Zdalne nauczanie i inne rozwiązania dla dyrektora w okresie zawieszenia

Michał Kowalski

Michał Kowalski

Data publikacji: 23 marca 2020 r.
Poleć znajomemu
Zdalne nauczanie i inne rozwiązania dla dyrektora w okresie zawieszenia

Wiadomo już, że okres zawieszenia działalności dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej jednostek oświaty zostanie wydłużony do 10 kwietnia. W związku z tym przygotowane zostały nowe rozwiązania dotyczące działalności szkół i placówek w okresie zawieszenia. Nowe rozporządzenie MEN regulujące te kwestie zacznie obowiązywać 25 marca 2020 r. Sprawdzamy, jak w tym trudnym okresie powinna funkcjonować szkoła.

W nowym rozporządzeniu wyraźnie zaznaczono, że za organizację zdalnego nauczania odpowiada dyrektor. Zatem decyzje w zakresie wprowadzenia metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji zadań szkoły w okresie zawieszenia funkcjonowania jednostek oświaty podejmuje właśnie dyrektor (§ 1 rozporządzenia MEN). Decyzyjna w tym zakresie nie jest więc rada pedagogiczna, co wydaje się oczywiste, mając na względzie potencjalne trudności związane z jej zebraniem. Z kolei zadaniem organu prowadzącego ma być wspomaganie szkoły w organizacji tego kształcenia (§ 6 ust. 2 rozporządzenia MEN).

Zadania przewidziane w nowym rozporządzeniu są stosowane również w placówkach oświatowych, w których zajęcia zostały zawieszone na podstawie odrębnych przepisów.
Nowemu rozporządzeniu podlega np. specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, w którym zajęcia zawieszono za zgodą organu prowadzącego w trybie § 18 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.

7 zadań dyrektora

1.     Najpierw zawiadomienie o wybranych rozwiązaniach

O wybranych rozwiązania w zakresie kształcenia na odległość dyrektor powinien zawiadomić:

  • uczniów,
  • rodziców,
  • nauczycieli (§ 1 pkt 1 rozporządzenia MEN).
Informacja ta nie musi być przekazana w formie pisemnej. Dopuszczalny jest np. komunikat mailowy lub za pośrednictwem dziennika elektronicznego.

2.     Koordynacja współpracy w ramach zdalnego nauczania

Dyrektor musi także na bieżąco koordynować współpracę nauczycieli z uczniami lub rodzicami, uwzględniając potrzeby edukacyjne i możliwości psychofizyczne dzieci i uczniów, w tym:

  • dzieci i uczniów objętych kształceniem specjalnym (należy tu zwrócić uwagę w szczególności na realizację IPET),
  • dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju,
  • uczęszczających na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze (§ 1 pkt 2 rozporządzenia MEN).

Rozporządzenie MEN nie precyzuje, na czym ta koordynacja ma polegać. Decyzję w tym zakresie pozostawia się więc do uznania dyrektora.

Dyrektor może zobowiązać nauczycieli do raportowania działań podjętych w ramach zdalnego nauczania np. drogą mailową.

3.     Ustalenie zasad weryfikacji postępów ucznia

Kolejny zadaniem dyrektora jest ustalenie zakresu treści nauczania do zrealizowania w poszczególnych oddziałach klas (semestrów) i na zajęciach realizowanych w formach pozaszkolnych. Podejmując decyzję w tym zakresie, należy działać w uzgodnieniu z nauczycielami i uwzględniać następujące kryteria:

  • równomierne obciążenie uczniów w poszczególnych dniach tygodnia,
  • zróżnicowanie zajęć w każdym dniu,
  • możliwości psychofizyczne uczniów podejmowania intensywnego wysiłku umysłowego w ciągu dnia,
  • łączenie przemienne kształcenia z użyciem monitorów ekranowych i bez ich użycia,
  • ograniczenia wynikające ze specyfiki zajęć (§ 1 pkt 3 rozporządzenia MEN).
Nie można ograniczać się jedynie do prowadzenia zajęć w formie online. Należy też – w rozsądnym zakresie – polecać uczniom wykonywanie ćwiczeń we własnym zakresie przez uczniów. W ten sposób zapewnimy również kształcenie bez użycia komputerów.
Zdaniem MEN „Dobór narzędzi przy tej formie kształcenia powinien uwzględniać aktualne zalecenia medyczne odnośnie czasu korzystania z urządzeń (komputer, telewizor, telefon) i ich dostępności w domu, wiek i etap rozwoju uczniów, a także sytuację rodzinną uczniów.”

