
Od 1 stycznia 2026 r. dwukrotnie wzrosną kary PIP za łamanie przepisów prawa pracy. Inspektor pracy będzie mógł nałożyć na dyrektora szkoły mandat w wysokości do 5.000 zł. W postępowaniu sądowym grzywna będzie mogła sięgnąć aż 60.000 zł, a w przypadku niepotrącania świadczeń alimentacyjnych z wynagrodzenia aż do 90.000 zł. W artykule wyjaśniamy, za co dyrektor może otrzymać mandat od PIP, kiedy inspektor ma prawo przeprowadzić kontrolę, a także jak się od niej przygotować.
Inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli m.in. przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, kontroli wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej (art. 24 ustawy o PIP).
Dyrektor szkoły, jako kierownik zakładu pracy, ponosi pełną odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów prawa pracy wobec wszystkich zatrudnionych – zarówno nauczycieli, jak i pracowników niepedagogicznych (art. 68 ust. 5 ustawy – Prawo oświatowe). Obejmuje to również obowiązki związane z bezpieczeństwem i higieną pracy w szkole. Każde uchybienie w tym zakresie może skutkować konsekwencjami – w tym mandatem od PIP lub grzywną w postępowaniu sądowym. W świetle nowych uprawnień PIP 2026 inspektorzy pracy zyskają szersze możliwości nakładania kar.
Planowo od 1 stycznia 2026 r. w postępowaniu mandatowym, w sprawach, w których oskarżycielem publicznym jest właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy można będzie nałożyć grzywnę w wysokości 5.000 zł. (obecnie 2.000 zł).
|
Wysokość kar PIP od 1 stycznia 2026 r. |
||
|
Przewinienie |
Wysokość kary do 31.12.2025 r. |
Wysokość kary od 1 stycznia 2026 r. |
|
1) zawieranie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę, 2) niezawiadamianie właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę, o której mowa w art. 25(1)§ 4 pkt 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia, 3) niepotwierdzanie na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy, 4) nieinformowanie pracownika w terminie o warunkach jego zatrudnienia, naruszając w sposób rażący przepisy art. 29 § 3, 3(2)i 3(3)oraz art. 29(1)§ 2 i 4, 5) nie udzielanie pracownikowi w terminie w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na wniosek lub nie informuje o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, o których mowa w art. 29(3)§ 3, 6) wypowiadanie lub rozwiązywanie z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy, 7) stosowanie wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników, 8) naruszanie przepisów o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych, 9) naruszanie przepisów o elastycznej organizacji pracy, o której mowa w art. 188(1), 10) naruszanie przepisy o urlopie opiekuńczym, o którym mowa w art. 173(1)-173(3), 11) naruszanie przepisy dotyczące uwzględnienia wniosków, o których mowa w art. 142(1)i art. 67(19)§ 6 i 7, 12) naruszanie przepisy dotyczące pokrywania przez pracodawcę kosztów szkoleń, o którym mowa w art. 94(13), 13) nieprowadzenie dokumentacji pracowniczej, 14) nieprzechowywanie dokumentacji pracowniczej przez okres, o którym mowa w art. 94 pkt 9b, art. 94(5) § 2 i art. 94(6) pkt 2, albo przez dłuższy okres, jeżeli wynika on z odrębnych przepisów, 15) pozostawianie dokumentację pracowniczą w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem |
1.000 – 30.000 zł |
2.000 – 60.000 zł |
|
1) niewypłacanie w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika lub bezpodstawne obniżanie wysokości tego wynagrodzenia albo dokonywanie bezpodstawnych potrąceń, 2) nieudzielanie przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawne obniżanie wymiar tego urlopu, 3) nie wydanie pracownikowi w terminie świadectwa pracy |
1.000 – 30.000 zł |
2.000 – 60.000 zł |
|
Wbrew obowiązkowi wypłacanie wynagrodzenia wyższego niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych |
1.500 – 45.000 zł |
3.000 – 90.000 zł |
|
Nieprzestrzeganie przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi (art. 283 § 1 Kodeksu pracy). |
1.000 – 30.000 zł |
2.000 – 60.000 zł |
|
1.000 – 30.000 zł |
2.000 – 60.000 zł |
Nie. Po kontroli PIP inspektor sporządza protokół kontroli, a w przypadku stwierdzenia naruszeń inspektor ma prawo wydać decyzję, która może jedynie przewidywać nałożenie określonych w niej obowiązków na dyrektora szkoły.
Czy dyrektor szkoły może odmówić przyjęcia mandatu PIP?
Tak. W takim przypadku sprawa zostanie jednak skierowana do sądu, gdzie ostateczna wysokość grzywny może być znacznie wyższa, niż nałożona w trybie mandatowym.
Warto przeczytać poradnik „Jak przygotować się do kontroli?”, aby być gotowym na ewentualną kontrolę PIP w szkole. Przede wszystkim warto zadbać, by przepisy prawa pracy były przestrzegane, w czym zawsze chętnie pomogą Eksperci Portalu Oświatowego.
Brak konsultacji
w najbliższym czasie
Brak nadchodzących wydarzeń