Choroby zawodowe nauczycieli. Jak zadbać o swoje zdrowie i zabezpieczyć się finansowo na wypadek przymusowej przerwy w pracy?

W polskich przepisach choroba zawodowa to schorzenie znajdujące się w urzędowym wykazie i mające związek z warunkami pracy. Dla nauczycieli szczególnie istotna jest pozycja dotycząca przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, przy czym przepisy wymagają co najmniej 15 lat takiej ekspozycji; do rozpoznawanych jednostek należą m.in. guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni wewnętrznych krtani.¹

Procedurę wszczyna Państwowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej (zgłosić może lekarz, pracodawca, a także pracownik – obecnie zatrudniony lub były). Inspektor kieruje na badania do uprawnionej jednostki orzeczniczej, a następnie wydaje decyzję o stwierdzeniu lub braku choroby zawodowej.²

W skali kraju schorzenia narządu głosu należą do najczęściej rozpoznawanych chorób zawodowych – w 2023 roku stanowiły ok. 11,8% wszystkich przypadków. Realnie problem dotyczy także szkół i przedszkoli.³

Profilaktyka chorób zawodowych, na które narażeni są nauczyciele, bazuje na wczesnym rozpoznaniu czynników ryzyka i regularnym dbaniu o kondycję głosu, ciała i psychiki. Istotne znaczenie ma zapobieganie przeciążeniom oraz wprowadzanie prostych, codziennych działań ochronnych. W praktyce warto zwrócić uwagę na:

• higienę głosu – stosowanie prawidłowej techniki mówienia, unikanie krzyku, robienie przerw w mówieniu;

• nawodnienie i mikroklimat – picie odpowiedniej ilości wody, utrzymanie właściwej wilgotności powietrza w salach;

• ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne – pomagają w regeneracji aparatu głosowego i redukcji napięcia;

• higienę psychiczną – w szczególności redukcja stresu, planowanie czasu pracy i odpoczynku;

• regularne badania profilaktyczne – konsultacje z foniatrą, logopedą, laryngologiem czy psychologiem.

Dłuższe L4 po problemach z głosem, rekonwalescencja po zabiegu czy zaostrzenie choroby przewlekłej – to sytuacje, w których spadają dochody, a rosną wydatki. Właśnie wtedy realnym wsparciem może być ubezpieczenie na wypadek pogorszenia się stanu zdrowia w wyniku choroby lub NW, czyli umowa dodatkowa do ubezpieczenia na życie zapewniająca świadczenie finansowe, gdy nagłe pogorszenie zdrowia utrudnia funkcjonowanie lub wykonywanie pracy.

Taka polisa przyda się szczególnie wtedy, gdy:

• czeka Cię rehabilitacja po operacji krtani lub dłuższe leczenie laryngologiczne;

• przewlekłe dolegliwości (np. ze strony układu oddechowego czy kręgosłupa) wyłączają Cię z części obowiązków;

• utrzymujesz dom z jednego źródła dochodu i każda przerwa w pracy mocno obciąża budżet.

Twoja praca wymaga głosu, koncentracji i odporności – dlatego nie odkładaj dbania o zdrowie „na później”. Jeśli pojawiają się objawy, działaj dwutorowo: dbaj o zdrowie i bezpieczeństwo finansowe na wypadek przymusowej przerwy w pracy.