RPO: Brak odpowiednich miejsc w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych

Anna Trochimiuk

Anna Trochimiuk

Prawnik, redaktor i autor publikacji dotyczących spraw kadrowych w placówkach oświatowych
Data publikacji: 7 sierpnia 2012 r.
Poleć znajomemu

Dane statystyczne zawarte w corocznych raportach na temat zapotrzebowania na miejsca w placówkach resocjalizacyjnych i socjoterapeutycznych resortu edukacji pokazują, że co roku znaczna jest liczba nieletnich, dla których nie udało się wskazać miejsca w ośrodku. Rzecznik zwrócił się do Ministerstwa Edukacji Narodowej z prośbą o podjęcie stosownych działań zmierzających do zapewnienia skutecznej realizacji orzeczeń sądów w przedmiocie umieszczenia nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych.

W oczekiwaniu na miejsce w MOW demoralizacja nieletniego może się pogłębić

Rzecznik otrzymał informację od Prezesa jednego z Sądów Okręgowych na temat trudności, jakie napotyka realizacja postanowień sądu rodzinnego o umieszczeniu nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (dalej: MOW). Zgodnie z przepisami, nieletniego, do odpowiedniej placówki wskazanej przez organ centralny, jakim jest Ośrodek Rozwoju Edukacji, kieruje właściwy starosta. Przy wyborze ośrodka bierze się pod uwagę m. in. treść postanowienia sądowego, płeć, poziom rozwoju intelektualnego, etap edukacji, odległość od miejsca zamieszkania. Problem powstaje wtedy, gdy nie ma odpowiedniego miejsca w ośrodku, a nieletni musi oczekiwać na to miejsce w swoim dotychczasowym środowisku, co naraża go na dalszą demoralizację.

Wolne miejsca w MOW nie są dostosowane do potrzeb oczekujących na nie nieletnich

Z informacji podanych na stronach internetowych Ośrodka Rozwoju Edukacji wynika, że w roku szkolnym 2011/2012 młodzieżowe ośrodki wychowawcze dysponowały 4834 miejscami. Wg stanu na dzień 4 kwietnia 2012 r. na wskazanie placówki oczekiwało 259 nieletnich (ponad 70% oczekujących stanowiły dziewczęta), podczas gdy jednocześnie 140 miejsc w MOW pozostawało pustych. Stan ten był spowodowany niedostosowaniem istniejących miejsc w ośrodkach do potrzeb nieletnich, oczekujących na umieszczenie w MOW.

Przykład z życia wzięty pokazuje, że system źle funkcjonuje

Rzecznik przytoczył w swym wystąpieniu przykład nastolatki, która dopiero po ponad 3 miesiącach od postanowienia o umieszczeniu w MOW otrzymała miejsce w ośrodku. Przez ten okres pozostawała w swoim dysfunkcyjnym środowisku. Po 4 miesiącach pobytu w ośrodku została urlopowana, jednakże nie wróciła z urlopu w ustalonym terminie, a w konsekwencji, po upływie 4 tygodni, została skreślona z listy wychowanków ośrodka. Po kilku miesiącach trafiła do policyjnej izby dziecka, gdzie (zgodnie z przepisami) mogła przebywać nie dłużej niż 5 dni. W ciągu tego czasu nie udało się wskazać miejsca w odpowiednim ośrodku, w związku z tym nastolatka wróciła z powrotem do domu i dysfunkcyjnej rodziny w oczekiwaniu na umieszczenie w MOW. 

Dane statystyczne oraz przytoczony przykład świadczą o tym, że przyjęty system kierowania nieletnich do młodzieżowych ośrodków wychowawczych nie zapewnia właściwej realizacji orzeczeń sądowych w tym przedmiocie. Zdaniem RPO, istnieje pilna potrzeba podjęcia działań w celu wypracowania metod rozwiązania tego problemu.
Propozycja RPO: do czasu znalezienia odpowiedniego miejsca - nauczanie indywidualne

W razie zastosowania przez sąd środka w postaci umieszczenia nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym priorytetem powinno być natychmiastowe umieszczenie nieletniego w ośrodku, bowiem zwłoka godzi w dobro nieletniego i może skutkować jego dalszą demoralizacją, a nawet wejściem w konflikt z prawem. W sytuacji, gdy w danym momencie nie można wskazać nieletniemu miejsca w ośrodku spełniającym wszystkie kryteria doboru, w tym edukacyjne, należałoby dopuścić umieszczenie nieletniego w ośrodku przy jednoczesnym objęciu go czasowo, do chwili zwolnienia się miejsca w odpowiedniej klasie, kształceniem w trybie indywidualnym. Przyjęcie takiego rozwiązania leży w interesie nieletniego. Pozwala bowiem chronić nieletniego przed dalszą demoralizacją umożliwiając jednocześnie realizację obowiązku szkolnego.

Źródło:

  • Strona internetowa Rzecznika Praw Obywatelskich (www.rpo.gov.pl).
Opracowanie: Anna Trochimiuk

Sprawdź inne nasze serwisy

Karta Nauczyciela od A do Z Poradnik Dyrektora Szkoły Nadzór nad działalnością szkoły Kwadrans dla dyrektora szkoły Zarządzanie przedszkolem Portal BHP Ochrona danych osobowych

Strona używa plików cookies.
Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.
wiper-pixel