Co czeka polską edukację? Podsumowanie debaty „Szkoła XXI wieku”

Wydarzenie Szkoła XXI wieku. Otwarta debata o przyszłości polskiej edukacji w zmieniającym się świecie zgromadziło ekspertów, przedstawicieli instytucji edukacyjnych, organizacji społecznych oraz praktyków związanych z oświatą. Uczestnicy dyskutowali o tym, jak polska szkoła powinna odpowiadać na zmiany społeczne, technologiczne i kulturowe, które już dziś wpływają na codzienność uczniów, nauczycieli i dyrektorów szkół.

Organizatorzy debaty podkreślali, że współczesna szkoła funkcjonuje w rzeczywistości nieustannych przemian. Część z nich – jak zmiany demograficzne – można przewidzieć z wyprzedzeniem. Inne, jak masowe migracje czy rozwój sztucznej inteligencji, pojawiły się znacznie szybciej niż system edukacji był w stanie się do nich przygotować.

Podczas wydarzenia wielokrotnie podkreślano, że wszystkie te procesy spotykają się dziś w jednej klasie szkolnej. To właśnie szkoła staje się miejscem, w którym nauczyciele i dyrektorzy muszą jednocześnie odpowiadać na wyzwania społeczne, technologiczne i wychowawcze.

1) NIŻ DEMOGRAFICZNY ZMIENI POLSKĄ SZKOŁĘ (prelegenci: dr Krzysztof Patkowski - Collegium Da Vinci. Dziekan Wydziału Nauk Stosowanych; Urszula Woźniak - Wiceprezes Zarządu Głównego, Związek Nauczycielstwa Polskiego; Aleksandra Gnyś - Główny specjalista, Departament Edukacji Publicznej i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie)

Pierwszy panel poświęcono zmianom demograficznym i ich wpływowi na system edukacji. Eksperci zwracali uwagę, że już w najbliższych latach szkoły będą musiały zmierzyć się z wyraźnym spadkiem liczby uczniów. A w przeciągu dosłownie kilku lat liczba szkół w Polsce może spaść nawet o 2 tys.

Rozmowa dotyczyła również wpływu niżu demograficznego na szkolnictwo ponadpodstawowe i wyższe. Eksperci wskazywali, że zmiany liczby uczniów będą miały konsekwencje zarówno dla rynku pracy nauczycieli, jak i finansowania systemu oświaty.

2) KLASY WIELOKULTUROWE STAJĄ SIĘ CODZIENNOŚCIĄ SZKÓŁ (prelegenci: Karolina Kasperska - Head of English and School Education – British Council; Elżbieta Krawczyk - Dyrektorka Programowa, Członkini Zarządu, Szefowa Działu Edukacji Globalnej i Ekologicznej Centrum Edukacji Obywatelskiej; Justyna Łazor - Dyrektor Szkoły Podstawowej)

Drugi panel dotyczył migracji i funkcjonowania klas wielokulturowych. Eksperci podkreślali, że polska szkoła w bardzo krótkim czasie stała się miejscem nauki uczniów pochodzących z wielu krajów i kultur.

Jak wskazano podczas debaty, obecnie w polskich szkołach uczy się ponad 230 tys. dzieci-cudzoziemców ze 148 państw. Dla wielu szkół i nauczycieli była to zmiana, która nastąpiła bardzo szybko i wymagała natychmiastowej adaptacji. Podkreślano, że wielokulturowość może być nie tylko wyzwaniem, ale również szansą na rozwijanie kompetencji społecznych i otwartości uczniów.

3) AI W EDUKACJI – ZAGROŻENIE CZY WSPARCIE DLA NAUCZYCIELI? (prelegenci: Marcin Paks – Dyrektor ds. Rozwoju Biznesu – Learnetic; Kamil Wachol – Główny Specjalista Programu Edukacyjnego ZbadAi Centrum Nauki Kopernik; dr hab. Maciej Jakubowski - Instytut Badań Edukacyjnych)

Jednym z najważniejszych tematów debaty była sztuczna inteligencja w edukacji. Uczestnicy panelu podkreślali, że AI już dziś jest obecna w codziennym funkcjonowaniu uczniów i szkół. Eksperci rozmawiali m.in. o tym jak odpowiedzialnie wdrażać AI w szkołach oraz jakie zagrożenia wiążą się z niekontrolowanym korzystaniem z narzędzi AI.

4) REFORMA „KOMPAS JUTRA” OD WRZEŚNIA 2026 R. (prelegenci: Elżbieta Strzemieczna - Kierowniczka Zespołu ds. Zmian w Systemie Edukacji Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego; Piotr Otrębski – Zastępca Dyrektora, Departament Innowacji i Rozwoju; Dorota Twarowska - wiceprezeska Polskiej Izby Książki)

Ostatni panel poświęcono reformie „Kompas Jutra”, która zacznie obowiązywać od 1 września 2026 r. w przedszkolach oraz klasach I i IV szkół podstawowych.

W dyskusji udział wzięli przedstawiciele Instytutu Badań Edukacyjnych oraz dyrektor szkoły podstawowej. Rozmawiano o tym czy nowe rozwiązania pomogą szkołom lepiej odpowiadać na współczesne wyzwania oraz jak ze spokojem wdrażać nowe elementy w edukacji.

Eksperci podkreślali, że reforma „Kompas Jutra” jest jedyną z omawianych podczas debaty zmian, która była planowana i konsultowana z odpowiednim wyprzedzeniem. Jej celem ma być lepsze dostosowanie szkoły do zmieniającej się rzeczywistości społecznej i technologicznej.

W ramach wydarzenia odbył się również wykład dotyczący edukacji filmowej prowadzony przez Annę Równy – koordynatorkę merytoryczną projektu Edukacja Młode Horyzonty. Przedstawiła ona kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 oraz wskazała obszary tematów filmowych, które można wykorzystać do realizacji tych założeń.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom, prelegentom i organizatorom debaty za śmiałe pytania i szczere odpowiedzi.