Od 1 września 2025 r. wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nauczyciela będzie obliczane według nowej, ujednoliconej metody – bez względu na to, czy zaktualizowano regulamin wynagradzania. Nowe zasady obejmują także godziny doraźnych zastępstw i mają zastosowanie we wszystkich placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz administrację rządową. Sprawdź, jak krok po kroku wyliczyć należność za godziny ponadwymiarowe w roku szkolnym 2025/2026.

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw – zmiany w Karcie Nauczyciela od 1 września 2025 r.

Nowa metoda obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw obowiązywać będzie w każdej szkole i placówce oświatowej prowadzonej przez:

jednostkę samorządu terytorialnego,
organ administracji rządowej.

Została ona uregulowana w nowym art. 35 ust. 2a-3h Karty Nauczyciela. Przepisy te weszły w życie 1 września 2025 r.. Od tego dnia konieczne jest stosowanie nowej metody obliczeń nawet jeśli nie dojdzie do uchylenia w odpowiednim zakresie regulaminu wynagradzania nauczycieli (organ prowadzący ma na to 18 miesięcy).

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nauczyciela – nowy wzór

Nowy wzór obliczenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe:

A = (B : C) x D

A – wysokość wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe/doraźnych zastępstw w miesiącu;

B – suma przyznanej nauczycielowi stawki wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za warunki pracy (jeżeli praca w godzinach ponadwymiarowych oraz doraźnego zastępstwa odbywa się w warunkach trudnych lub uciążliwych);

C – iloczyn:

liczby godzin realizowanych przez nauczyciela w ramach tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych,
4,16;

D – liczba godzin ponadwymiarowych lub doraźnych zastępstw wypracowanych w danym miesiącu

W dalszej części artykułu wyjaśnimy jak krok po kroku obliczyć wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa według metody obowiązującej od 1 września 2025 r.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

jak od września 2025 r. zmienia się sposób liczenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe,
jakie składniki wchodzą w podstawę wynagrodzenia,
jak wyliczyć pensum i w jakich przypadkach je pomniejszać o 1/5 lub 1/4,
jak rozliczać doraźne zastępstwa,
jak zastosować nowy wzór w praktyce.

Krok 1. Zsumuj stawkę wynagrodzenia zasadniczego i dodatków za warunki pracy

W pierwszej kolejności należy zsumować miesięczną stawkę:

wynagrodzenia zasadniczego (zgodnie ze stopniem awansu zawodowego i poziomem wykształcenia),
dodatku za trudne i uciążliwe warunki pracy (tylko jeśli nauczyciel realizował godziny ponadwymiarowe lub doraźnych zastępstw w trudnych lub uciążliwych warunkach pracy wymienionych odpowiednio w § 8 i 9 rozporządzenia MENiS z 31 stycznia 2005 r.).

Wyniku tego nie należy zaokrąglać.

Krok 2. Określ tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczyciela

Następnie należy określić pensum obowiązujące nauczyciela – zgodnie z art. 42 ust. 3 i 7 Karty Nauczyciela. Jeśli nauczyciel zajmuje więcej niż jedno stanowisko pracy (także w wyniku przydziału godzin ponadwymiarowych), to należy uwzględnić pensum łączone obliczone zgodnie z art. 42 ust. 5c Karty Nauczyciela. Natomiast w przypadku dyrektora i wicedyrektora szkoły, nauczyciela zajmującego inne stanowisko kierownicze w szkole oraz nauczyciela, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie uwzględnia się pensum takie, jakby nie było obniżone.

Krok 3. Oblicz miesięczną liczbę godzin zajęć

Obowiązujące nauczyciela pensum należy następnie pomnożyć przez 4,16. Parametr ten to hipotetyczna liczba tygodni w miesiącu.

Na tym etapie wynik należy zaokrąglić do pełnych godzin w ten sposób, że czas zajęć do pół godziny pomija się, a powyżej pół godziny liczy się za pełną godzinę.

Krok 4. Oblicz wynagrodzenie za godzinę ponadwymiarową lub doraźnego zastępstwa (stawkę godzinową)

Aby obliczyć stawkę godzinową należy podzielić kwotę wynagrodzenia miesięcznego z kroku 1. przez miesięczną liczbę godzin z kroku 4.

W tym obliczeniu nie dokonuje się zaokrągleń.

Krok 5. Oblicz miesięczne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe lub doraźnych zastępstw

W ostatnim kroku należy pomnożyć stawkę godzinową z kroku 4 przez liczbę godzin ponadwymiarowych lub doraźnych zastępstw zrealizowanych w danym miesiącu. W tym celu należy ustalić, ile takich godzin nauczyciel przepracował w danym miesiącu. Obowiązują w tym zakresie następujące reguły.

Godziny ponadwymiarowe:

Liczbę godzin ponadwymiarowych zaokrągla się do wypłaty w ten sposób, że czas zajęć do pół godziny pomija się, a powyżej pół godziny liczy się za pełną godzinę.
Z zasady wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje za przydzielone i zrealizowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych.
Wyjątkowo tak jak przepracowane traktuje się godziny ponadwymiarowe zaplanowane, ale nieprzepracowane, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych godzin zajęć nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć.

Na tym etapie należy także zwrócić uwagę na istotną modyfikację obowiązującą:

w tygodniach, w których przypadają dni usprawiedliwionej nieobecności w pracy nauczyciela, dni ustawowo wolne od pracy lub dni bez zaplanowanych zajęć bezpośrednio z uczniami lub na ich rzecz,
w tygodniach w danym miesiącu, w których zajęcia rozpoczynają się lub kończą się w trakcie tygodnia.

W takim przypadku pensum nauczyciela, w odniesieniu do którego ustala się liczbę zrealizowanych godzin ponadwymiarowych (zob. krok 5), należy pomniejszyć o 1/5 tego wymiaru (lub 1/4, gdy dla nauczyciela ustalono czterodniowy tydzień pracy) za:

każdy dzień usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
dzień ustawowo wolny od pracy,
dzień, w którym dla nauczyciela nie zaplanowano zajęć bezpośrednio z uczniami lub na ich rzecz, lub
dzień w danym tygodniu, który przypada w innym miesiącu.

Obliczenia zaokrągla się do wartości dziesiętnych (0,1).

Przykład
Ostatni dzień miesiąca przypada w środę. W związku z tym 18-godzinne pensum nauczyciela w obliczeniach za ostatni tydzień tego miesiąca należy pomniejszyć o 2/5.
18 x 1/5 = 3,6
18 – (3,6 x 2) = 10,8

Przy czym liczba godzin ponadwymiarowych, za które przysługuje wynagrodzenie w takim tygodniu, nie może być większa niż liczba godzin ponadwymiarowych przydzielonych nauczycielowi.

Przy czym w przypadku nauczyciela podlegającego pensum uśrednionemu należy wziąć pod uwagę liczbę godzin zajęć, którą nauczyciel realizuje w danym okresie roku szkolnego w ramach obowiązującego tego nauczyciela tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. Przeczytaj także: Pensum łączone a uśredniane – podobieństwa i różnice.

Opisanego wyżej pomniejszenia nie stosuje się w zakresie godzin doraźnych zastępstw.

Godziny doraźnych zastępstw:

Wynagrodzenie za godziny doraźnych zastępstw przysługuje za przydzielone i zrealizowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych.
W obliczeniach nie uwzględnia się godzin doraźnych zastępstw realizowanych w czasie, w którym zostały zaplanowane do realizacji przez nauczyciela zajęcia w ramach pensum, gdy z przyczyn dotyczących szkoły w danym dniu nauczyciel nie mógł ich zrealizować.

Przykład
Klasa wyjechała na wycieczkę, ale nauczyciel pozostał w szkole. Zamiast zajęć, które się nie odbyły z powodu tego wyjazdu, nauczycielowi przydzielono w tym samym czasie doraźne zastępstwo w innej klasie. Godzina takiego zastępstwa nie będzie uwzględniona w obliczeniach.