Szkoły specjalne w podmiotach leczniczych – sprawdź, co się zmienia

Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 23 stycznia 2025 r. odzwierciedla potrzeby uwzględnia postulatów organów prowadzących szkoły specjalne funkcjonujące w podmiotach leczniczych. Problemem w obecnym stanie prawnym jest brak jednoznacznych regulacji umożliwiających organizowanie oddziałów dedykowanych wyłącznie nieletnim, wobec których sąd rodzinny orzekł zastosowanie środka leczniczego.

Dotychczasowe przepisy nie przewidywały wprost możliwości tworzenia odrębnych oddziałów specjalnych dla dzieci i młodzieży, wobec których sąd rodzinny orzekł o zastosowaniu środka leczniczego w postaci umieszczenia w zakładzie leczniczym lub środka tymczasowego w postaci tymczasowego umieszczenia w zakładzie leczniczym. W praktyce utrudniało to prawidłową organizację kształcenia specjalnego oraz dostosowanie warunków nauki do specyfiki tej grupy uczniów.

Zgodnie z ustawą o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, środek leczniczy wobec nieletniego polega na umieszczeniu w zakładzie leczniczym, w którym udzielane są świadczenia zdrowotne z zakresu psychiatrii lub leczenia uzależnień.

Jednocześnie, na podstawie obowiązujących przepisów:

• nieletniemu zapewnia się realizację obowiązku szkolnego w podmiocie leczniczym,

• organizacja kształcenia odbywa się na zasadach określonych w Prawie oświatowym.

Nowelizacja wprowadza jednoznaczne rozwiązanie polegające na tym, że dla nieletnich:

• wobec których orzeczono środek leczniczy,

• lub zastosowano środek tymczasowy w postaci umieszczenia w zakładzie leczniczym,

organizuje się odrębne oddziały specjalne.

Jednocześnie:

• zachowano kompetencję dyrektora do ustalania liczby uczniów w oddziale,

• rozwiązanie dotyczy zarówno szkół funkcjonujących w podmiotach leczniczych, jak i szkół prowadzących oddziały poza swoją siedzibą.

Nowelizacja przewiduje także zmiany w zakresie grup wychowawczych w szkołach specjalnych.

Rozwiązanie to jest analogiczne do obowiązujących regulacji dotyczących uczniów z zaburzeniami psychicznymi lub sprzężonymi dysfunkcjami. Celem tej zmiany jest:

• zapewnienie bezpieczeństwa uczniów,

• umożliwienie indywidualizacji pracy wychowawczej,

• dostosowanie działań opiekuńczo-wychowawczych do potrzeb tej grupy.

Nowelizacja rozporządzenia rozszerza także regulacje dotyczące organizacji kształcenia w podmiotach leczniczych o uczniów umieszczonych tam na podstawie orzeczeń sądu. Otóż przewidziano obowiązek organizowania kształcenia i działań opiekuńczo-wychowawczych z uwzględnieniem konieczności zapewnienia bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom oraz specyfiki pobytu nieletnich w zakładzie leczniczym. Zmiana ta ma charakter praktyczny i doprecyzowujący, odnosząc się do szczególnej sytuacji oddziałów funkcjonujących przy podmiotach leczniczych dla nieletnich.

Nowelizacja przewiduje przepis przejściowy, zgodnie z którym organy prowadzące oraz dyrektorzy szkół będą zobowiązani do dostosowania organizacji kształcenia. Termin realizacji obowiązku wyznaczono do 31 grudnia 2026 r.

Rozporządzenie przewiduje istotne zmiany dla funkcjonowania szkół specjalnych w podmiotach leczniczych, w szczególności poprzez:

• umożliwienie tworzenia odrębnych oddziałów specjalnych,

• określenie limitów liczebności grup wychowawczych,

• doprecyzowanie obowiązków organizacyjnych dyrektorów.

Zmiany te mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia prawidłowej realizacji obowiązku szkolnego oraz wsparcia procesu terapeutycznego nieletnich.