Likwidacja, przekształcanie szkół i nowa organizacja świetlicy od 2026. Jest projekt nowych przepisów

Zmiana

Co wprowadzi proponowana zmiana

Zaspokajanie potrzeb lokalnej społeczności w niewykorzystywanej części budynku oświatowego

Przewiduje się możliwość realizacji w budynkach przedszkoli, szkół lub placówek innych niż edukacyjne zadań własnych JST, w szczególności związanych z opieką nad dziećmi do lat 3, polityką senioralną, ochroną zdrowia czy kulturą oraz wdrażaniem programów pobudzania aktywności obywatelskiej.

Uproszczenie warunków tworzenia szkoły filialnej

Zmiana przepisów dotyczących struktury organizacyjnej publicznej szkoły podstawowej – wprowadzenie możliwości podporządkowania jednej szkole podstawowej więcej niż 2 filii. Dodatkowo wprowadzenie możliwości utworzenia szkoły filialnej, w miejsce innej szkoły podstawowej – będzie następowało w drodze przekształcenia tej szkoły w szkołę filialną podporządkowaną organizacyjnie szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I–VIII albo IV–VIII.

Łączenie klas na pierwszym etapie edukacyjnym

Nowa regulacja będzie dopuszczać łączenie wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych prowadzonych w klasach I, II lub III w sytuacji, w której do szkoły łącznie w klasach I–III uczęszcza nie więcej niż 12 uczniów. Przy tej liczbie uczniów możliwe będzie łączenie wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych prowadzonych w klasach I, II lub III. Organizując prace szkoły dyrektor musi zadbać, aby w takim przypadku dziećmi maksymalnie długo opiekował się jeden nauczyciel wychowawca.

UWAGA! Nowy przepis będzie miał zastosowanie po raz pierwszy do organizacji pracy szkół w roku szkolnym 2026/2027.

Zmiany zasad tworzenia zespołów publicznych szkół i placówek

Możliwość tworzenia zespołów, w skład których będą wchodziły szkoły podstawowe. Umożliwi to wyrównanie poziomu edukacji w poszczególnych szkołach podstawowych połączonych w zespół. Proponuje się również, aby możliwe było połączenie w zespół szkół artystycznych tego samego typu. Dodatkowo będzie istniała również możliwość włączenia do zespołu nowotworzonej szkoły lub placówki, z pominięciem wymogu zasięgnięcia opinii rady pedagogicznej (opinia ta jest niewiążąca). Pozwoli to uniknąć obecnie stosowanej procedury, co oznacza skrócenie procesu włączania nowotworzonej szkoły do zespołu.

Świetlica i podwieczorek dla dzieci z oddziałów przedszkolnych w szkołach

Proponuje się, aby szkoła podstawowa licząca nie więcej niż 70 uczniów mogła zapewnić zajęcia świetlicowe dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym w oddziale przedszkolnym. Zaproponowano również rozwiązania ułatwiające rodzicom ubieganie się o miejsce dla dziecka w świetlicy przez wprowadzenie obowiązku ustalenia przez dyrektora szkoły wzoru wniosku o objęcie dziecka tymi zajęciami i wskazanie terminu składania tego wniosku. Przepisy mają uwzględnić również nowe zadania świetlicy: podczas zajęć świetlicowych należy uwzględnić potrzeby edukacyjne uczniów, w szczególności wynikające z realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego, oraz potrzeby rozwojowe i możliwości psychofizyczne. Zrezygnowano więc ze wskazywania w ustawie konieczności odrabiania lekcji podczas pobytu w świetlicy na rzecz umiejętności kluczowych, takich jak czytanie, pisanie czy mówienie w szerszym kontekście.

Mając na uwadze potrzeby rozwojowe dzieci korzystających ze świetlicy, zaproponowano również możliwość zapewnienia im podwieczorku w szkole.

UWAGA! Nowy przepis będzie miał zastosowanie po raz pierwszy do organizacji pracy szkół w roku szkolnym 2026/2027.

Uporządkowanie przepisów dotyczących obwodu szkoły podstawowej

Zaproponowano, aby obwód szkoły był ustalany tylko w jednym akcie prawa miejscowego, w tzw. uchwale sieciowej, po uzyskaniu, tak jak dotychczas, wiążącej opinii KO. Nowe brzmienie art. 88 UPO nie będzie miało zastosowania do aktów założycielskich wydanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Do listy szkół, którym nie ustala się obwodów, dodano podstawowe szkoły dwujęzyczne. Szkoły te będą swoją strukturą obejmowały wyłącznie oddziały dwujęzyczne klas VII i VIII i będą prowadzone jedynie przez powiaty.

Przekazanie zadania związanego z prowadzeniem szkół podstawowych innej JST

Możliwość przekazania przez gminę, na podstawie porozumienia, zadania związanego z prowadzeniem szkół podstawowych innej, ościennej JST. Porozumienie będzie gwarantowało wszystkim uczniom miejsce realizacji obowiązku szkolnego w samorządowej szkole, bezpłatny transport do szkoły obwodowej oraz określi rozliczenia finansowe między JST. Takie przekazanie będzie mogło nastąpić po uzyskaniu pozytywnej opinii KO. Porozumienie zawarte między gminami będzie mogło być rozwiązane za porozumieniem stron albo przez każdą ze stron z zachowaniem rocznego okresu wypowiedzenia, który skończy się nie później niż 31 sierpnia roku następującego po roku wypowiedzenia tego porozumienia.

