Dodatek wiejski a liczba mieszkańców – co wynika z wyjaśnień RIO w Bydgoszczy

Zgodnie z art. 54 ust. 5 ustawy – Karta Nauczyciela nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, zatrudnionemu na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5 tys. mieszkańców, przysługuje odrębny dodatek w wysokości 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego.

W samej Karcie Nauczyciela nie określono jednak, co należy rozumieć przez liczbę mieszkańców. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz w art. 2 pkt 8 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych jako „liczba mieszkańców zamieszkałych na obszarze odpowiednio danej jednostki samorządu terytorialnego, danej kategorii jednostek samorządu terytorialnego oraz kraju, według stanu na dzień 31 grudnia roku bazowego, ustaloną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok budżetowy”. „Tak zdefiniowana liczba mieszkańców służy następnie między innymi do ustalania podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w ramach części oświatowej subwencji ogólnej” – wskazano. Czy zatem uzasadnienie znajduje odwołanie się do tej definicji?

Takie zapytanie skierowano do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy. Zapytanie dotyczyło obowiązku wypłaty dodatku wiejskiego dla nauczycieli. Wątpliwości wzbudził przypadek, w którym zgodnie z komunikatem Prezesa GUS opublikowanym w trakcie roku szkolnego liczba mieszkańców gminy miejskiej pod koniec poprzedniego roku spadła poniżej 5 tys. Burmistrz pytał również, czy w takim przypadku nauczycielom należy się wyrównanie dodatku od początku roku kalendarzowego.

Jeżeli aktualnie publikowane dane GUS pokazują, że miasto liczy do 5 tys. mieszkańców, to właśnie te dane powinny być uwzględniane przy ocenie prawa nauczyciela do dodatku wiejskiego. RIO w Bydgoszczy wskazała, że podstawą roszczenia pracownika jest art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela. Izba przychyliła się do innego stanowiska RIO (w Kielcach z dnia 31 lipca 2024 r.) znak WI.54.54.2024, wskazującego na konieczność odnoszenia się do aktualnych (ostatnio publikowanych) danych Głównego Urzędu Statystycznego o liczbie mieszkańców.

RIO w Bydgoszczy nie zgodziła się ze stanowiskiem Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2025 r. znak DWST-WPZN.5003.126.2025.ACH, w którym odwołano się do definicji liczby mieszkańców z ustaw regulujących finansowanie jednostek samorządu terytorialnego. Powoływanie się na definicje z ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w ocenie RIO jest nieuzasadnione wobec braku uregulowania tej kwestii w Karcie Nauczyciela

Podstawą ustalenia prawa do dodatku wiejskiego jest więc przepis prawa pracy, a nie regulacje odnoszące się do mechanizmu finansowania JST.