Szykują się duże zmiany w postępowaniu dyscyplinarnym nauczycieli. Projekt nowelizacji Karty Nauczyciela przewiduje nowe rozwiązania w zakresie m.in.: zasad zawiadamiania o podejrzeniu popełnienia czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, organizacji pracy komisji dyscyplinarnych, wymagań wobec rzecznika dyscyplinarnego oraz terminów prowadzenia postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych. Celem projektu jest usprawnienie, w tym przyspieszenie, postępowań wyjaśniających oraz postępowań dyscyplinarnych, zwiększenie ich przejrzystości i przewidywalności, a także zapewnienie rzetelności tych postępowań.

Projektowane zmiany dotyczące zawiadomienia o podejrzeniu naruszenia praw i dobra dziecka

Projekt nowelizacji przewiduje określenie elementów, które powinno zawierać zawiadomienie kierowane do rzecznika dyscyplinarnego o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka.

Zgodnie z projektowanym art. 75 ust. 2b ustawy – Karta Nauczyciela zawiadomienie będzie zawierało w szczególności:

imię i nazwisko nauczyciela, wobec którego istnieje podejrzenie popełnienia czynu,
miejsce zatrudnienia nauczyciela w chwili popełnienia czynu,
dane dziecka, którego prawa i dobro zostały naruszone,
opis czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia,
wyjaśnienie sposobu powzięcia informacji o popełnieniu czynu,
wskazanie ewentualnych dowodów,
informację, czy sprawa została skierowana do mediacji.

Mediacja w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli

Nowością będzie instytucja mediacji, niespotykana w dotychczasowym postępowaniu dyscyplinarnym. Projekt zakłada możliwość skierowania sprawy do mediacji w przypadku podejrzenia popełnienia przez nauczyciela czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom określonym w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela, jeżeli w sprawie występuje pokrzywdzony, a charakter sprawy pozwala na wyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy oraz uzgodnienie działań zmierzających do ograniczenia skutków czynu lub konfliktu albo odbudowy relacji. Mediacja będzie skutkowała zawieszeniem określonych terminów w postępowaniu.

Mediacja nie będzie prowadzona, jeżeli czyn może nosić znamiona przestępstwa. Udział w mediacji będzie dobrowolny.

Zmiany dotyczące komisji dyscyplinarnych

Projekt przewiduje zmianę zasad powoływania członków komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji oraz odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Zgodnie z projektowanym brzmieniem przepisów członkowie komisji mają być powoływani z uwzględnieniem nauczycieli wszystkich typów szkół, dla których dana komisja dyscyplinarna jest właściwa. Zniesiony zostanie wymóg, by w składzie orzekającym komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji oraz odwoławczej komisji dyscyplinarnej zasiadali nauczyciele zatrudnieni w szkole tego samego typu co nauczyciel, którego dotyczy postępowanie – choć oczywiście nadal będzie to możliwe.

Skład odwoławczej komisji dyscyplinarnej w sprawach dotyczących kary wydalenia z zawodu nauczyciela

Projekt przewiduje, że odwoławcza komisja dyscyplinarna będzie orzekała w składzie pięciu członków, jeżeli:

komisja dyscyplinarna pierwszej instancji wydała orzeczenie o ukaraniu karą wydalenia z zawodu nauczyciela,
rzecznik dyscyplinarny wniósł odwołanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji i wnioskuje o wymierzenie kary wydalenia z zawodu nauczyciela.

Możliwe stanie się łączenie spraw dyscyplinarnych

Projekt zakłada dodanie przepisu umożliwiającego przewodniczącemu komisji dyscyplinarnej połączenie do wspólnego rozpoznania spraw pozostających w związku podmiotowym lub przedmiotowym.

Możliwe stanie się m.in. prowadzenie jednego postępowania dla kilku nauczycieli.

Rzecznikiem dyscyplinarnym nauczycieli będzie mógł być tylko prawnik

Nowością są także wymogi dotyczące funkcji rzecznika dyscyplinarnego. Otóż rzecznikiem dyscyplinarnym będzie mogła być wyłącznie osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze.

Nowe terminy prowadzenia postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych

Projekt określa termin wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez rzecznika dyscyplinarnego. Rzecznik dyscyplinarny powołany przy komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji będzie wszczynał postępowanie wyjaśniające w terminie 7 dni od dnia otrzymania polecenia organu, który go powołał. Przewidziano także następujące terminy:

przed komisją dyscyplinarną pierwszej instancji – nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego,
przed odwoławczą komisją dyscyplinarną – nie później niż w terminie 5 miesięcy od dnia otrzymania odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji.

Zmiany dotyczące nieobecności obwinionego lub jego obrońcy na rozprawie

Określono również zasady prowadzenia rozprawy w przypadku niestawiennictwa obwinionego lub jego obrońcy. Zgodnie z projektowanym art. 85e ustawy – Karta Nauczyciela niestawiennictwo obwinionego lub jego obrońcy co do zasady nie będzie wstrzymywało rozpoznania sprawy, chyba że nieobecność zostanie należycie usprawiedliwiona albo skład orzekający uzna obecność za konieczną. Poza tym określono przypadki, w których rozprawa nie będzie odraczana mimo usprawiedliwionej nieobecności.

Podsumowanie – co zmieni się w postępowaniu dyscyplinarnym

określenie wymogów dotyczących zawiadomień o podejrzeniu naruszenia praw i dobra dziecka;
wprowadzenie możliwości kierowania spraw do mediacji;
zmiana zasad powoływania i działania komisji dyscyplinarnych;
rozszerzenie składu odwoławczej komisji dyscyplinarnej w sprawach dotyczących kary wydalenia z zawodu nauczyciela;
możliwość łączenia powiązanych spraw dyscyplinarnych;
wymóg posiadania wyższego wykształcenia prawniczego przez rzecznika dyscyplinarnego;
określenie 7-dniowego terminu na wszczęcie postępowania wyjaśniającego;
możliwość zawieszenia postępowania wyjaśniającego w związku z postępowaniem karnym lub postępowaniem w sprawach o wykroczenia;
określenie terminów rozpraw przed komisjami dyscyplinarnymi;
rozwiązania ograniczające przewlekłość postępowań dyscyplinarnych.