Likwidacja domów wczasów dziecięcych – Ministerstwo Edukacji planuje zmiany od 2027 roku

Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty przewiduje usunięcie domów wczasów dziecięcych z katalogu placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

Jak wynika z uzasadnienia projektu, zmiana ma być odpowiedzią na zmieniające się uwarunkowania społeczne i edukacyjne. Domy wczasów dziecięcych powstały w XX wieku jako placówki przeznaczone dla dzieci i młodzieży mieszkających na terenach o niekorzystnych warunkach ekologicznych. Ich zadaniem było umożliwienie okresowej nauki poza miejscem stałego zamieszkania, w miejscowościach o korzystnych walorach klimatycznych, krajobrazowych i przyrodniczych.

Zgodnie z projektem domy wczasów dziecięcych mają zostać zniesione z dniem 1 stycznia 2027 roku. Do tego czasu przewidziano okres przejściowy.

Od 31 lipca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. domy wczasów dziecięcych mają działać jeszcze na dotychczasowych zasadach. Projekt zakłada jednak, że pobyt wychowanka w domu wczasów dziecięcych nie będzie mógł trwać dłużej niż do 31 grudnia 2026 roku.

W konsekwencji likwidacji dniem 1 stycznia 2027 roku z mocy prawa wygasną decyzje dotyczące zezwoleń na prowadzenie publicznych domów wczasów dziecięcych. Wygasnąć mają również wpisy do ewidencji dotyczące niepublicznych DWD.

Wnioski o udzielenie zezwolenia na prowadzenie publicznych domów wczasów dziecięcych oraz zgłoszenia zamiaru prowadzenia niepublicznych DWD, które zostaną złożone i nierozpatrzone przed 31 lipca 2026 roku, mają zostać pozostawione bez rozpoznania.

Projekt reguluje także kwestie dokumentacji gromadzonej przez dotychczasowe domy wczasów dziecięcych.

W przypadku domu wczasów dziecięcych prowadzonego przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego albo przez osobę fizyczną dokumentacja otrzymana od organu prowadzącego ma zostać przekazana właściwemu organowi jednostki samorządu terytorialnego do 31 stycznia 2027 r..

W uzasadnieniu projektu wskazano, że w praktyce pobyty w domach wczasów dziecięcych trwają obecnie najczęściej kilka dni – maksymalnie pięć lub sześć. Zdaniem projektodawcy oznacza to, że placówki te mogą jedynie wspierać kształcenie, ale nie mają realnej możliwości prowadzenia efektywnego procesu kształcenia dzieci i młodzieży.

Ministerstwo zwraca również uwagę na problem błędnego kwalifikowania niektórych pobytów. W praktyce zdarza się, że uczniowie korzystający z DWD w ramach wycieczek szkolnych, krajoznawstwa, turystyki lub wypoczynku są traktowani jako wychowankowie DWD i wykazywani w systemie informacji oświatowej. W przypadku niepublicznych domów wczasów dziecięcych może mieć to także znaczenie dla dotacji przekazywanych z budżetów powiatów.

Poza tym obecnie funkcjonują inne formy wsparcia dla dzieci i młodzieży. Mniej zasobne rodziny mogą korzystać z różnych programów pomocy finansowej, a dzieci wymagające wsparcia zdrowotnego mogą być kierowane m.in. do sanatoriów dziecięcych i szpitali dla dzieci, które dysponują specjalistyczną kadrą, w tym personelem medycznym i psychologami.

Projekt zakłada, że rozporządzenie wejdzie w życie 31 lipca 2026 roku. Termin ten ma być powiązany z równolegle procedowanym projektem rozporządzenia dotyczącym sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego w 2027 roku. Jak wskazano w uzasadnieniu, projekt dotyczący podziału potrzeb oświatowych na 2027 rok nie uwzględnia już domów wczasów dziecięcych. Dlatego konieczne ma być skorelowanie terminów wejścia w życie obu projektowanych rozporządzeń.