Nowe uprawnienia PIP 2026: Wyższe kary dla dyrektorów szkół za łamanie prawa pracy

Anna Trochimiuk
Data publikacji: 3 września 2025 r.
Poleć znajomemu
Nowe uprawnienia PIP 2026: Wyższe kary dla dyrektorów szkół za łamanie prawa pracy
Dokument archiwalny

Od 1 stycznia 2026 r. dwukrotnie wzrosną kary PIP za łamanie przepisów prawa pracy. Inspektor pracy  będzie mógł nałożyć na dyrektora szkoły mandat w wysokości do 5.000 zł. W postępowaniu sądowym grzywna będzie mogła sięgnąć aż 60.000 zł, a w przypadku niepotrącania świadczeń alimentacyjnych z wynagrodzenia aż do 90.000 zł. W artykule wyjaśniamy, za co dyrektor może otrzymać mandat od PIP, kiedy inspektor ma prawo przeprowadzić kontrolę, a także jak się od niej przygotować.

Kiedy PIP może przeprowadzić kontrolę w szkole?

Inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli m.in. przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, kontroli wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej (art. 24 ustawy o PIP).

Za co dyrektor szkoły może dostać mandat od PIP?

Dyrektor szkoły, jako kierownik zakładu pracy, ponosi pełną odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów prawa pracy wobec wszystkich zatrudnionych – zarówno nauczycieli, jak i pracowników niepedagogicznych (art. 68 ust. 5 ustawy – Prawo oświatowe). Obejmuje to również obowiązki związane z bezpieczeństwem i higieną pracy w szkole. Każde uchybienie w tym zakresie może skutkować konsekwencjami – w tym mandatem od PIP lub grzywną w postępowaniu sądowym. W świetle nowych uprawnień PIP 2026 inspektorzy pracy zyskają szersze możliwości nakładania kar.

Wysokość kar PIP 2026 – tabela mandatów i grzywien

Planowo od 1 stycznia 2026 r. w postępowaniu mandatowym, w sprawach, w których oskarżycielem publicznym jest właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy można będzie nałożyć grzywnę w wysokości 5.000 zł. (obecnie 2.000 zł).

Wysokość kar PIP od 1 stycznia 2026 r.

Przewinienie

Wysokość kary do 31.12.2025 r.

Wysokość kary od 1 stycznia 2026 r.

1)  zawieranie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,

2)  niezawiadamianie właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę, o której mowa w art. 25(1)§ 4 pkt 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia,

3)  niepotwierdzanie na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy,

4)  nieinformowanie pracownika w terminie o warunkach jego zatrudnienia, naruszając w sposób rażący przepisy art. 29 § 3, 3(2)i 3(3)oraz art. 29(1)§ 2 i 4,

5)  nie udzielanie pracownikowi w terminie w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na wniosek lub nie informuje o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, o których mowa w art. 29(3)§ 3,

6)  wypowiadanie lub rozwiązywanie z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy,

7)  stosowanie wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników,

8)  naruszanie przepisów o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,

9)  naruszanie przepisów o elastycznej organizacji pracy, o której mowa w art. 188(1),

10)  naruszanie przepisy o urlopie opiekuńczym, o którym mowa w art. 173(1)-173(3),

11)  naruszanie przepisy dotyczące uwzględnienia wniosków, o których mowa w art. 142(1)i art. 67(19)§ 6 i 7,

12)  naruszanie przepisy dotyczące pokrywania przez pracodawcę kosztów szkoleń, o którym mowa w art. 94(13),

13)  nieprowadzenie dokumentacji pracowniczej,

14)  nieprzechowywanie dokumentacji pracowniczej przez okres, o którym mowa w art. 94 pkt 9b, art. 94(5) § 2 i art. 94(6) pkt 2, albo przez dłuższy okres, jeżeli wynika on z odrębnych przepisów,

15)  pozostawianie dokumentację pracowniczą w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem
(art. 281 Kodeksu pracy)

1.000 – 30.000 zł

2.000 – 60.000 zł

1)  niewypłacanie w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika lub bezpodstawne obniżanie wysokości tego wynagrodzenia albo dokonywanie bezpodstawnych potrąceń,

2)  nieudzielanie przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawne obniżanie wymiar tego urlopu,

3) nie wydanie pracownikowi w terminie świadectwa pracy
 (art. 282 § 1 Kodeksu pracy).

1.000 – 30.000 zł

2.000 – 60.000 zł

Wbrew obowiązkowi wypłacanie wynagrodzenia wyższego niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych
(art. 282 § 3 Kodeksu pracy).

1.500 – 45.000 zł

3.000 – 90.000 zł

Nieprzestrzeganie przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi (art. 283 § 1 Kodeksu pracy).

1.000 – 30.000 zł

2.000 – 60.000 zł

  1. wbrew obowiązkowi niezapewnianie, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy,
  2. wbrew obowiązkowi wyposażanie stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności,
  3. wbrew obowiązkowi dostarczanie pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności,
  4. wbrew obowiązkowi stosowanie:
    a) materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych,
    b) substancje chemiczne i ich mieszaniny nieoznakowane w sposób widoczny i umożliwiający ich identyfikację,
    c) substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie nieposiadające kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem,
  5. wbrew obowiązkowi niezawiadamianie właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, niezgłaszanie choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nieujawnianie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawianie niezgodnych z prawdą informacji, dowodów lub dokumentów dotyczących takich wypadków i chorób,
  6. niewykonywanie w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy,
  7. utrudnianie działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwianie prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nieudzielanie informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań,
  8. bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszczanie do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia.

1.000 – 30.000 zł

2.000 – 60.000 zł

Czy inspektor PIP zawsze nakłada mandat?

Nie. Po kontroli PIP inspektor sporządza protokół kontroli, a w przypadku stwierdzenia naruszeń inspektor ma prawo wydać decyzję, która może jedynie przewidywać nałożenie określonych w niej obowiązków na dyrektora szkoły.

Czy dyrektor szkoły może odmówić przyjęcia mandatu PIP?
Tak.
W takim przypadku sprawa zostanie jednak skierowana do sądu, gdzie ostateczna wysokość grzywny może być znacznie wyższa, niż nałożona w trybie mandatowym.

Jak przygotować się do kontroli PIP w szkole?

Warto przeczytać poradnik „Jak przygotować się do kontroli?”, aby być gotowym na ewentualną kontrolę PIP w szkole. Przede wszystkim warto zadbać, by przepisy prawa pracy były przestrzegane, w czym zawsze chętnie pomogą Eksperci Portalu Oświatowego.

Anna Trochimiuk

Nagrody i wyróżnienia

Sprawdź inne serwisy

Epedagogika Poradnik Dyrektora Szkoły Strefa logopedy Educado Zarządzanie przedszkolem kadry i finanse resql