wszystkich przepisów w jednym miejscu.
Rozdział 1. Postanowienia wstępne
Art. 1-3 Karty Nauczyciela [Kogo dotyczy Karta Nauczyciela] Praktyczny komentarz
Wiedza o tym, jaki jest zakres zastosowania Karty Nauczyciela i kogo ona dotyczy, jest kluczowa dla każdej osoby zajmującej się kadrami w oświacie. Kwestię tę należy rozpatrywać w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym. Nie można też pominąć tzw. słowniczka ustawowego.
Rozdział 2. Obowiązki nauczycieli
Art. 6a Karty Nauczyciela [Ocena pracy nauczycieli] Praktyczny komentarz
Nauczyciele zatrudnieni we wszystkich typach szkół i placówek oświatowych, bez względu na wymiar zatrudnienia, podlegają ocenie pracy. Od 1 września 2022 r. dyrektor szkoły ma obowiązek, w określonych sytuacjach, dokonywania oceny pracy nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu oraz nauczycieli mianowanych. Nauczyciele mianowani zaś, aby ubiegać się o stopień nauczyciela dyplomowanego, muszą uzyskać co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy za okres ostatnich 3 lat pracy. Praktyczny komentarz do art. 6a Karty Nauczyciela, omawia aktualne, uwzględniające liczne zmiany zasady dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz dyrektorów szkół.
Art. 6 Karty Nauczyciela [Jakie obowiązki ma nauczyciel] Praktyczny komentarz
Katalog obowiązków nauczycieli został zredagowany dość ogólnikowo. Wbrew pozorom jednak ma on duże znaczenie praktyczne. Przesądza bowiem o tym, w jakim zakresie nauczyciel ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, porządkową lub za jakość pracy.
Rozdział 3. Wymagania kwalifikacyjne
Art. 9 Karty Nauczyciela [Kwalifikacje nauczycieli] Praktyczny komentarz
Nauczyciele to grupa zawodowe, która musi spełnić określone wymogi formalne, by zostać zatrudnionym w szkole lub placówce oświatowym. Podstawowe kwestie związane z wymaganiami kwalifikacyjnymi nauczycieli zawiera art. 9 Karty Nauczyciela.
Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli
Art. 9a Karty Nauczyciela [Stopnie awansu zawodowego nauczycieli] Praktyczny komentarz
Karta Nauczyciela przewiduje dwa stopnie awansu zawodowego nauczycieli, a także tzw. nauczyciela początkującego czyli bez stopnia awansu zawodowego. W systemie awansu obowiązującym od 1 września 2022 r. uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego wiąże się z koniecznością przepracowania odpowiedniego okresu oraz przystąpienia do postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego. Karta Nauczyciela przewiduje jednak możliwość uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa. Poznaj podstawowy podział stopni awansu zawodowego nauczycieli i sprawdź, kto może otrzymać stopień awansu bez odbywania przygotowania do zawodu.
Art. 9ca Karty Nauczyciela [Przygotowanie do zawodu] Praktyczny komentarz
Aby móc złożyć wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego należy najpierw odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela. Okres ten co do zasady trwa 3 lata i 9 miesięcy, ale może zostać skrócony. W czasie przygotowania do zawodu nauczyciel korzysta ze wsparcia mentora. Z kolei nauczyciela mianowany nie musi odbywać ani stażu ani przygotowania do zawodu. Po przepracowaniu odpowiedniego okresu i spełnieniu określonych warunków składa on po prostu wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego. Sprawdź, na jakich warunkach.
Art. 9fa Karty Nauczyciela [Obserwacja zajęć w czasie przygotowania do zawodu] Praktyczny komentarz
Jednym z warunków awansu na stopień mianowanego jest uzyskanie pozytywnej opinii po obserwacji zajęć nauczyciela. Opinię przygotowuje specjalnie powołana do tego celu komisja, w skład której wchodzi m.in. mentor. To jednak nie wszystko. Zajęcia nauczyciela są poddawane obserwacji także w pierwszym roku przygotowania do zawodu.
Rozdział 4. Nawiązanie, zmiana i rozwiązanie stosunku pracy
Art. 11b – 11c Karty Nauczyciela [Legitymacja służbowa nauczyciela] Praktyczny komentarz
Od 30 listopada 2025 r. nauczyciele mogą korzystać z mLegitymacji służbowej. Legitymacja mobilna jednak nie jedyne rozwiązanie. Każdy nauczyciel może bowiem wystąpić o wydanie tradycyjnej legitymacji w postaci karty ID. Szczegóły w komentarzu.
Art. 10 Karty Nauczyciela [Zatrudnianie nauczycieli w szkołach samorządowych] Praktyczny komentarz
Karta Nauczyciela w sposób pełny reguluje zasady zatrudniania nauczycieli szkół samorządowych. Określa, kiedy dopuszczalna jest umowa na czas określony nauczyciela i jaki jest limit umów o pracę w szkole. Przewiduje także szczególną formę nawiązania stosunku pracy tj. zatrudnienie nauczyciela na podstawie mianowania. Kompleksowe omówienie zasad zatrudniania nauczycieli wraz z bogatym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz wzorami dokumentów, rozwieją wątpliwości związane z nawiązywaniem stosunków pracy z nauczycielami.
Art. 28a – art. 28b Karty Nauczyciela [Ochrona przedemerytalna nauczyciela] Praktyczny komentarz
Karta Nauczyciela od 1 września 2025 r. kompleksowo reguluje ochronę przedemerytalną nauczyciela. Czy jest to absolutna ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy? Odpowiedź na to pytanie jest przecząca. Szczegóły w komentarzu.
Rozdział 5. Warunki pracy i wynagrodzenie
Art. 35 Karty Nauczyciela [Godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa nauczycieli] Praktyczny komentarz
Nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć może realizować godziny ponadwymiarowe tj. dodatkowe godziny zajęć. Ponadto, w przypadku konieczności krótkotrwałego zastępstwa nauczyciela nieobecnego pracy, nauczyciel może być zobowiązany do realizacji doraźnych zastępstw. Poznaj zasady przydzielania dodatkowych godzin nauczycielowi. Dowiedz się także, jak rozlicza się wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, w tym godziny zaplanowane a niezrealizowane.
Art. 42 Karty Nauczyciela [Czas pracy nauczyciela - wątpliwości] Praktyczny komentarz
Niestety czas pracy nauczycieli budzi sporo kontrowersji wśród ekspertów i praktyków. Wiele tu niedomówień i niejasności. Jak sobie z tym poradzić. Warto skorzystać z praktycznych wyjaśnień ekspertów Portalu Oświatowego.
Art. 33 Karty Nauczyciela [Dodatek za wysługę lat nauczyciela] Praktyczny komentarz
Dodatek za wysługę lat, nazywany także dodatkiem stażowym nauczyciela, jest jednym z dodatków do wynagrodzenia, do którego prawo powstaje wraz ze spełnieniem jednego warunku o charakterze obiektywnym. Nabycie prawa do dodatku za wysługę lat w szkole, a w dalszej kolejności wysokość stawki tego dodatku, zależy wyłącznie od stażu pracy nauczyciela. Obowiązkiem dyrektora szkoły jest natomiast prawidłowo ustalić uprawnienie nauczyciela do dodatku stażowego oraz terminowo, w prawidłowej wysokości wypłacać ten składnik wynagrodzenia.