4.     Ustalenie zasad oceniania i kontaktu z uczniami

Dyrektor ustala też sposób:

  • monitorowania postępów uczniów,
  • sposób weryfikacji wiedzy i umiejętności uczniów (a więc kwestie dotyczące oceniania bieżącego),
  • informowania uczniów lub rodziców o postępach ucznia w nauce, a także uzyskanych przez niego ocenach (§ 1 pkt 4 rozporządzenia MEN),
  • zapewnia każdemu uczniowi lub rodzicom możliwość konsultacji z nauczycielem prowadzącym zajęcia oraz przekazuje im informację o formie i terminach tych konsultacji (§ 1 pkt 9 rozporządzenia MEN),;

Wynika z tego, że nauczyciele mogą, a nawet powinni dokonywać oceniania bieżącego prac  uczniów zleconych w okresie zawieszenia. Rozwiązania w tym zakresie powinny być ustalone we współpracy z nauczycielami ale bez angażowania rady pedagogicznej.

Do ustalenia zasad oceniania bieżącego uczniów w okresie zawieszenia jak również informowania uczniów i rodziców o postępach uczniów nie jest konieczna nowelizacja statutu szkoły. Decyzję w tym zakresie podejmuje dyrektor, współpracując z nauczycielami.
Naturalnym rozwiązaniem w zakresie monitorowania postępów uczniów jest dziennik elektroniczny. Za pośrednictwem tego dziennika uczniowie mogą być zobligowani do przekazywania zdjęć/skanów wykonanych prac. Tym samym kanałem komunikacji nauczyciel może wystawiać oceny bieżące i informować o nich uczniów oraz ich rodziców. Jeżeli zaś w szkole nie ma dziennika elektronicznego, wówczas dobrze jest skorzystać z komunikatorów internetowych typu Messenger lub WhatsApp (§ 2 pkt 3 rozporządzenia MEN).

5.     Egzaminy i sprawdziany

Kolejnym zadaniem dyrektora jest ustalenie warunków i sposobu:

  • przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, egzaminu semestralnego,
  • przeprowadzenia sprawdzianu wiadomości i umiejętności,
  • wystawienia rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania w przypadku wniesienia zastrzeżenia do trybu ustalenia tej oceny,
  • warunków i sposobu zaliczania zajęć pozaszkolnych (§ 1 pkt 5 rozporządzenia MEN),
  • warunków, sposobu i terminów przeprowadzenia egzaminów dyplomowych w szkołach artystycznych (§ 1 pkt 6 rozporządzenia MEN).

Jest to równoznaczne z zawieszeniem dotychczasowych regulacji dotyczących egzaminów i sprawdzianów (§ 13 pkt 4-6 rozporządzenia MEN). Dyrektor może przyjąć inne rozwiązania niż dotychczasowe.

6.     Dokumentowanie zadań szkoły

Także w zakresie dokumentowania realizacji zadań szkoły i placówki oświatowej obowiązki spoczywają na dyrektorze, który powinien ustalić sposób tego dokumentowania (§ 1 pkt 7 rozporządzenia MEN). W przepisach nie sformułowano w tym zakresie żadnych wytycznych. Można przyjąć, że rozwiązanie to pozwala dokumentowanie realizacji zdalnego nauczania w formie elektronicznej.

7.     Wybór materiałów nauczania

Do decyzji dyrektora należy wybór źródeł i materiałów niezbędnych do realizacji zdalnego nauczania, w tym w postaci elektronicznej, z których mogą korzystać uczniowie (§ 1 pkt 8 rozporządzenia MEN).

W rozporządzeniu wskazano, że zdalne nauczanie może być realizowane z użyciem:

  • materiałów i funkcjonalności Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej udostępnionej przez MEN (www.epodreczniki.pl),
  • materiałów dostępnych na stronach internetowych urzędu obsługującego MEN, stronach internetowych jednostek podległych temu ministrowi lub przez niego nadzorowanych, w tym na stronach internetowych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisji egzaminacyjnych,
  • materiałów prezentowanych w programach publicznej telewizji i radiofonii (§ 2 pkt 1 rozporządzenia MEN).

Nie jest to katalog zamknięty. Dyrektor może też przyjąć inne rozwiązania.

Rozwiązania należy dostosować do specyfiki wynikające z rodzaju obowiązków nauczyciela jak również do predyspozycji uczniów i możliwości technicznych w ich rodzinach. Z innych materiałów skorzysta nauczyciel w oddziale przedszkolnym, a z innych – pedagog szkolny. Niestety przepisy nie dostarczają w tym zakresie konkretnych rozwiązań, pozostawiając decyzję dyrektorowi.

W tym celu dyrektor może ustalić z nauczycielami, czy konieczna jest modyfikacja zestawu programów wychowania przedszkolnego i szkolnego zestawu programów nauczania (§ 1 pkt 10 rozporządzenia MEN).

Nie tylko lekcje online na żywo

Jak już wskazano, zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość mogą opierać się za pomocą Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej (epodreczniki.pl) lub innych materiałach udostępnionych przez MEN.

Jak wskazuje MEN: „Dyrektor szkoły lub placówki, który zdecyduje się na korzystanie z platformy może utworzyć na niej konta dla uczniów i nauczycieli. Przepisy pozwalają na przetwarzanie danych uczniów i nauczycieli szkoły lub placówki w celu utworzenia kont. Aby usprawnić korzystanie z platformy dyrektor wykorzysta do tego celu System Informacji Oświatowej.”

