Ministerstwo Edukacji Narodowej i Ośrodek Rozwoju Edukacji, we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwem Obrony Narodowej oraz Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przygotowały procedurę postępowania dla nauczycieli w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa uczniów. Dokument wskazuje, jak reagować, gdy w szkole pojawi się osoba z nożem lub innym niebezpiecznym narzędziem, a także jak chronić uczniów i wezwać pomoc. Materiał trafił do wszystkich szkół w Polsce.

Zagrożenie bezpieczeństwa uczniów. Jak powinien postąpić nauczyciel?

W sytuacji zagrożenia najważniejsza jest ochrona życia i zdrowia uczniów oraz nauczycieli. Rolą nauczyciela jest zapewnienie uczniom bezpieczeństwa i wezwanie pomocy, a nie samodzielne obezwładnianie osoby stanowiącej zagrożenie. Z tego względu przygotowana przez MEN procedura dla nauczycieli określa zasady postępowania w sytuacji, gdy na terenie placówki pojawi się osoba posiadająca nóż lub inny przedmiot, którym można wyrządzić krzywdę. Dotyczy to również sytuacji, w której zagrożenie stanowi uczeń z nożem w szkole. Celem przygotowanego materiału jest ułatwienie nauczycielom podejmowania decyzji w sytuacjach zagrożenia oraz zwiększenie bezpieczeństwa uczniów i pracowników szkół.

Materiał wskazuje, jakich zachowań unikać, aby nie zwiększać ryzyka i nie wywoływać paniki. Chodzi m.in. o próby odebrania niebezpiecznego przedmiotu czy wysyłanie uczniów, by sprawdzili sytuację.

Procedura 4U! – Uważaj, Uciekaj, Ukryj się, Udaremnij atak

Zasady postępowania zebrano w łatwym do zapamiętania schemacie 4U!: UWAŻAJ – UCIEKAJ – UKRYJ SIĘ – UDAREMNIJ ATAK.

Nie jest to sztywna kolejność kroków. Nauczyciel wybiera działanie odpowiednie do sytuacji. Jeśli może bezpiecznie oddalić się z uczniami, powinien to zrobić. Jeśli nie, powinien zabezpieczyć ich w sali lub innym bezpiecznym pomieszczeniu. Udaremnienie ataku to wyłącznie ostateczność, gdy nie ma innej możliwości ochrony życia, a nie obowiązek konfrontacji ze sprawcą.

Uważaj – rozpoznaj zagrożenie i przekaż informację

Pierwszym krokiem jest rozpoznanie zagrożenia bez narażania siebie i uczniów. Nauczyciel powinien zachować spokój, ocenić, gdzie znajduje się osoba stanowiąca zagrożenie, oraz ustalić, czy możliwe jest bezpieczne opuszczenie pomieszczenia. Nie powinien wychodzić na korytarz ani zbliżać się do sprawcy w celu sprawdzenia sytuacji. Nie należy również wysyłać uczniów, aby ustalili, co dzieje się poza salą.

O zagrożeniu trzeba poinformować dyrekcję szkoły lub osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo, o ile nie opóźnia to koniecznych działań ochronnych. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy wezwać pomoc pod numerem 112, gdy tylko można to zrobić bezpiecznie.

Uciekaj – wyprowadź uczniów w bezpieczne miejsce

Jeśli istnieje bezpieczna droga oddalenia się od zagrożenia, nauczyciel powinien możliwie szybko wyprowadzić uczniów.

Procedura wskazuje, że nie należy automatycznie kierować się do wyjścia z budynku, jeżeli droga prowadzi w stronę zagrożenia. Nauczyciel powinien wydawać krótkie i jednoznaczne polecenia, utrzymywać grupę razem i nie pozwalać uczniom wracać po plecaki, telefony ani inne rzeczy.

Po dotarciu do bezpiecznego miejsca należy w miarę możliwości sprawdzić, czy wszyscy uczniowie są obecni. Informacje o osobach, które pozostały poza grupą, trzeba przekazać dyrekcji lub służbom. Nie należy wracać w stronę zagrożenia, aby samodzielnie ich szukać.

Ukryj się – zabezpiecz uczniów, gdy ucieczka jest niemożliwa

Jeżeli opuszczenie sali mogłoby doprowadzić do kontaktu z osobą stanowiącą zagrożenie, nauczyciel powinien pozostać z uczniami w możliwie bezpiecznym pomieszczeniu.

Zgodnie z procedurą należy, jeśli można to zrobić bezpiecznie, zamknąć drzwi i utrudnić dostęp do pomieszczenia, np. zastawiając wejście dostępnymi przedmiotami. Uczniów trzeba odsunąć od drzwi i okien oraz zgromadzić w bezpiecznej części sali.

