Jak wpływać na rozwój gotowości szkolnej 6-latka po zmianie podstawy programowej

Data publikacji: 8 sierpnia 2016 r.
Poleć znajomemu
Jak wpływać na rozwój gotowości szkolnej 6-latka po zmianie podstawy programowej

Główne zmiany w podstawie programowej wychowania przedszkolnego zaszły w obrębie umiejętności matematycznych i językowych. Większy nacisk położono na rozpoznawanie liter i cyfr, składanie z nich wyrazów i liczb. Podpowiadamy, jakie działania podejmować, aby rozwijać gotowość szkolną dziecka.

Przygotowanie dziecka do nauki w szkole – propozycje działań

Propozycje działań wspierających rozwijanie gotowości szkolnej w poszczególnych obszarach to m.in.:

LICZENIE – gry i zabawy matematyczne rozwijają wiele umiejętności, warto otwierać dzieci na wszechobecność matematyki, zaczynając od tego, co im bliskie i znane:

  • zabawy cyframi – układanie w liczby, dodawanie i odejmowanie na konkretach, palcach, w pamięci, wdrażanie do bardziej „skomplikowanych” operacji, jak dzielenie, np. cukierków urodzinowych,
  • zagadki w trakcie oczekiwania na zwykłe, przedszkolne czynności, umożliwianie zadawania zagadek przez dzieci,
  • porównywanie i przeliczanie np. zabawek, klocków,
  • sprawdzanie reakcji na absurdy – myślenie, kształtowanie poczucia sensu.

PISANIE – każda aktywność zabawowa dotycząca małej i dużej motoryki jest wdrażaniem do pisania:

  • zabawy paluszkowe,
  • masażyki,
  • wodzenie palcem w powietrzu,
  • zajęcia plastyczne.

Doskonalenie sprawności palców i dłoni ma kluczowe znaczenie w przygotowaniu do nauki pisania. Zaleca się, aby kreślenie „znaków literopodobnych” lub odwzorowywanie szlaczków od lewej do prawej, z góry na dół miało „zabawowy” charakter oraz prowadziło do osiągnięcia jakiegoś z góry określonego celu – np. labiryntowa droga mrówki do mrowiska, wkomponowanie litery jako głównego bohatera pracy plastycznej.

CZYTANIE – przygotowanie do czytania to przede wszystkim dawanie przykładu poprzez posługiwanie się poprawną polszczyzną i czytanie dzieciom, warto wówczas rozwijać wyobraźnię, zatrzymując się na tekście i pytać:

  • A co by było, gdyby...?
  • Jak sądzicie, co stało się dalej?
  • Zgadnijcie, co powiedziała bohaterka?

Warto bawić się literami i głoskami:

  • wymyślać skojarzenia do kształtu liter drukowanych małych i wielkich,
  • składać litery w sylaby i wyrazy,
  • tworzyć rymy,
  • udawać „robotową (lub papugową) mowę”.

Wymienione czynności rozwijają sylabizowanie, syntezę i analizę głoskową.

Gotowość społeczno-emocjonalna

Bardzo ważnym elementem przygotowania do rozpoczęcia nauki w klasie I jest dojrzałość społeczno-emocjonalna. Poniżej kilka wskazówek, jak dbać o jej rozwój:

  • kształtowanie zdrowej pewności siebie, przyjmowania sukcesu i znoszenia porażki, postawy: „chcę spróbować, wiem, że potrafię, nie poddaję się”,
  • wdrażanie do samodzielności w uczeniu się uczniów:

-          założenie teczek, aby uczeń mógł gromadzić prace, obserwować swoje postępy,

-          dążenie do tego, aby dziecko samo sobie udzielało konkretnych wskazówek (Jak sądzisz, co możesz zrobić, żeby staranniej kontynuować wzór? zamiast Nie wyjeżdżaj za linię, skoncentruj się, patrz, co robisz!),

-          przygotowanie do samooceny ucznia (Czy jesteś zadowolony ze swojego udziału w zajęciach/ze swojej pracy?),

-          wdrażanie do pracy według zasady „raz i porządnie”,

-          doprowadzanie rozpoczętych prac do końca, stopniowe wydłużanie czasu koncentracji,

  • tworzenie atmosfery zabawy, współpracy i organizacji między dziećmi, respektowanie zasad i umów z nauczycielem:

-          wzajemne dzielenie się wiedzą i doświadczeniami, ale niewyręczanie umysłów kolegów i koleżanek,

-          wdrażanie do zadań grupowych, podział ról według chęci i umiejętności dzieci,

-          kształtowanie postawy szacunku wobec tempa pracy innych – dbałość o ciszę w trakcie zajęć,

-          respektowanie sygnału zgłaszania chęci wypowiedzi,

-          kulturalne oczekiwanie na swoją kolej,

-          dążenie do mniejszej impulsywności w reakcjach,

  • docenianie za postęp i podjęty wysiłek poprzez kilka szczerych i konkretnych słów lub niematerialną nagrodę, z drugiej strony ponoszenie adekwatnej konsekwencji braku chęci do rozwiązywania zadań (np. brak możliwości zabawy według własnego pomysłu w czasie zabaw dowolnych dzieci, bezcelowe siedzenie przy stole lub działanie na korzyść grupy – temperowanie kredek, sprzątanie sali).