Nie jest to jednak jedyne rozwiązanie. Możliwe jest również nakładanie na uczniów obowiązku zapoznania się z przesłanym materiałem, co uczeń powinien potwierdzić w ustalony sposób, a jego aktywność powinna stanowić do wystawienia oceny bieżącej (§ 2 pkt 2 rozporządzenia MEN).

Natomiast gdy wystąpią trudności w organizacji zdalnego nauczania, wówczas dyrektor może określić inny sposób ich realizowania (niestety rozporządzenie nie określa jaki). Kluczowe jest tu więc stawianie na elastyczność.

Przykład Do szkoły uczęszcza wielu uczniów z rodzin wielodzietnych, mających trudną sytuację materialną. Najczęściej w tych rodzinach jest jeden komputer na wszystkie dzieci. W takiej sytuacji dobrym rozwiązaniem jest – zamiast prowadzić lekcje online w trybie transmisji na żywo – ograniczenie się do przekazywania materiałów dydaktycznych i ćwiczeń do samodzielnego wykonania w domu.
Wprowadzenie innego sposobu realizowania zajęć niż zdalne nauczanie nie może być wynikiem samodzielnej decyzji poszczególnych nauczycieli. Taki sposób może ustalić dyrektor. Co więcej, musi uzgodnić to z właściwym kuratorem oświaty.

Dodatkowo w przypadku dzieci objętych:

  • wychowaniem przedszkolnym,
  • edukacją wczesnoszkolną,
  • wczesnym wspomaganiem rozwoju,
  • zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi,
  • z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym lub z niepełnosprawnościami sprzężonymi

należy informować rodziców o dostępnych materiałach i możliwych formach ich realizacji przez dziecko w domu(§ 2 pkt 4 rozporządzenia MEN).

Kurator oświaty zwróci uwagę na obciążenia uczniów

Nadzór pedagogiczny nad zdalnym nauczaniem mają prowadzić właściwi kuratorzy oświaty. Największy nacisk na być położony na:

  • sposób organizacji tego kształcenia,
  • stopień obciążenia uczniów realizacją zleconych im zadań (§ 6 ust. 1 rozporządzenia MEN).
Dyrektor powinien zalecić nauczycielom, by ilość przesyłanych uczniom materiałów dostosowali przede wszystkim do ich możliwości psychofizycznych.

Co z dotacjami

Duże wątpliwości naszych Czytelników budziła kwestia wypłaty dotacji dla szkół i placówek niepublicznych za okres zawieszenia zajęć. Wątpliwości te zostały wyjaśnione. Przyjęto rozwiązanie dla okresów od 1 marca 2020 r. do miesiąca, w którym zakończono zawieszenie:

  1. W przypadku szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny, dotacja zostanie wypłacona na wszystkich uczniów, niezależnie od tego czy spełniają oni wymóg co najmniej 50% frekwencji.
  2. To samo dotyczy niepublicznych szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne.
  3. W niepublicznych domach wczasów dziecięcych dotacja nie będzie uzależniona od liczby dni pobytu wychowanków w placówce (§ 10 rozporządzenia MEN).

Nowe rozwiązania w kształceniu zawodowym

Zmodyfikowane zostały zasady prowadzenia zajęć w ramach kształcenia zawodowego.Teoretyczne przedmioty zawodowe mogą być oczywiście prowadzone w ramach zdalnego nauczania w pełnym zakresie. Natomiast zajęcia praktyczne mogą być prowadzone zdalnie wyłącznie w zakresie, w jakim z programu nauczania danego zawodu wynika możliwość realizacji wybranych efektów kształcenia zdalnego nauczania.

  1. Można zmodyfikować program nauczania w zawodach tak, aby treści niemożliwe do przekazania w formie zdalnej były zrealizowane w klasach programowo wyższych.
  2. Praktyki zawodowe uczniów technikum i szkoły policealnej zaplanowanych w czasie zawieszenia mogą być realizowane do końca roku szkolnego.
  3. Zajęcia praktyczne z młodocianymi pracownikami mogą być zrealizowane także w klasach programowo wyższych (w uzgodnieniu z pracodawcami). Pracodawcy nie utracą dofinansowania kosztów kształcenia.
  4. W przypadku kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych kształcenie praktyczne niemożliwe do zrealizowania z wykorzystaniem zdalnego nauczania uzupełnia się po zakończeniu zawieszenia (§ 3-5 rozporządzenia MEN).
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493).
Michał Kowalski

Sprawdź inne nasze serwisy

Karta Nauczyciela od A do Z Poradnik Dyrektora Szkoły Nadzór nad działalnością szkoły Kwadrans dla dyrektora szkoły Zarządzanie przedszkolem Portal BHP Ochrona danych osobowych

wiper-pixel