Rozdział 6. Nagrody i odznaczenia
Art. 47 Karty Nauczyciela [Nagroda jubileuszowa nauczyciela] Praktyczny komentarz
Wieloletnia praca nauczyciela jest wynagradzana specjalną gratyfikacją pieniężną – nagrodą jubileuszową. Jedynym kryterium przyznawania tej nagrody jest legitymowanie się wymaganym przez ustawę okresem pracy, przy czym po raz pierwszy nauczyciel otrzymuje nagrodę za 20 lat pracy, a kolejne co 5 lat, skończywszy na nagrodzie za 40 lat pracy. Poznaj szczegółowe zasady przyznawania nagrody jubileuszowej nauczycielom.
Art. 48 Karty Nauczyciela [Trzynastka dla nauczycieli] Praktyczny komentarz
Prawo do trzynastki nauczyciela jest uzależnione od okresu przepracowanego w danej szkole w danym roku kalendarzowym. Ponadto ustawa do dodatkowym wynagrodzeniu rocznym przewiduje szczególne sytuacje, w których nauczyciel otrzyma trzynastkę bez względu na okres przepracowany (np. w przypadku korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia lub zatrudnienia zgodnie z organizacją pracy szkoły). Poznaj warunki nabycia prawa do trzynastki w szkole.
Art. 49 Karty Nauczyciela [Fundusz nagród dla nauczyciel] Praktyczny komentarz
W budżetach organów prowadzących szkoły, wojewodów oraz ministra ds. oświaty i wychowania tworzony jest specjalny fundusz nagród dla nauczycieli. Z funduszy tych wypłacane są nagrody dla nauczycieli. Poznaj szczegółowe zasady przyznawania nagród nauczycielom.
Rozdział 7. Uprawnienia socjalne i urlopy
Art. 68a Karty Nauczyciela [Zwolnienie z powodu siły wyższej dla nauczyciela] Praktyczny komentarz
Nauczyciele tak jak pozostali pracownicy szkoły mogą skorzystać ze zwolnienia z powodu siły wyższej. W komentarzu wyjaśniamy w szczególności, jakie są warunki skorzystania z tego zwolnienia i jak go udzielić.
Art. 68b Karty Nauczyciela [Urlop opiekuńczy – odmiana urlopu bezpłatnego] Praktyczny komentarz
Urlop opiekuńczy to kolejne nowe uprawnienie nauczyciela wprowadzone w nowelizacji Kodeksu pracy i Karty Nauczyciela z dniem 26 kwietnia 2023 r. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące tego uprawnienia.
Art. 67f Karty Nauczyciela [Uprawnienia rodzicielskie nauczycieli] Praktyczny komentarz
Sprawdź, z jakich uprawnień rodzicielskich mogą skorzystać nauczyciele, zważywszy na specyfikę rozwiązań przewidzianych w Karcie Nauczyciela.
Rozdział 7a. Finansowanie dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli
Art. 70a – art. 70d Karty Nauczyciela [Dofinansowanie doskonalenia zawodowego] Praktyczny komentarz
Nauczycielom przysługują środki finansowe na doskonalenie zawodowe. Kiedy takie dofinansowanie może być przyznane? Na jakich zasadach? Wyjaśnienie znajdziesz w artykule. Dowiesz się także, jak organizować szkolenia branżowe w szkołach i placówkach prowadzących kształcenie zawodowe.
Rozdział 8. Ochrona zdrowia
Art. 73 Karty Nauczyciela [Urlop zdrowotny od A do Z] Praktyczny komentarz
Urlop zdrowotny jest bardzo popularnym świadczeniem wśród nauczycieli – pozwala bowiem na podreperowanie zdrowia z zachowaniem większej części pensji. Sprawdź, według jakich zasad udzielić urlop zdrowotny.
Art. 72 Karty Nauczyciela [Nauczyciele mogą korzystać z pomocy zdrowotnej] Praktyczny komentarz
Charakterystycznym i unikalnym przywilejem nauczyciela jest możliwość korzystania z pomocy zdrowotnej finansowanej przez organ prowadzący. Nie każdy jednak wie, jak to rozwiązanie funkcjonuje. Sprawdź, jak działa pomoc zdrowotna dla nauczycieli.