UWAGA! Porozumienie będzie przekazywane kuratorowi oświaty na 6 miesięcy przez terminem planowanej likwidacji szkoły.

Zmniejszenie obciążeń biurokratycznych

Zmniejszeniu ulegnie liczba dokumentów wytwarzanych w związku z prawnymi relacjami między JST a organami sprawującymi nadzór pedagogiczny. Nieuzasadnione jest otrzymywanie wiążącej opinii KO w przypadku:

• zakładania biblioteki pedagogicznej i placówki doskonalenia nauczycieli,
• przekazania przez JST prowadzenia szkoły w drodze umowy, o której mowa w art. 9 ust. 1 UPO,
• powoływania na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki osoby niebędącej nauczycielem. Wymóg ten nadal będzie dotyczył szkoły lub placówki publicznej prowadzonej przez osobę prawną niebędącą JST lub osobę fizyczną, ponieważ w stosunku do nich nie ma wymogu przeprowadzania konkursu na stanowisko dyrektora, w którym uczestniczy KO,
• łączenia w zespół szkół lub placówek

Wystarczająca w tych przypadkach będzie zatem opinia KO o charakterze doradczym, a nie wiążącym.

Zmiany roli KO w przypadku udzielania zezwolenia na założenie publicznego przedszkola, szkoły lub placówki

Obecnie, w przypadku udzielania zezwolenia na założenie publicznej szkoły, KO występuje w dwóch rolach: jako organ współdziałający z JST (opinia KO) oraz jako organ wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do JST udzielającej zezwolenia. Zgodnie z projektem, w przypadku udzielania zezwolenia na założenie publicznego przedszkola, szkoły lub placówki organem II instancji nie będzie już KO, lecz samorządowe kolegium odwoławcze.

Uproszczenie przekazania prowadzenia publicznej szkoły, gdy organ prowadzący jest osobą fizyczną

Zaproponowano, aby osoba fizyczna przechodząca na emeryturę albo rentę mogła przekazać prowadzenie szkoły innej osobie fizycznej lub prawnej w drodze umowy, po uzyskaniu zgody JST. Do przejętej w ten sposób szkoły będą miały zastosowanie przepisy dotyczące szkół publicznych, a nowy organ prowadzący nie będzie mógł jej zlikwidować, a jedynie zwrócić JST.

Zmiany dotyczące zasad zakładania przedszkoli, szkół i placówek niepublicznych

Określony zostanie termin składania zgłoszenia do ewidencji - nie później niż 31 maja danego roku kalendarzowego albo nie później niż 31 października w roku kalendarzowym poprzedzającym rozpoczęcie funkcjonowania – w przypadku szkół rozpoczynających kształcenie 1 lutego. Równocześnie propozycja obejmuje wprowadzenie zasady, że także przedszkole niepubliczne jest obowiązane rozpoczynać działalność od 1 września danego roku.

Proponuje się również, aby utworzenie niepublicznego przedszkola, tak jak w przypadku niepublicznej szkoły, wymagało uzyskania pozytywnej opinii KO. Doprecyzowano zawartość wniosku o wpis do ewidencji i zaświadczenia o tym wpisie. Obowiązkowe będzie przedkładanie KO, w celu uzyskania stosownej opinii, dokumentacji wskazanej w UPO. Uzupełniono art. 172 ust. 4 o obowiązek informowania o zamiarze likwidacji szkoły lub placówki także kuratora oświaty

W zakresie dotyczącym powstania i działania szkół niepublicznych, proponuje się także stosowanie zasady właściwej dla szkół publicznych – że w przypadku nieobecności dyrektora zastępuje go wicedyrektor, a w szkołach i placówkach, w których nie utworzono stanowiska wicedyrektora - inny nauczyciel tej szkoły, wyznaczony przez organ prowadzący.

Zmiany zasad nauczania w oddziałach i szkołach dwujęzycznych

Możliwość tworzenia zespołu składającego się z dwujęzycznej szkoły podstawowej (obejmującej tylko klasy VII i VIII) oraz szkoły ponadpodstawowej dwujęzycznej lub z oddziałami dwujęzycznymi. Odpowiedniej zmianie ulegną w związku z tym przepisy rekrutacyjne.

UWAGA! Pierwsze postępowanie rekrutacyjne do szkół podstawowych dwujęzycznych przeprowadzane będzie na rok szkolny 2026/2027.

Doprecyzowanie procedury likwidacji publicznej szkoły

Opinia KO w sprawie likwidacji szkoły prowadzonej przez JST nadal będzie miała charakter wiążący. Zmianie ulegnie natomiast proces uzyskiwania ostatecznej opinii KO przez rezygnację z kontrolowania opinii KO przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Zostanie doprecyzowane również, co będzie oceniał KO, odnosząc się do zamierzonej likwidacji szkoły.

Ustalenie zasad udzielania dotacji „za efekt”

Proponuje się wprowadzenie do ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych regulacji umożliwiających udzielenie dotacji związanych z uzyskaniem świadectwa dojrzałości, dyplomu zawodowego albo certyfikatu kwalifikacji zawodowej uzyskanego po ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego, w przypadku gdy wysokość tej dotacji powinna odnosić się do kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej. Od 1 stycznia 2025 r. wysokość tych dotacji jest uzależniona od przewidzianej kwoty potrzeb oświatowych.

UWAGA! Przepis wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy, z mocą od 1 stycznia 2025 r.