Rozwijanie przez sztukę

Istotny wpływ na rozwój wielu umiejętności szkolnych odgrywa wychowanie przez sztukę. Poniżej propozycje wykorzystania dziedzin sztuki w kontekście przygotowania szkolnego:

  • śpiew – ćwiczenie umiejętności językowych i matematycznych poprzez treść piosenek (Metoda Dobrego Startu), łączenie relacji litera-głoska dzięki wspólnemu zapisywaniu tekstu piosenek – nauczyciel dyktuje zdanie, dzieci głoskują lub sylabizują je, nauczyciel zapisuje kolejne litery,
  • taniec i zabawy muzyczno-ruchowe – rozwijanie pojęć matematycznych, szczególnie orientacji przestrzennej i w schemacie ciała (warto zapoznać się z Metodą TUPUTAN),
  • formy teatralne, recytacja – rozpoznawanie potrzeb i możliwości uczniów, kształtowanie pewności siebie, panowanie nad emocjami, tremą, przeżywanie różnych uczuć, samoocena, budowanie poczucia własnej wartości,
  • zajęcia plastyczne – rozwijanie sprawności małej motoryki – rzeźbienie, konstruowanie makiet, origami, malowanie opuszkami palców, całymi dłońmi po dużej powierzchni, rysowanie w piasku, kaszy, zabawy gliną, masą solną, ugniatanie kulek do przedszkolnej wersji zabawy la tomatina, wydzieranie, zabawy przy wyrabianiu masy solnej,
  • gra na instrumentach – tworzenie rytmów, przeliczanie, czekanie na swoją kolej podczas gry orkiestry.

6 działań, które mogą hamować rozwój gotowości szkolnej

W niektórych okolicznościach rozwój gotowości szkolnej może być hamowany przez działania nauczycieli oraz rodziców. Pracując z 6-latkiem, należy szczególną uwagę zwracać na:

1)      informowanie o słabszych punktach prac dziecka – niedopuszczalne jest surowe ocenianie komunikatem typu „ty” (Jesteś w tym kiepski, Zawsze wyjedziesz za linię, Nigdy nie policzysz prawidłowo), zwłaszcza przy innych dzieciach,

2)      udzielanie głosu ciągle tym samym, z natury śmiałym lub aktywnym poznawczo dzieciom, co rozleniwia myślenie i gubi pewność siebie uczniów mniej otwartych,

3)      ograniczanie się do tematyki i treści zajęć lub zakresu podstawy programowej, mimo świadomości, że dziecko może i chce wiedzieć więcej,

4)      usilne zawyżanie poprzeczki edukacyjnej, przerost ambicji rodziców lub nauczycieli,

5)      odrywanie ćwiczenia umiejętności szkolnych z zakresów edukacyjnych – należałoby raczej je włączać w formie zabawy w różne aktywności i czas poza zajęciami,

6)      usuwanie zabawek na rzecz pomocy czy książek, nadmiar zajęć dodatkowych, wywoływanie strachu przed szkołą.

Podstawową formą rozwijania gotowości szkolnej 6-latka powinna być zabawa – również wtedy, gdy dotyczy kształtowania umiejętności dotąd przewidzianych w podstawie programowej edukacji wczesnoszkolnej. Nauczyciel, konstruując przebieg aktywności w taki sposób, aby była ona radosnym i mądrym przeżyciem, inspiruje dzieci do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi na nurtujące pytania, rozbudza zainteresowanie liczeniem, czytaniem i pisaniem oraz zmianami w otoczeniu społeczno-przyrodniczym.
Zalecenia dotyczące działań ukierunkowanych na rozwijanie gotowości szkolnej dzieci 6-letnich są jednakowe dla przedszkoli publicznych i niepublicznych.
Kinga Misiarczyk                                   

Sprawdź inne nasze serwisy

Karta Nauczyciela od A do Z Poradnik Dyrektora Szkoły Nadzór nad działalnością szkoły Kwadrans dla dyrektora szkoły Zarządzanie przedszkolem Portal BHP Ochrona danych osobowych

wiper-pixel