Rozdział 9. Dzień Edukacji Narodowej
Art. 74 Karty Nauczyciela [Dzień Nauczyciela] Praktyczny komentarz
Obchodzony 14 października Dzień Nauczyciela oznacza zwolnienie z zajęć. Nie jest jednak dniem wolnym od pracy.
Rozdział 10. Odpowiedzialność dyscyplinarna
Art. 77 - art. 82 Karty Nauczyciela [Jak funkcjonują komisje dyscyplinarne] Praktyczny komentarz
Specyfika odpowiedzialności dyscyplinarnej wynika z tego, że rozstrzyga o niej nie dyrektor, lecz zewnętrzna komisja dyscyplinarna nauczycieli. Warto więc wiedzieć, na jakich zasadach ta komisja funkcjonuje.
Art. 85a-85b Karty Nauczyciela [Pierwsze kroki przed komisją dyscyplinarną] Praktyczny komentarz
Złożenie wniosku przez rzecznika dyscyplinarnego nie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania przez komisję. Może bowiem zostać tu wydane postanowienie odmowne. Sprawdź, jak wyglądają pierwsze kroki w postępowaniu przed komisją dyscyplinarną.
Art. 85e-85i Karty Nauczyciela [Rozprawa dyscyplinarna od A do Z] Praktyczny komentarz
Postępowanie przed komisją dyscyplinarną musi toczyć się na rozprawie. Dowiedz się, jaki jest jej dokładny przebieg.
Rozdział 11. Uprawnienia emerytalne
Art. 86 – art. 88a Karty Nauczyciela [Uprawnienia emerytalne nauczyciela - kompendium] Praktyczny komentarz
Z biegiem lat system emerytur dla nauczycieli traci swoje cechy charakterystyczne. Obecnie nauczyciele mogą korzystać z emerytur powszechnych, ale już nie bez względu na wiek. Alternatywą pozostaje świadczenie kompensacyjne i tzw. emerytura stażowa, a w wyjątkowych przypadkach emerytura pomostowa. Warto także pamiętać o konieczności przyznania nauczycielowi odprawy emerytalno-rentowej.
Rozdział 11a. Przepisy szczególne
Art. 91a – 91c Karty Nauczyciela [Karta Nauczyciela stosowana nie zawsze w pełnym zakresie] Praktyczny komentarz
W stosunku do niektórych grup nauczycieli przepisy Karty Nauczyciela stosuje się w ograniczonym zakresie wskazanym w samej ustawie. Sprawdź, jakie jest to zakres.
Art. 93c Karty Nauczyciela [Emerytura stażowa a data urodzenia] Praktyczny komentarz
Skorzystanie z emerytury stażowej staje się możliwe w dacie określonej w art. 93c Karty Nauczyciela. To, który jest to dzień, zależy od daty urodzenia nauczyciela.
Art. 91d Karty Nauczyciela [Kto wykonuje zadania organu prowadzącego] Praktyczny komentarz
Ogólnie rzecz ujmując, organ prowadzący sprawuje nadzór nad szkołami i placówkami w zakresie niepedagogicznym. Wchodzą w ten zakres również kwestie kadrowo-płacowe. Dowiedz się, kto konkretnie w tym zakresie wykonuje zadania organu prowadzącego.
Rozdział 12. Przepisy epizodyczne, przejściowe i końcowe
Art. 93d Karty Nauczyciela [Przejściowe udogodnienia w zatrudnianiu nauczycieli specjalistów] Praktyczny komentarz
Niedobory nauczycieli specjalistów to problem, który dotyka także szkoły niepubliczne. Ustawodawca wprowadził więc okresowo pewne udogodnienia dla tych szkół – w epizodycznym przepisie art. 93d Karty Nauczyciela.
Najbliższa konsultacja
Brak konsultacji
w najbliższym czasie
Planowane konsultacje
Brak nadchodzących wydarzeń
Tematyka
