Zlecenie i działalność gospodarcza w stażu pracy – wyjaśnienia PIP

Redakcja Portalu Oświatowego skierowała do Państwowej Inspekcji Pracy następujące pytania:

1. Czy wliczeniu do stażu pracowniczego podlegają okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego oraz opiekuńczego w czasie prowadzenia działalności gospodarczej?
2. Czy w sytuacji, w której po wliczeniu do stażu pracowniczego okresu prowadzenia działalności gospodarczej, okresu obowiązywania umowy cywilnoprawnej lub innego okresu podlegającego zaliczeniu na mocy ww. nowelizacji okazuje się, że dzień uprawniający nauczyciela lub pracownika samorządowego upłynął przed 2026 r., pracownik nabywa prawo do tej nagrody, czy też nagroda przepada? Wątpliwości w tym przypadku wynikają z brzmienia art. 6 nowelizacji, zgodnie z którym uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 Kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych. Uprawnienie do nagrody jubileuszowej w takim przypadku powstałoby zaś przed 2026 r.

Poniżej prezentujemy odpowiedź Głównego Inspektoratu Pracy z 21 stycznia 2026 r. GIP-GBI.0701.8.2026.3:
„Z dniem 1 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1423), która wprowadziła zmiany w zakresie ustalania okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym prawo do nagrody jubileuszowej.

Zgodnie z przepisem art. 302¹ § 1 Kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się m.in. okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Do okresu zatrudnienia wlicza się także udokumentowane okresy prowadzenia ww. działalności, w których osoba fizyczna
nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów. Ustawodawca, w uzasadnieniu do projektu ww. ustawy wskazał, iż są to okresy wykonywania pracy lub działalności co do zasady niestanowiącej tytułu do ubezpieczeń społecznych. „Przykładowo może to być niepodleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez uczniów szkół ponadpodstawowych lub studentów do ukończenia 26 lat z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w ramach wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, czy zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność, które osiągnęły w danym roku kalendarzowym kwotę odpowiadającą trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego
w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.”

Z kolei w art. 302¹ § 5 wskazano, iż do okresu zatrudnienia wlicza się okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Na podstawie powyższego, wydaje się zatem zasadne uznanie, iż okres pobierania zasiłku opiekuńczego podczas zawieszenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zostanie zaliczony do stażu pracy, wyłącznie pod warunkiem odprowadzania za ten czas składek emerytalnych i rentowych. Ponadto, z uwagi na wyodrębnienie przez ustawodawcę w § 3 ww. przepisu pojęcia „niepodlegania” ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (które nie jest równoznaczne ze „zwolnieniem” z obowiązku opłacania składek), podstawę znajduje przyjęcie tezy, że okres pobierania zasiłku chorobowego, jako „zwolniony” z oskładkowania emerytalno-rentowego, nie zostanie uwzględniony w stażu pracowniczym.

Niemniej jednak, z uwagi na pojawiające się w tej materii rozbieżne interpretacje oraz założenia przedstawione w uzasadnieniu do projektu ustawy, w przedmiocie wskazanych przez Pana wątpliwości, Departament Prawny wystąpił z prośbą o opinię do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Również w zakresie zapytania dotyczącego obowiązku wypłacenia nagrody jubileuszowej po uzupełnieniu pracowniczego stażu pracy, udzielenie jednoznacznej odpowiedzi wymaga uzyskania stanowiska Ministerstwa. Na mocy bowiem przepisów przejściowych – art. 6 ustawy nowelizującej - uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których mowa w art. 302¹ § 1-7 Kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia:

1) wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.) albo

2) określonego w art. 9 (tj. 1 maja 2026 r.), w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Oznacza to, że w przypadku pracowników sektora finansów publicznych, uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia nowych okresów do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2026 r. Literalna interpretacja przepisu art. 6 ustawy nowelizującej może prowadzić do wniosku, że jeżeli po uwzględnieniu nowych okresów okaże się, że pracownik uzyskał staż pracy uprawniający do nagrody jubileuszowej przed wejściem w życie nowych przepisów, nie ma podstaw do wypłaty nagrody. Powyższe wydaje się potwierdzać treść uzasadnienia do projektu ustawy, w którym wskazano, że „Dopiero od danego terminu, od jednej z tych dat uprawnienia pracownicze będą mogły być ustalane z uwzględnieniem wyższego stażu pracy. Tym samym po stronie pracowników nie powstaną roszczenia o uzupełnienie uprawnień przysługujących im przed wejściem w życie ustawy, tj. w latach 2023–2025. Zaliczeniu będą jednak podlegać wszystkie udowodnione okresy (to jest nie tylko okresy po wejściu w życie ustawy – od dnia 1 stycznia 2026 r.)”.

Powstaje jednak wątpliwość odnośnie do relacji art. 6 ustawy nowelizującej do odpowiednich przepisów pragmatyk służbowych, regulujących zasady nabycia prawa do nagrody jubileuszowej.

Przykładowo na podstawie przepisów § 8 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1638, z późn. zm.), jeżeli w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających zaliczalność do okresów, od których uzależnia się uprawnienia pracownicze, okresów niepodlegających dotychczas wliczeniu upływa okres uprawniający pracownika samorządowego do dwóch lub więcej nagród jubileuszowych, wypłaca mu się tylko jedną nagrodę - najwyższą. Natomiast w myśl § 8 ust. 10 rozporządzenia pracownikowi samorządowemu, który w dniu wejścia w życie przepisów, o których mowa w ust. 9, ma okres zatrudnienia, wraz z innymi okresami wliczanymi do tego okresu, dłuższy niż wymagany do nagrody jubileuszowej danego stopnia, a w ciągu 12 miesięcy od tego dnia upłynie okres uprawniający go do nabycia nagrody jubileuszowej wyższego stopnia, nagrodę niższą wypłaca się w pełnej wysokości, a w dniu nabycia prawa do nagrody wyższej - różnicę między kwotą nagrody wyższej a kwotą nagrody niższej.

W naszej opinii analizowane przepisy budzą wątpliwości, szczególnie we wskazanych przez Pana obszarach. W związku z tym, po uzyskaniu stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, odpowiedzi na zadane pytania, udzielimy Panu odrębnym pismem.”

Zaprezentowana odpowiedź PIP potwierdza wątpliwości targające także redakcją i ekspertami Portalu Oświatowego. Uważamy, że językowa i systemowa wykładnia norm zawartych w znowelizowanym Kodeksie pracy pozostaje w sprzeczności z komunikowanymi wcześniej intencjami ustawodawcy. Nie pozostaje zatem nic innego, jak oczekiwanie na wyjaśnienia Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Po jego przesłaniu niezwłocznie opublikujemy je na łamach portalu.