Należy zachować ciszę, ograniczyć przemieszczanie się oraz wyciszyć telefony, w tym wibracje. Jeśli wcześniej nie wezwano pomocy, trzeba powiadomić numer 112 i dyrekcję szkoły, o ile można to zrobić bez narażania uczniów. Nie należy też otwierać drzwi ani wychodzić na korytarz w celu sprawdzenia sytuacji. Opuszczenie bezpiecznego miejsca powinno następować na podstawie wiarygodnych informacji i poleceń służb, z uwzględnieniem bezpośrednio obserwowanej sytuacji.

Udaremnij atak – tylko w ostateczności

Ostatni element schematu 4U! dotyczy sytuacji skrajnej, w której nie ma możliwości bezpiecznej ucieczki ani ukrycia się, a życie uczniów lub nauczyciela pozostaje bezpośrednio zagrożone.

MEN podkreśla, że udaremnienie ataku nie jest standardowym zadaniem nauczyciela ani nakazem podejmowania walki ze sprawcą. W pierwszej kolejności należy dążyć do ochrony życia, ograniczenia kontaktu z zagrożeniem i wezwania pomocy.

Procedura nie zawiera instrukcji obezwładniania sprawcy ani odbierania niebezpiecznych przedmiotów. Nauczyciel nie powinien podejmować konfrontacji, jeżeli istnieje możliwość bezpiecznego oddalenia się lub ukrycia.

Atak nożem w szkole – jak wezwać pomoc pod numerem 112?

Opracowanie opisuje również zasady powiadamiania służb. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, w tym ataku nożem w szkole, należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112, jeśli można to zrobić bezpiecznie.

Podczas zgłoszenia należy w miarę możliwości przekazać operatorowi:

nazwę i dokładny adres szkoły;
miejsce występowania zagrożenia, np. piętro, korytarz lub salę;
rodzaj zagrożenia oraz opis osoby i niebezpiecznego przedmiotu, jeśli informacje te są znane;
przybliżoną liczbę zagrożonych osób oraz informacje o poszkodowanych;
miejsce pobytu nauczyciela i uczniów;
inne informacje, o które poprosi operator.

Należy mówić spokojnie i konkretnie, odpowiadać na pytania operatora oraz nie przekazywać informacji opartych na domysłach. Po przybyciu policji i innych służb nauczyciel powinien wykonywać polecenia osób kierujących działaniami oraz przekazać informacje o uczniach, poszkodowanych i osobach, które mogą znajdować się poza grupą.

Bezpieczeństwo uczniów po zakończeniu zagrożenia

Osobna część procedury dotyczy działań po zakończeniu bezpośredniego zagrożenia. Nauczyciel powinien sprawdzić, czy uczniowie są bezpieczni i czy ktoś nie wymaga pilnej pomocy medycznej. W przypadku osób poszkodowanych należy powiadomić numer 112. Pierwszej pomocy można udzielać, gdy miejsce jest bezpieczne, w zakresie posiadanych umiejętności i zgodnie z poleceniami operatora lub ratowników. Nie należy narażać pozostałych uczniów, aby dotrzeć do osoby poszkodowanej.

Po zdarzeniu należy przekazywać uczniom i rodzicom wyłącznie sprawdzone informacje, obserwować reakcje stresowe i zapewnić w razie potrzeby kontakt z pedagogiem, psychologiem szkolnym lub innym specjalistą. Nie należy zmuszać uczniów do publicznego opowiadania o swoich przeżyciach ani bagatelizować ich reakcji. Pomocy psychologicznej mogą potrzebować także pracownicy szkoły. Procedura przypomina, że reakcje na traumatyczne wydarzenia mogą pojawić się z opóźnieniem.

Czego nauczyciel nie powinien robić w sytuacji zagrożenia?

Dokument wskazuje również zachowania, których należy unikać. Nauczyciel nie powinien samodzielnie szukać sprawcy, śledzić go ani próbować odebrać mu niebezpiecznego przedmiotu, jeśli można tego uniknąć.

Nie należy kierować uczniów w stronę zagrożenia, wysyłać ich w celu sprawdzenia sytuacji ani pozwalać im obserwować, fotografować lub nagrywać zdarzenia, jeśli wiąże się to z niebezpieczeństwem. Nie wolno również rozpowszechniać niepotwierdzonych informacji, wracać po pozostawione rzeczy ani podejmować działań, które mogą wywołać panikę.

Pełna procedura postępowania nauczyciela w sytuacji zagrożenia ze strony osoby posiadającej niebezpieczne narzędzie lub przedmiot jest dostępna tutaj

Źródło: