Zbieranie butelek kaucyjnych w szkole – jak prawidłowo zorganizować

Akcja zbierania butelek w szkole, które obejmuje system kaucyjny, powinna być dobrowolna, transparentna i celowa. Nie może być prowadzona w celu zarobkowym, a uzyskane środki powinny być przeznaczane na cele statutowe szkoły (np. sprzęt sportowy).

Na przeprowadzenie akcji dyrektor szkoły wyraża zgodę, a rada rodziców podejmuje stosowną uchwałę.

Zgodnie z ustawą Prawo oświatowe:

• art. 83 ust. 6 – W celu wspierania działalności statutowej szkoły lub placówki rada rodziców może gromadzić fundusze z dobrowolnych składek rodziców oraz z innych źródeł (zwrot kaucji za opakowania mieści się w kategorii „inne źródła”, może być legalnie gromadzony przez RR pod warunkiem przeznaczenia środków na cele statutowe szkoły);

• art. 84 ust. 7 – Fundusze rady rodziców mogą być przechowywane na odrębnym rachunku bankowym (umożliwia to gromadzenie i dysponowanie środkami z akcji);

• art. 85 ust. 5 – Samorząd uczniowski może przedstawiać dyrektorowi szkoły, radzie pedagogicznej oraz radzie rodziców wnioski i opinie we wszystkich sprawach szkoły (np. zgłosić pomysł zbiórki butelek kaucyjnych).

Rekomendowane jest spełnienie następujących warunków:

• uchwała rady rodziców – powinna określać cel akcji, sposób prowadzenia akcji, przeznaczenie środków (np. darowizna rzeczowa dla szkoły o charakterze niekomercyjnym, sposób gospodarowania środkami, upoważnienie osób działających w  imieniu RR),

• zgoda dyrektora szkoły na prowadzenie akcji na terenie szkoły (forma pisemna lub zarządzenie) – z określeniem miejsca składowania worków, wskazaniem opiekuna akcji, potwierdzeniem braku odpłatności i dobrowolności udziału,

• informacja dla rodziców i uczniów (np. poprzez dziennik elektroniczny) – podkreślenie w szczególności celu i dobrowolności udziału, kto organizuje akcję, na jaki cel przeznaczone są środki, brak obowiązku udziału, brak przetwarzania danych osobowych),

• zasady akcji/regulamin – nieobowiązkowe, ale wskazane, bowiem zwiększają przejrzystość i bezpieczeństwo prawne).

Samorząd Uczniowski może organizacyjnie zbierać opakowania (worki, miejsce składowania), transportować je do automatów. Nie powinien być formalnym dysponentem środków. Środki finansowe powinny trafiać bezpośrednio do rady rodziców i być ewidencjonowane jako środki rady.

System kaucyjny w Polsce obowiązuje od 1 października 2025 r. Określa go ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Kaucja nie jest ceną towaru, ma charakter zwrotny (art. 8 pkt 6a). Nie stanowi przychodu w sensie podatkowym.

Organy podatkowe jednoznacznie potwierdzają, że rada rodziców nie jest podatnikiem podatku CIT, VAT, darowizny. Rada rodziców nie jest uczestnikiem systemu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku CIT (nie jest osobą prawną, nie rozlicza podatku CIT). Posiadanie NIP (np. dla konta bankowego) nie czyni szkoły podatnikiem. W świetle ustawy o podatku VAT zwrot kaucji nie stanowi zapłaty za towar, więc nie tworzy podstawy opodatkowania VAT. Środki z kaucji nie są także darowizną pieniężną od konkretnej osoby, zatem w świetle ustawy o podatku od spadków i darowizn brak obowiązku zgłoszenia i opodatkowania. Rada rodziców nie spełnia definicji działalności gospodarczej (akcja nie stanowi prowadzenia zorganizowanej działalności zarobkowej wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły). W świetle Kodeksu cywilnego akcja wymaga przekazania szkole sprzętu zakupionego za zwrócone kaucje (darowizna rzeczowa bez konsekwencji podatkowych)

Taki schemat organizacyjny dla tej akcji jest bezpieczny dla szkoły: SU zbiera opakowania, opakowania są oddawane do automatów, zwrot kaucji trafia do RR, rada rodziców finansuje zakup sprzętu, sprzęt jest przekazywany szkole jako darowizna rzeczowa (protokół).

Wersja audio wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji