Aby uzyskać kwalifikacje nauczyciela języka obcego konieczne jest odpowiednie przygotowanie do nauczania konkretnego języka. MEN wyjaśnia, że studia podyplomowe z pedagogiki ogólnej i szkolnej, bez dydaktyki tego języka, nie potwierdzają właściwego przygotowania pedagogicznego. W odpowiedzi na interpelację ministerstwo wskazuje również, jakie studia pozwolą uzupełnić ten brak.

Filologia i pedagogika ogólna – czego dotyczyła interpelacja

W zgłoszonej interpelacji zwrócono się o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących przygotowania pedagogicznego nauczycielki języka obcego. Opisana osoba ukończyła jednolite studia magisterskie na kierunku filologia oraz trzysemestralne studia podyplomowe w zakresie pedagogiki ogólnej i szkolnej. Program studiów podyplomowych obejmował m.in. psychologię, dydaktykę ogólną, dydaktyki szczegółowe humanistyczne i przyrodnicze, a także 150 godzin praktyki pedagogicznej. Z dokumentacji wynikało jednak, że nie zrealizowano dydaktyki ani metodyki nauczania danego języka obcego. Pytania skierowane do MEN dotyczyły dwóch kwestii: czy takie studia potwierdzają przygotowanie pedagogiczne do nauczania języka oraz w jaki sposób uzupełnić kwalifikacje, jeżeli dotychczasowe kształcenie jest niewystarczające.

Czy pedagogika ogólna wystarczy do nauczania języka obcego

W odniesieniu do przedstawionego przypadku ministerstwo udzieliło odpowiedzi przeczącej. W piśmie wskazano: „Świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie przygotowania pedagogicznego, w trakcie których zrealizowano dydaktyki szczegółowe humanistyczne i przyrodnicze nie potwierdza uzyskania przygotowania pedagogicznego do nauczania języka obcego”.

Stanowisko MEN odnosi się zatem do rzeczywiście zrealizowanego programu studiów, a nie wyłącznie do ich nazwy. W opisanej sytuacji zajęcia pedagogiczne, psychologiczne i ogólnodydaktyczne nie zastąpiły przygotowania do nauczania konkretnego języka.

Co obejmuje przygotowanie pedagogiczne nauczyciela języka obcego

Ministerstwo odwołuje się do § 2 pkt 5 rozporządzenia MEiN w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Przepis rozróżnia przygotowanie uzyskane zgodnie z nowym standardem kształcenia oraz przygotowanie zdobyte według wcześniejszych regulacji. Przy ocenie dokumentów znaczenie mają więc również przepisy, na podstawie których prowadzono kształcenie.

Standard kształcenia nauczycieli wyodrębnia przygotowanie psychologiczno-pedagogiczne oraz dydaktyczne. To drugie obejmuje podstawy dydaktyki i emisję głosu, a także przygotowanie do nauczania określonego przedmiotu. Dydaktyka ogólna nie jest tym samym co dydaktyka danego języka obcego.

W odpowiedzi na interpelację MEN podkreśla, że absolwent filologii o specjalności nieprzygotowującej do nauczania języka musi uzyskać odpowiednie przygotowanie pedagogiczne. Samo wykształcenie filologiczne nie uzupełnia braków w przygotowaniu do prowadzenia lekcji.

Jak uzupełnić kwalifikacje nauczyciela języka obcego

Ministerstwo wskazuje możliwość ukończenia studiów podyplomowych przygotowujących do nauczania danego języka obcego. W przypadku opisanej absolwentki filologii chodzi o studia zapewniające przygotowanie psychologiczno-pedagogiczne i dydaktyczne, prowadzone zgodnie ze standardem kształcenia nauczycieli.

Podstawą tej ścieżki jest ust. 2.7 pkt 1 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia z 25 lipca 2019 r. Dotyczy ona absolwentów studiów pierwszego i drugiego stopnia łącznie albo jednolitych studiów magisterskich, których program zapewniał odpowiednie przygotowanie merytoryczne w zakresie nauczanego przedmiotu.

MEN potwierdza, że opisana w interpelacji osoba po ukończeniu studiów podyplomowych zrealizowanych zgodnie ze wskazanymi wymaganiami uzyska brakujące przygotowanie pedagogiczne, a w konsekwencji – kwalifikacje do nauczania tego języka. Nie chodzi o dowolne studia z pedagogiki ani o samą nazwę „przygotowanie pedagogiczno-metodyczne”. Istotne jest, czy program rzeczywiście przygotowuje do nauczania danego języka.

Ile godzin dydaktyki i praktyk wskazuje MEN

W odpowiedzi przedstawiono także zakres zajęć dla przygotowania do nauczania pierwszego przedmiotu. Wariant dotyczący przedmiotu nauczanego zarówno w szkole podstawowej, jak i ponadpodstawowej obejmuje następujące minimum godzinowe:

Zakres zajęć	Liczba godzin
Psychologia	90
Pedagogika	90
Praktyki w ramach przygotowania psychologiczno-pedagogicznego	30
Podstawy dydaktyki i emisja głosu – łącznie	60
Dydaktyka przedmiotu nauczania	150
Praktyki w ramach przygotowania dydaktycznego	120

Zsumowanie pozycji daje 540 godzin, w tym 150 godzin praktyk. Nie oznacza to jednak, że dowolny program o takiej liczbie godzin zapewnia wymagane przygotowanie. W omawianej sprawie zasadnicze znaczenie ma powiązanie dydaktyki z nauczanym językiem.

W zestawieniu MEN znajduje się również odrębny wariant dla przedmiotów nauczanych w szkole podstawowej albo ponadpodstawowej: 90 godzin dydaktyki przedmiotu i 60 godzin praktyk w ramach przygotowania dydaktycznego. Nie należy traktować go jako swobodnie wybieranej, skróconej wersji przygotowania do nauczania przedmiotu występującego na obu etapach edukacyjnych.

Kwalifikacje nauczyciela języka obcego – najważniejszy wniosek z odpowiedzi MEN

W przedstawionym w interpelacji przypadku połączenie magisterskich studiów filologicznych ze studiami podyplomowymi z pedagogiki ogólnej i szkolnej nie potwierdzało odpowiedniego przygotowania pedagogicznego do nauczania języka obcego. Przyczyną był brak jego dydaktyki. Resort wskazał jednocześnie drogę uzupełnienia przygotowania: studia podyplomowe przygotowujące do nauczania danego języka, zrealizowane zgodnie z wymaganiami standardu kształcenia nauczycieli. Dla osoby opisanej w interpelacji ich ukończenie pozwoli uzyskać wymagane kwalifikacje.

Źródło: