Rodzice składają oświadczenia o braku zgody na „wywożenie” dzieci podczas alarmu. Co odpisać?

W skrócie

• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji potwierdziło 22 października 2026 r., że rodzice nie muszą składać w szkołach oświadczeń o braku zgody na wywożenie dziecka podczas alarmu.
• Procedura na wypadek zagrożenia z powietrza, przygotowana przez MSWiA, MEN i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, przewiduje, że po ogłoszeniu alarmu uczniowie pozostają w budynku szkoły, w wyznaczonych miejscach schronienia, pod opieką nauczycieli.
• Procedura na wypadek zagrożenia z powietrza nie nakazuje przewożenia uczniów autobusami ani przekazywania uczniów osobom nieupoważnionym.
• Podczas alarmu uczniowie opuszczają budynek szkoły tylko wtedy, gdy pozostanie w budynku bezpośrednio zagraża życiu, a służby lub właściwy organ wskażą bezpieczny sposób przemieszczenia.
• Szkoła przekazuje dzieci rodzicom lub osobom uprawnionym po odwołaniu alarmu i sprawdzeniu drogi wyjścia z budynku.
• Oświadczenie rodzica nie zmienia obowiązków szkoły wynikających z art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo oświatowe oraz § 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.

W październiku w mediach społecznościowych zaczęły krążyć wpisy zachęcające rodziców do składania w szkołach oświadczeń o braku zgody na wywożenie dziecka poza teren placówki podczas alarmu lub ewakuacji. Do wpisów dołączano gotowe formularze do wydrukowania i zaniesienia do dyrekcji, a także grafiki z przestraszonymi dziećmi i autobusami.

Jeden z wzorów nosi tytuł „Oświadczenie rodzica / prawnego opiekuna o braku zgody na wywożenie dziecka poza teren szkoły”. Autor powołuje się w nim na art. 95 § 1 i art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w dalszej części z góry zastrzega, że nie przyjmie wyjaśnienia, iż szkoła działa zgodnie z wytycznymi lub procedurą.

Wpisy pojawiły się po tym, jak do szkół i przedszkoli trafiła nowa procedura na wypadek zagrożenia z powietrza. 22 października 2026 r. MSWiA uznało je za kampanię dezinformacyjną, która ma wywołać niepokój i strach wśród rodziców. Resort wyjaśnił, że nie ma potrzeby składania specjalnych oświadczeń, a procedura nie nakazuje przewożenia dzieci autobusami ani przekazywania ich osobom nieupoważnionym.

Wzór procedury przygotowały wspólnie MSWiA, MEN i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Dokument trafił do wszystkich szkół i przedszkoli i jest dostępny na stronie MEN. Najważniejsze zasady są następujące:

• Po ogłoszeniu alarmu zasadą jest pozostanie w budynku. Uczniowie przechodzą z nauczycielami wewnątrz budynku do wyznaczonych miejsc schronienia. Nie wychodzą na dziedziniec, boisko, parking ani ulicę.
• Nauczyciel sprawdza obecność po wejściu do miejsca schronienia i po każdym kolejnym przemieszczeniu grupy, a potem pozostaje z uczniami.
• Miejsce na zewnątrz budynku można wykorzystać tylko wtedy, gdy pozostanie w budynku bezpośrednio zagraża życiu, a właściwy organ lub służby wskażą bezpieczny sposób przemieszczenia.
• Podczas alarmu rodzice nie przyjeżdżają po dzieci, nie gromadzą się przed budynkiem i nie dzwonią do nauczycieli. Szkoła przekazuje informacje wcześniej ustalonym kanałem.
• Dzieci są przekazywane rodzicom lub osobom uprawnionym dopiero po odwołaniu alarmu i sprawdzeniu drogi wyjścia.
• Polecenia służb i komunikaty właściwych organów mają pierwszeństwo przed zapisami procedury.

Procedura jest wzorem, który dyrektor dostosowuje do budynku, liczby i wieku dzieci oraz potrzeb osób wymagających wsparcia. Przed jej wprowadzeniem potrzebne są pisemne ustalenia z organem prowadzącym, właścicielem lub zarządcą budynku oraz właściwym organem ochrony ludności. Do wzoru dołączono 10 załączników, w tym wzory komunikatów do rodziców i opiekunów.

Oświadczenie wyraża stanowisko i obawy rodzica, ale nie zmienia obowiązków, które szkoła ma z mocy prawa.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo oświatowe dyrektor wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. Z kolei § 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach stanowi, że jeżeli stan zagrożenia powstanie lub ujawni się w czasie zajęć, niezwłocznie się je przerywa i wyprowadza się z zagrożonych miejsc osoby powierzone opiece szkoły. Przepis nie uzależnia tego obowiązku od zgody rodziców.

Przywoływane we wzorach przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczą władzy rodzicielskiej i przedstawicielstwa ustawowego dziecka. Nie regulują one postępowania szkoły w sytuacji zagrożenia w czasie zajęć. MSWiA przypomina, że działania ratujące życie i zdrowie nie naruszają praw rodzicielskich, a za bezpieczeństwo dziecka w godzinach zajęć odpowiada szkoła.

Jeśli szkoła potwierdza odbiór pisma, potwierdza tylko, że je otrzymała. Nie oznacza to akceptacji zawartej w nim interpretacji prawa ani zobowiązania do spełnienia żądań.

1. Przyjmij pismo i odpowiedz na piśmie. Brak reakcji rodzic może odebrać jako potwierdzenie swoich obaw. Pisemna odpowiedź porządkuje fakty i zostaje w dokumentacji szkoły.
2. Wyjaśnij, dlaczego dzieci zostają w budynku. Wzory oświadczeń z góry odrzucają odpowiedź „taka jest procedura”, więc samo odesłanie do dokumentu niewiele da. Napisz wprost, że zagrożenie obejmuje cały obszar objęty alarmem, także drogę do szkoły, a drogi mogą być zamknięte z powodu działań ratowniczych.
3. Nie zarzucaj rodzicowi ulegania dezinformacji. Rodzic działa z troski o dziecko. Komunikat MSWiA przywołaj jako źródło informacji, a nie jako zarzut.
4. Nie obiecuj, że dziecko nigdy nie opuści budynku. Procedura przewiduje wyjątki, a polecenia służb mają pierwszeństwo przed jej zapisami. Zapewnienie bez pokrycia może później podważyć zaufanie do szkoły.
5. Opisuj tylko rozwiązania, które szkoła już wdrożyła. Wskaż konkretne miejsca schronienia i kanał komunikacji, jeśli są formalnie ustalone. Jeśli procedura jest jeszcze w przygotowaniu, napisz o tym otwarcie.
6. Zaproś do rozmowy. Udostępnij szkolną procedurę i zaproponuj spotkanie. Rozmowa daje okazję, by odpowiedzieć na konkretne pytania rodzica.

Odpowiedź warto oprzeć na zasadach przyjętych w szkolnej procedurze. Powinna zawierać:

• podziękowanie za pismo i uznanie troski rodzica,
• opis postępowania szkoły po ogłoszeniu alarmu – miejsca schronienia, opiekę nauczycieli, sprawdzanie obecności,
• sytuacje, w których uczniowie opuszczają budynek,
• zasady przekazywania dziecka – wyłącznie rodzicom i osobom upoważnionym, po odwołaniu alarmu,
• kanał kontaktu w czasie alarmu i prośbę, by rodzice nie przyjeżdżali wtedy do szkoły,
• informację, że oświadczenie przyjęto, ale nie zmienia ono obowiązków szkoły wynikających z przepisów – wraz z podstawą prawną,
• zaproszenie do zapoznania się z procedurą i do rozmowy.

Jeśli oświadczenia składa wielu rodziców, oprócz odpowiedzi na pisma warto wysłać jeden komunikat do wszystkich rodziców przez dziennik elektroniczny. Komunikat można wysłać także z wyprzedzeniem, zanim oświadczenia zaczną trafiać do szkoły. Dzięki temu rodzice poznają zasady postępowania podczas alarmu bezpośrednio od szkoły, a nie z wpisów w mediach społecznościowych. Można w nim wykorzystać wzory komunikatów dołączone do procedury. Dobrym uzupełnieniem jest spotkanie informacyjne lub omówienie zasad na najbliższym zebraniu.

Część pytań rodziców dotyczy realnych problemów i zasługuje na rzeczową odpowiedź. Rodzice pytają m.in. o to, gdzie są miejsca schronienia, jak szkoła będzie się z nimi kontaktować, co z dziećmi przyjmującymi leki i co się stanie, jeśli alarm potrwa kilka godzin. Warto przygotować odpowiedzi na te pytania z wyprzedzeniem.

Nie. MSWiA potwierdziło 22 października 2026 r., że składanie takich oświadczeń nie jest potrzebne. Zasady postępowania podczas alarmu określa procedura obowiązująca w szkole.

Procedura nie nakazuje przewożenia dzieci autobusami. Po ogłoszeniu alarmu uczniowie pozostają w budynku, w wyznaczonych miejscach schronienia. Budynek można opuścić, gdy pozostanie w nim bezpośrednio zagraża życiu, a służby lub właściwy organ wskażą bezpieczny sposób przemieszczenia.

Zgodnie z procedurą dzieci są przekazywane rodzicom i osobom uprawnionym dopiero po odwołaniu alarmu i sprawdzeniu drogi wyjścia. W czasie alarmu rodzice nie powinni przyjeżdżać do szkoły – zagrożenie obejmuje cały obszar objęty alarmem, także drogę do szkoły.

Nie. Obowiązek przerwania zajęć i wyprowadzenia uczniów z zagrożonych miejsc wynika z § 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach i nie zależy od zgody rodziców.

Procedura nie przewiduje przekazywania dzieci osobom nieupoważnionym. Dziecko odbierają rodzice lub osoby uprawnione, po odwołaniu alarmu.

Źródła

• Ministerstwo Edukacji Narodowej, Procedura przygotowania i reagowania po otrzymaniu komunikatu o zagrożeniu z powietrza, gov.pl/web/edukacja.
• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, komunikat z 22 października 2026 r. opublikowany w serwisach X i Facebook.
• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Instrukcja reagowania – zagrożenie atakiem z powietrza, gov.pl/web/olioc/instrukcja-reagowania.