Reforma edukacji 2026 – sprawdź, jakie zmiany planuje MEN

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw obejmuje:

• Zmiany w ustawie o systemie oświaty, o których więcej piszemy tutaj:Egzamin ósmoklasisty w kwietniu! Poznaj 10 zmian w ustawie o systemie oświaty

(w tym m.in.: zmiany terminu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty, rezygnacja z przeprowadzania egzaminu maturalnego z języka łacińskiego, nowe zasady dopuszczania podręczników i programów nauczania, zasady oceniania w oddziałach wojskowych i o profilu mundurowym).

• Zmiany w ustawie Prawo oświatowe, o których piszemy tutaj:Arkusz organizacyjny bez opinii kuratora oraz inne zmiany w Prawie oświatowym

(w tym m.in.: rezygnacja z opiniowania arkusza organizacyjnego przez kuratora oświaty, nowa definicja podstawy programowej, która rzutować będzie na zmiany w egzaminowaniu i ramowych planach nauczania, wprowadzenie systemu teleinformatycznego w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, wprowadzenie zajęć fakultatywnych).

• Zmiany w Karcie Nauczyciela, o których piszemy tutaj: Tytuł honorowego profesora oświaty – zmiana zasad od 2026 roku

(w tym zmiany w zasadach nadawania tytułu honorowego profesora oświaty).

• Poniżej omówione zmiany w ustawie o systemie informacji oświatowej oraz ustawie o finansowaniu zadań oświatowych.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego oraz nowe ramowe plany nauczania (również dla szkół artystycznych) będą wdrażane etapami:

• od 1 września 2026 r. – w przedszkolach,
• od 1 września 2026 r. – w klasach I i IV szkół podstawowych (oraz odpowiednich klasach szkół artystycznych),
• od 1 września 2027 r. – w klasach I szkół ponadpodstawowych (licea, technika, szkoły branżowe, szkoły policealne, szkoły specjalne),
• od roku szkolnego 2030/2031 – w branżowej szkole II stopnia.

W tym czasie w szkołach będą funkcjonowały równolegle stare i nowe przepisy, w zależności od klasy. Nowe regulacje obejmą również nowe programy nauczania, eksperymenty pedagogiczne, podręczniki i egzaminy.

Projekt ustawy przewiduje rozwiązania przejściowe dla eksperymentów pedagogicznych opartych na dotychczasowej podstawie programowej, w tym wniosków o wyrażanie zgody na ich prowadzenie złożonych do 31 marca 2026 r., czyli przed rokiem szkolnym 2026/2027:

1. Trwające eksperymenty będą kontynuowane do ich zakończenia.
2. Złożone wnioski rozpatrywane będą według dotychczasowych przepisów.
3. Możliwość prowadzenia eksperymentów w klasach objętych starą podstawą.
4. Nowe eksperymenty możliwe będą dopiero po wdrożeniu nowej podstawy.

1)  Dostęp do SIO dla nowych podmiotów – rozszerzono dostęp do SIO dla osób prawnych (innych niż JST) i osób fizycznych prowadzących szkoły. Zyskają oni możliwość przekazywania danych oraz dostępu do raportów w Strefie Pracownika SIO.

Osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego i osoby fizyczne będące organami prowadzącymi szkoły, placówki oświatowe albo ich zespoły uzyskując dostęp do bazy danych SIO otrzymają możliwość zalogowania się do Strefy Pracownika SIO, tj. uzyskają dostęp m.in. do raportów sporządzanych na podstawie danych wykazanych w bazie danych SIO przez prowadzone przez dany organ szkoły i placówki oświatowe. Takie doprecyzowanie jest konieczne z uwagi na to, że jedna osoba prawna inna niż JST lub osoba fizyczna może prowadzić szkoły, placówki oświatowe albo ich zespoły, które mają siedziby zlokalizowane na terytorium różnych JST.

2) Zakres gromadzonych danych – dodano obowiązek gromadzenia w SIO danych dyrektorów OKE, co ma usprawnić korespondencję związaną z egzaminami. Zrezygnowano z niektórych zapisów jako zbędnych – dane są i tak jawne w RSPO.

Takie dane są niezbędne OKE do celów automatyzacji przygotowywanej przez te jednostki korespondencji.

1) Dotacje dla szkół artystycznych – Dyrektor Centrum Edukacji Artystycznej będzie mógł wstrzymać wypłatę dotacji oraz wydawać decyzje jako organ pierwszej instancji – co zapewni spójność i sprawność działania.

W ustawie o finansowaniu zadań oświatowych proponuje się regulacji wskazującej, że w przypadku niepublicznych szkół artystycznych specjalistyczna jednostka nadzoru będzie pełniła rolę zarówno organu dotującego te szkoły, jak i kontrolującego prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji, a także wstrzymującego wypłatę dotacji w przypadkach przewidzianych w ustawie.

2) Limity wydatków (2026–2035) – ustalono nowe limity wydatków z budżetu państwa na podręczniki i materiały edukacyjne dla szkół podstawowych i artystycznych.

Zmiana polega na ustanowieniu nowych maksymalnych limitów wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na zadanie wyposażenia publicznych oraz niepublicznych szkół podstawowych i szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe na kolejne 10 lat (2026–2035). Uwzględniono wzrost cen o 20% maksymalnych kwot dotacji celowej w związku ze wzrostem cen towarów i usług w ostatnich latach, co skutkuje wzrostem kosztów produkcji podręczników.

Kiedy przepisy wchodzą w życie:

• 1 września 2026 r. – większość przepisów, w tym nowa podstawa programowa.
• 14 dni po ogłoszeniu – część przepisów o systemie oświaty.
• 31 grudnia 2025 r. – przepisy dot. rozporządzenia o dotacjach celowych.
• 1 stycznia 2026 r. – zmiany m.in. w zakresie organizacji szkół i instytucji.
• 1 września 2028 r. – przepisy dotyczące egzaminów (egzamin ósmoklasisty i matura w nowej formule od roku szkolnego 2030/2031).