Bezpłatny posiłek w szkole od 2026 roku – projekt nowelizacji Prawa oświatowego

Prawo do skorzystania z jednego, bezpłatnego gorącego posiłku dziennie ma uzyskać każdy uczeń szkoły podstawowej, niezależnie od sytuacji materialnej rodziny. Nowe przepisy nie różnicują uczniów pod względem dochodów rodziców ani nie uzależniają uprawnień od decyzji organu prowadzącego.

Udział w programie żywienia ma być dobrowolny – rodzice i opiekunowie będą mogli zgłosić chęć korzystania przez dziecko z posiłków, ale szkoła ma obowiązek zapewnić infrastrukturę do ich wydawania.

Aby zapewnić źródło finansowania zadania, proponowana jest nowelizacja także ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Projektowany art. 26 ust. 6 pkt 15 wskazuje, że środki dla JST będą uwzględniały konieczność realizacji zadania zapewnienia bezpłatnego posiłku w szkole.

Dodatkowo, minister właściwy do spraw oświaty ma mieć obowiązek uwzględniać nowy obowiązek szkół w rozporządzeniu dotyczącym podziału subwencji oświatowej. Tym samym środki na realizację zadania mają być zabezpieczone centralnie, co odciąży budżety lokalne.

Obowiązek zapewnienia gorącego posiłku funkcjonuje już od 2022 roku, jednak dotąd wymagał ponoszenia opłat przez rodziców. W praktyce oznaczało to, że wielu uczniów z uboższych rodzin nie korzystało z programu – nie z przyczyn formalnych, ale z obawy przed stygmatyzacją lub z powodu przekroczenia progów dochodowych.

Nowe przepisy mają wyeliminować te bariery. Wprowadzenie powszechnego dostępu do posiłków:

• znosi podział na uczniów korzystających z ulg i pozostałych,
• zapobiega stygmatyzacji dzieci, które wcześniej korzystały z pomocy,
• gwarantuje prawidłowe odżywienie wszystkim uczniom, niezależnie od sytuacji domowej.

Nowelizacja ustawy – Prawo oświatowe oraz ustawy o dochodach JST ma wejść życie 1 września 2026 roku.  

W związku z nadchodzącym obowiązkiem, dyrektorzy szkół i organy prowadzące powinni:

• przeanalizować infrastrukturę kuchenną i stołówkową,
• oszacować potencjalne zapotrzebowanie na posiłki,
• przygotować odpowiednie harmonogramy żywienia,
• skoordynować działania z firmami cateringowymi lub kuchniami własnymi,
• zadbać o formalne aspekty współpracy (umowy, przetargi, HACCP).

Dodatkowo, istotne będzie bieżące śledzenie rozporządzeń wykonawczych, które doprecyzują zasady podziału środków na zadanie w ramach subwencji oświatowej.