Czy organ prowadzący może określać zasady zatrudnienia w placówkach oświatowych, dla których jest odpowiedzialny? Choć kwestie finansowania i nadzoru należą do jego obowiązków, ingerencja w decyzje kadrowe dyrektora szkoły budzi istotne wątpliwości prawne. Przypadek jednej z gmin pokazuje, że przekroczenie kompetencji może skutkować uchyleniem zarządzenia. Sprawdź, jak powinna wyglądać relacja: organ prowadzący a zatrudnianie pracowników szkoły – w świetle obowiązujących przepisów i stanowiska organów nadzoru.

Czy organ prowadzący może regulować zatrudnienie w szkołach

Na początku lipca wojewoda mazowiecki stwierdził nieważność zarządzenia wydanego przez organ prowadzący jednej z gmin, które dotyczyło standaryzacji zatrudnienia w szkołach i przedszkolach. Zarządzenie to określało szczegółowe zasady przydziału etatów dla pracowników administracji i obsługi – w zależności od liczby uczniów, powierzchni budynku czy czasu pracy oddziałów. Dodatkowo przewidziano obowiązek corocznej weryfikacji zatrudnienia na podstawie metryki danych oraz termin dostosowania się do nowych standardów do końca sierpnia 2025 r.

Celem regulacji – jak tłumaczył organ prowadzący – była racjonalizacja wydatków i ujednolicenie zasad zatrudnienia we wszystkich jednostkach oświatowych gminy. Jednak zamiar ten spotkał się z negatywną oceną nadzoru prawnego wojewody.

Zarządzenie ws. standardów zatrudnienia – przykład przekroczenia kompetencji

Wojewoda mazowiecki uznał, że organ prowadzący szkołę przekroczył zakres swoich ustawowych kompetencji. Zarządzenie, choć formalnie miało charakter aktu wewnętrznego, ingerowało w sposób ogólny i wiążący w organizację pracy szkół, co jest niezgodne z przepisami prawa oświatowego.

W ocenie organu nadzoru, żadna ustawa nie przyznaje organowi prowadzącemu prawa do narzucania dyrektorom placówek wytycznych dotyczących etatów pracowników niepedagogicznych – nawet w ramach optymalizacji kosztów.

Stanowisko wojewody: dyrektor w imieniu pracodawcy decyduje o organizacji szkoły

W rozstrzygnięciu nadzorczym podkreślono, że to dyrektor szkoły jest kierownikiem zakładu pracy i samodzielnie podejmuje decyzje kadrowe – zarówno w zakresie zatrudniania, jak i zwalniania pracowników, w tym administracji i obsługi, a także innych czynności z zakresu prawa pracy.

Organ prowadzący, jako podmiot sprawujący nadzór nad działalnością jednostki oświaty w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, nie może jednak ingerować w wewnętrzną organizację pracy, jeśli nie wynika to wprost z przepisów prawa. Nie może w szczególności kształtować polityki kadrowej szkoły.

Rola organu prowadzącego a obowiązki dyrektora szkoły

Relacja: organ prowadzący a zatrudnianie pracowników szkoły opiera się na jasnym podziale kompetencji. Organ prowadzący zapewnia warunki funkcjonowania jednostki, ale nie ma uprawnień do określania wewnętrznych zasad organizacyjnych – w tym siatki zatrudnienia.

Z kolei dyrektor, jako osoba odpowiedzialna za zarządzanie personelem i organizację pracy, działa w granicach określonych m.in. przez ustawę Prawo oświatowe (art. 58) i Kartę Nauczyciela.

Jak zgodnie z prawem nadzorować jednostki oświatowe

Organ prowadzący może i powinien nadzorować wykorzystanie środków publicznych, oceniać zasadność wydatków czy analizować raporty finansowe. Nie może jednak, pod pozorem „standaryzacji”, narzucać obowiązkowych rozwiązań kadrowych w drodze aktów prawnych.

Dopuszczalna jest rekomendacja, dialog z dyrektorami, wspólna analiza danych – ale nie jednostronne, wiążące zarządzenia wykraczające poza kompetencje ustawowe.

Podsumowanie

Organ prowadzący a zatrudnianie pracowników szkoły – to relacja, która musi opierać się na wzajemnym poszanowaniu kompetencji. Próby ingerencji samorządu w kompetencje dyrektora szkoły dotyczące zatrudnienia są niezgodne z przepisami prawa i mogą prowadzić do uchylenia takich działań przez wojewodę. Każda jednostka oświatowa ma prawo do samodzielnej organizacji pracy – w granicach określonych przez przepisy, a nie zarządzenia administracyjne.

Źródło:

samorzad.pap.pl