Dzień wolny dla pracownika samorządowego. RIO wyjaśnia, co z wynagrodzeniem

Jeden z samorządów rozważał wprowadzenie wewnętrznych zasad pozwalających m.in. na przyznanie dnia wolnego z okazji jubileuszu pracy, dodatkowego dnia na załatwienie spraw rodzinnych lub skrócenie czasu pracy bez obniżenia wynagrodzenia. Dodatkowy czas wolny nie miałby podlegać odpracowaniu, a odpowiednie rozwiązania zostałyby wpisane do regulaminu pracy. W związku z tym samorząd wystąpił do RIO z zapytaniem, czy takie rozwiązanie jest dopuszczalne.

Wątpliwości dotyczyły przede wszystkim tego, czy wynagrodzenie za dodatkowy dzień wolny może zostać sfinansowane z budżetu urzędu, jeżeli prawo do takiego świadczenia zostałoby przyznane jedynie w przepisach wewnątrzzakładowych. RIO w Kielcach wskazała, że finansowanie wynagrodzenia za czas, w którym pracownik nie wykonywał pracy, może budzić wątpliwości z punktu widzenia zasad wydatkowania środków publicznych. Zgodnie z art. 44 ust. 2 i 3 ustawy o finansach publicznych wydatki jednostki muszą mieć oparcie w obowiązujących przepisach oraz mieścić się w jej planie finansowym.

Sam regulamin pracy nie wystarczy, aby stworzyć podstawę do wypłaty wynagrodzenia za dodatkowy dzień wolny, jeżeli takiego uprawnienia nie przewidują przepisy wyższego rzędu.

RIO odwołała się przy tym do art. 80 Kodeksu pracy. Zgodnie z ogólną zasadą wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Prawo do zachowania wynagrodzenia za okres niewykonywania pracy istnieje natomiast w przypadkach określonych w przepisach prawa pracy.

Dodatkowy dzień wolny dla pracownika samorządowego z zachowaniem wynagrodzenia wymaga odpowiedniej podstawy prawnej. Zdaniem RIO nie można jej stworzyć wyłącznie poprzez zmianę regulaminu obowiązującego w danym urzędzie. Izba wskazała również, że wewnętrzne regulacje nie mogą przyznawać pracownikom prawa do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany, jeśli takiego rozwiązania nie dopuszczają przepisy ustawowe. W przeciwnym razie wypłata środków publicznych nie miałaby wystarczającej podstawy prawnej.

Zakres świadczeń związanych z wynagrodzeniem pracowników samorządowych regulują także ustawa o pracownikach samorządowych i wydane na jej podstawie akty wykonawcze.

Według RIO regulamin wewnętrzny nie może rozszerzać katalogu tych świadczeń, jeżeli nie ma ku temu podstawy w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Jednostka samorządu terytorialnego nie może również uznaniowo przyznawać dodatkowych świadczeń finansowanych ze środków publicznych, jeżeli dany tytuł wypłaty nie wynika z obowiązujących regulacji.