Po atakach w szkołach: co zalecają rząd, MEN, kuratoria i samorządy

Według komunikatu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 8 października 2026 r. w ostatnich dniach na Mazowszu doszło do kilku poważnych zdarzeń w szkołach: ataku w Ostrołęce i ataku w okolicach Wyszkowa, w którym zginęła jedna osoba. W Sierpcu policja zatrzymała ucznia, który groził atakiem.

Po naradzie w Kancelarii Premiera rząd ogłosił, że:

• Policja zwiększy liczbę patroli w pobliżu szkół oraz kontrole w placówkach;
• w każdej szkole mają być łatwo dostępne numery 112 oraz 116 111 – telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży;
• w razie potrzeby rząd zwiększy finansowanie linii 116 111;
• rząd chce szybciej blokować nielegalne treści w Internecie, m.in. dotyczące przemocy, gróźb i nękania. Komunikat przypomina, że Prezydent zawetował ustawę wdrażającą unijny akt o usługach cyfrowych (DSA).

„Zadaniem rządu jest zrobić wszystko, żeby zatrzymać lub ograniczyć ryzyko wynikające z fali przemocy w szkołach” – podkreślił premier. Komunikat nie podaje, ile patroli pojawi się przy szkołach ani od kiedy.

Także 8 października minister edukacji Barbara Nowacka, minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński oraz wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz przedstawili w MSWiA działania pod hasłem „Bezpieczna szkoła”. Komunikat MEN dotyczy przygotowania szkół do sytuacji kryzysowych, w tym zagrożenia z powietrza. Resorty zapowiedziały:

• wspólny program MEN i MSWiA wzorowany na „Edukacji z wojskiem” – w tym roku w każdej szkole ma się odbyć co najmniej jedno spotkanie o procedurach bezpieczeństwa;
• nowelizację rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w szkołach – nowe przepisy mają pozwolić ćwiczyć nie tylko ewakuację, lecz także schronienie, oraz określić obowiązki dyrektorów w zapoznawaniu społeczności szkolnej z procedurami;
• szkolenia dla 7,5 tys. dyrektorów szkół i przedszkoli za ponad 45 mln zł;
• aktualizację materiałów „Bezpieczna szkoła” i nowy poradnik o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej.

Dyrektorzy szkół i przedszkoli już wcześniej otrzymali procedurę na wypadek alarmu. Zakłada ona, że po ogłoszeniu alarmu dzieci i nauczyciele zostają w budynku, obecność jest sprawdzana imiennie, a rodzice nie przyjeżdżają po dzieci w czasie alarmu. Procedura dotyczy przede wszystkim zagrożenia z powietrza – szczegółowo omawiamy ją w tekście Atak z powietrza – co ma zrobić dyrektor?

„Odpowiedzialność spoczywa na nas wszystkich” – mówiła minister Nowacka, wskazując, że chodzi nie tylko o dyrektorów i nauczycieli, lecz także o rodziców i całe społeczeństwo. Zaapelowała też do mediów o odpowiedzialne informowanie o zdarzeniach z udziałem młodych ludzi.

MEN opublikowało również poradniki „Wiedza moją Tarczą” dla uczniów klas 1–3 i 4–7 szkoły podstawowej. Uczą one m.in. korzystania z numeru 112, zachowania podczas alarmu i ewakuacji, bezpieczeństwa w sieci oraz reagowania na przemoc rówieśniczą i hejt. Przygotowano je razem z MSWiA, MON, Akademią Pożarniczą, RCB, NASK-PIB i ORE (więcej: MEN przekazało poradniki bezpieczeństwa dla uczniów szkoły podstawowej).

MSWiA zaprasza dyrektorów, nauczycieli, uczniów i rodziców na Krajowy Trening Rodzinny 17 października. Odbędzie się w szkołach i miejscach publicznych w ramach Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, z udziałem harcerzy, OSP i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych. Rodziny przećwiczą reagowanie na sygnały alarmowe, przygotują rodzinny plan na wypadek kryzysu i skompletują pakiet ucznia.

Mazowieckie

Mazowiecka Kurator Oświaty zwołała na 9 października, godz. 10:00, pilną naradę online w sprawie bezpieczeństwa dzieci, młodzieży i pracowników szkół. Zaprosiła dyrektorów szkół i placówek oraz przedstawicieli organów prowadzących z województwa mazowieckiego. Narada ma dotyczyć aktualnej sytuacji i działań, „które należy podejmować w celu zapewnienia dzieciom i młodzieży bezpiecznych warunków pobytu w szkołach i placówkach”, a zwłaszcza profilaktyki, reagowania na niepokojące sygnały i współpracy ze służbami. Link do spotkania kuratorium przesłało dyrektorom odrębnym pismem.

Małopolskie

W piątek 9 października rano I Małopolski Wicekurator Oświaty Artur Pasek zwołał pilną naradę online na poniedziałek 12 października, godz. 9:00. Jest ona przeznaczona dla dyrektorów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz przedstawicieli organów prowadzących. Link trafi do dyrektorów przez Panel Dyrektora. Wicekurator prosi o zachowanie czujności i spokoju: „Apeluję o niepowielanie niesprawdzonych doniesień i korzystanie wyłącznie z wiarygodnych źródeł informacji”.

Dzień wcześniej kuratorium w Krakowie przekazało dyrektorom materiały MSWiA i MEN i zachęciło do:

• opracowania lub aktualizacji procedur reagowania na różne zagrożenia;
• dostosowania procedur do budynku, liczby osób i warunków lokalnych;
• współpracy z organami ochrony ludności i obrony cywilnej oraz ze strażą pożarną;
• zapoznania z procedurami pracowników, uczniów oraz rodziców.

Dolnośląskie i łódzkie

Kuratorium we Wrocławiu opublikowało podsumowanie spotkania online z 7 października o zasadach bezpiecznego zachowania dzieci i młodzieży w sytuacjach zagrożenia. Wskazuje w nim zadania dyrektorów i pracowników: analizę ryzyka, procedury bezpieczeństwa, wyznaczenie miejsc ewakuacji i schronienia, wsparcie dla najmłodszych dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami, podział zadań, komunikację, współpracę z rodzicami, organem prowadzącym i służbami oraz regularne ćwiczenia. Dorośli powinni zachować spokój i wydawać jasne polecenia.

Kuratorium w Łodzi informuje o bezpłatnym wsparciu psychologicznym dla młodzieży w wieku 16–17 lat z województwa łódzkiego. Spotkania są poufne i odbywają się online. Projekt finansuje Samorząd Województwa Łódzkiego, a realizuje Fundacja Wsparcie Psychiczne.

Organy prowadzące zareagowały różnie – czasem nawet na terenie jednego powiatu. Potwierdzone komunikaty pokazują trzy modele.

Zamknięcie wybranych szkół – Legionowo

Miasto Legionowo poinformowało 8 października, że 9 października szkoły podstawowe nr 3 i nr 7 będą nieczynne. Według informacji niepotwierdzonych przez służby szkoły te znalazły się na liście związanej z niebezpiecznym wyzwaniem internetowym. Miasto podkreśla: „Na tę chwilę nie ma potwierdzonych informacji o realnym zagrożeniu”. Pozostałe szkoły działają normalnie, a przed każdą z nich mają się pojawić patrole Policji i Straży Miejskiej. Szczegóły rodzice otrzymują przez dziennik elektroniczny.

Apel do rodziców i zajęcia opiekuńcze – Gmina Piaseczno

Gmina Piaseczno poprosiła rodziców przedszkolaków i uczniów o pozostawienie dzieci w domach 9 października. Powołała się na niepokojące doniesienia medialne i informacje Komendanta Powiatowego Policji w Piasecznie. O tym, czy placówka prowadzi zajęcia edukacyjne, czy opiekuńczo-wychowawcze, decyduje dyrektor. Dzieci, którym rodzice nie mogą zapewnić opieki, mogą przyjść do szkoły i zostaną objęte opieką. Dyrektorzy wzmocnili kontrolę – do szkół wpuszczani są wyłącznie uczniowie – a przy szkołach pojawią się patrole Policji i Straży Miejskiej.

Zajęcia w podwyższonym rygorze – Powiat Piaseczyński i Gdańsk

Powiat Piaseczyński poinformował, że jego szkoły ponadpodstawowe i dwie szkoły specjalne „realizują zajęcia dydaktyczno-wychowawcze, ale funkcjonują w podwyższonym rygorze bezpieczeństwa”. Powiat szanuje decyzję rodziców, którzy zostawią dzieci w domach, ale prosi, by dzieci nie przebywały wtedy w galeriach handlowych ani innych miejscach publicznych. Apeluje też do rodziców o sprawdzenie, czy w plecakach nie ma niebezpiecznych przedmiotów. Policja monitoruje okolice wszystkich szkół w powiecie.

W Gdańsku prezydent miasta spotkała się 8 października z dyrektorami szkół i przedszkoli oraz z zastępcą Komendanta Miejskiego Policji. Komunikat nie zapowiada odwołania zajęć. W piątek psycholodzy, pedagodzy i wychowawcy przeprowadzą krótkie rozmowy we wszystkich klasach: o tym, gdzie szukać wsparcia, o manipulacjach w internecie, w tym namawianiu do przemocy, oraz o obowiązku zgłaszania niepokojących sytuacji. Nauczyciele częściej dyżurują na przerwach, a placówki sprawdzają i zabezpieczają swoje przestrzenie. Policja zwiększa liczbę patroli, zwłaszcza na początku i na końcu zajęć, i przydziela do placówek dzielnicowych lub profilaktyków. Przy podejrzeniu niepokojącej sytuacji dyrektor kontaktuje się z właściwą komendą Policji.

Zasady zawieszania zajęć wynikają z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach oraz z ustawy – Prawo oświatowe. Najważniejsze reguły:

• Decyzja dyrektora, zgoda organu prowadzącego. Dyrektor, za zgodą organu prowadzącego, może zawiesić zajęcia na czas oznaczony, jeżeli na danym terenie wystąpiły zdarzenia, które mogą zagrozić zdrowiu uczniów (§ 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).
• Zawiadomienie kuratora. O zawieszeniu zajęć dyrektor zawiadamia organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Dyrektor placówki niepublicznej powiadamia dodatkowo organ rejestrujący, o którym mowa w art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych.
• Zajęcia na odległość od trzeciego dnia. Jeśli zawieszenie trwa dłużej niż dwa dni, dyrektor organizuje zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość – nie później niż od trzeciego dnia zawieszenia (art. 125a Prawa oświatowego).
• Odstąpienie od zajęć zdalnych. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można od nich odstąpić – za zgodą organu prowadzącego i po uzyskaniu pozytywnej opinii organu nadzoru pedagogicznego (art. 125a ust. 5 Prawa oświatowego).
• Decyzja ministra. Minister edukacji może w drodze rozporządzenia czasowo ograniczyć lub zawiesić funkcjonowanie szkół w całym kraju lub jego części, jeśli wystąpią nadzwyczajne okoliczności zagrażające życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży (art. 30b Prawa oświatowego). Do rana 9 października MEN nie zapowiedziało takiej decyzji.

W piśmie z 1 kwietnia 2026 r. (znak DWP-WZP.053.1.2026.EES), odpowiadając na petycję o jednolite kryteria zawieszania zajęć, MEN przypomniało, że zajęcia zawiesza się na czas oznaczony m.in. w razie „nadzwyczajnego zdarzenia zagrażającego bezpieczeństwu lub zdrowiu uczniów”. Ministerstwo uznało obecny model – w którym dyrektor współpracuje z organem prowadzącym – za wystarczający i nie planuje przekazania tych decyzji organom zarządzania kryzysowego.

Wielu rodziców zostawiło dziś dzieci w domach – w Gminie Piaseczno samorząd wprost o to prosił, a Powiat Piaseczyński zapowiedział, że w pełni szanuje taką decyzję. Jak usprawiedliwić taką nieobecność? Zgodnie ze stanowiskiem Prezesa UODO, które omawialiśmy w tekście UODO: nie można żądać podania przyczyny nieobecności ucznia:

• do usprawiedliwienia nieobecności wystarczy oświadczenie rodzica lub pełnoletniego ucznia;
• szkoła nie może żądać podania przyczyny nieobecności – takie żądanie może naruszać zasadę minimalizacji danych z RODO;
• przepisy powszechnie obowiązujące nie określają formy usprawiedliwienia; termin i formę ustala statut (art. 99 pkt 2 Prawa oświatowego), ale statut nie może wymagać podania przyczyny.

Powiat Piaseczyński poprosił rodziców o sprawdzenie, czy w plecakach dzieci nie ma niebezpiecznych przedmiotów. W szkole zasady są inne: przeszukanie rzeczy ucznia może przeprowadzić wyłącznie Policja. Szkoła może jedynie poprosić ucznia, by sam pokazał zawartość plecaka – wyjaśniamy to w tekście Czy można przeszukać plecak ucznia.

Przykład z Sierpca pokazuje, jak ważna jest szybka reakcja. Jak informuje Komenda Powiatowa Policji w Sierpcu, nauczyciel zgłosił, że uczeń mówił rówieśnikom, że 7 października zrobi w szkole coś złego. Policjanci zatrzymali 17-latka rano tego dnia w jego mieszkaniu i zabezpieczyli saszetkę z dwoma nożami. Policja podkreśla, że do zdarzenia nie doszło dzięki reakcji uczniów, nauczyciela i szybkiej akcji funkcjonariuszy.

Fałszywe alarmy to przestępstwo. 6 października Policja w Poznaniu poinformowała o zarzucie dla 19-latka, który wysyłał e-maile z groźbami wysadzenia m.in. szkoły: „Za popełnione przestępstwo grozi mu kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności”.

MEN przypomina uczniom: „Jeśli widzisz zagrożenie lub podejrzane działanie – reaguj!” – i zgłoś to nauczycielowi lub innej dorosłej osobie. Gdy zagrożone jest życie lub zdrowie, uczeń może sam zadzwonić pod 112, bez czekania na dorosłego.

MEN prosi nauczycieli, by przypominali uczniom o tych formach wsparcia. Zachęca też uczniów do rozmowy z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem szkolnym lub inną zaufaną osobą.

Wskazówki MEiN dla psychologa szkolnego wymieniają wśród jego zadań działania mediacyjne i interwencyjne w sytuacjach kryzysowych – zob. Wskazówki MEiN dla psychologa szkolnego.

• Sprawdź komunikaty organu prowadzącego i kuratorium. Decyzje o zajęciach zapadają lokalnie i różnią się nawet w jednym powiecie.
• Pilnuj kontroli wejść. Do przedszkoli i szkół nie wpuszczaj osób postronnych – wymaga tego obowiązujący stopień alarmowy BRAVO, o czym przypomina dolnośląska kurator oświaty.
• Weź udział w naradzie kuratora. Na Mazowszu – 9 października o 10:00, w Małopolsce – 12 października o 9:00 (link w Panelu Dyrektora).
• Nie zawieszaj zajęć bez zgody organu prowadzącego. Po zawieszeniu zawiadom kuratora oświaty, a w placówce niepublicznej także organ rejestrujący.
• Usprawiedliwiaj nieobecności na podstawie oświadczenia rodzica. Nie żądaj podania przyczyny.
• Udostępnij numery 112 i 116 111 w widocznym miejscu. Tego oczekuje rząd, a MEN prosi nauczycieli o przypominanie uczniom o wsparciu.
• Porozmawiaj z uczniami. Warto omówić: gdzie szukać pomocy, jak rozpoznać manipulację w sieci, komu zgłaszać niepokojące sytuacje.
• Traktuj poważnie każdy niepokojący sygnał. Przy podejrzeniu zagrożenia kontaktuj się z Policją.
• Nie przeszukuj plecaków. Możesz poprosić ucznia o pokazanie zawartości; przeszukanie to zadanie Policji.
• Nie powielaj niesprawdzonych informacji. Korzystaj z komunikatów Policji, kuratorium i organu prowadzącego.
• Zaktualizuj procedury bezpieczeństwa i zapoznaj z nimi wszystkich pracowników – także administracji i obsługi – oraz uczniów i rodziców.

Dyrektor może zawiesić zajęcia na czas oznaczony tylko za zgodą organu prowadzącego, jeśli na danym terenie wystąpiły zdarzenia, które mogą zagrozić zdrowiu uczniów. O zawieszeniu zawiadamia kuratora oświaty.

Nie. Obowiązek zajęć na odległość powstaje, gdy zawieszenie trwa dłużej niż dwa dni – najpóźniej od trzeciego dnia zawieszenia.

Wystarczy oświadczenie rodzica lub pełnoletniego ucznia. Szkoła nie może żądać podania przyczyny nieobecności. Termin i formę usprawiedliwienia określa statut.

Nie. Przeszukanie może przeprowadzić tylko Policja. Szkoła może poprosić ucznia, by sam pokazał zawartość plecaka.

Żaden ze sprawdzonych komunikatów rządu, ministerstw, Policji i kuratoriów nie używa tego określenia ani nie potwierdza konkretnego zagrożenia na 9 października. Miasto Legionowo napisało 8 października: „Na tę chwilę nie ma potwierdzonych informacji o realnym zagrożeniu”. Kuratorium w Krakowie apeluje o niepowielanie niesprawdzonych doniesień.

Pod numerem 116 111 – to bezpłatny, całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. W razie zagrożenia życia lub zdrowia – 112. W szkole – u wychowawcy, pedagoga lub psychologa.

Źródła

1. KPRM, Szybka reakcja rządu na przemoc w szkołach. Więcej patroli Policji i ochrona młodzieży przed nielegalnymi treściami w internecie (8.10.2026): https://www.gov.pl/web/premier/szybka-reakcja-rzadu-na-przemoc-w-szkolach-wiecej-patroli-policji-i-ochrona-mlodziezy-przed-nielegalnymi-tresciami-w-internecie
2. MEN, Bezpieczna szkoła – MEN i MSWiA wzmacniają przygotowanie do sytuacji kryzysowych (8.10.2026): https://www.gov.pl/web/edukacja/bezpieczna-szkola---men-i-mswia-wzmacniaja-przygotowanie-do-sytuacji-kryzysowych
3. MEN, Potrzebujesz pomocy? Widzisz zagrożenie w szkole? Pamiętaj o ważnych numerach! (8.10.2026): https://www.gov.pl/web/edukacja/potrzebujesz-pomocy-widzisz-zagrozenie-w-szkole-pamietaj-o-waznych-numerach
4. MEN, »Wiedza moją Tarczą« – prezentujemy poradniki bezpieczeństwa dla uczniów szkół podstawowych (8.10.2026): https://www.gov.pl/web/edukacja/wiedza-moja-tarcza--prezentujemy-poradniki-bezpieczenstwa-dla-uczniow-szkol-podstawowych
5. MEN, Pismo z 1.04.2026 r., znak DWP-WZP.053.1.2026.EES (odpowiedź na petycję w sprawie kryteriów zawieszania zajęć) (1.04.2026): https://www.gov.pl/attachment/45313aaa-e192-4e9a-943d-5ff3de0cf48f
6. MSWiA, Dzieci i rodzice przećwiczą zachowanie w sytuacjach kryzysowych podczas Krajowego Treningu Rodzinnego (8.10.2026): https://www.gov.pl/web/mswia/dzieci-i-rodzice-przecwicza-zachowanie-w-sytuacjach-kryzysowych-podczas-krajowego-treningu-rodzinnego
7. KPP w Sierpcu, Sierpeccy policjanci zatrzymali 17-latka, który groził atakiem w szkole (8.10.2026): https://mazowiecka.policja.gov.pl/ra/aktualnosci/aktualnosci/139469,Sierpeccy-policjanci-zatrzymali-17-latka-ktory-grozil-atakiem-w-szkole.html
8. Policja (KWP w Poznaniu), Fałszywe alarmy w Poznaniu. 19-latek zatrzymany przez policjantów (6.10.2026): https://policja.pl/pol/aktualnosci/282492,Falszywe-alarmy-w-Poznaniu-19-latek-zatrzymany-przez-policjantow.html
9. Kuratorium Oświaty w Warszawie, UWAGA Pilna narada online Mazowieckiej Kurator Oświaty w sprawie bezpieczeństwa dzieci, młodzieży i pracowników szkół (8.10.2026): https://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/20163,UWAGA-Pilna-narada-online-Mazowieckiej-Kurator-Oswiaty-w-sprawie-bezpieczenstwa-.html
10. Kuratorium Oświaty w Krakowie, Zachowanie spokoju oraz profesjonalizm w podejmowaniu działań adekwatnych do bieżącej sytuacji (9.10.2026, 9:09): https://kuratorium.krakow.pl/zachowanie-spokoju-oraz-profesjonalizm-w-podejmowaniu-dzialan-adekwatnych-do-biezacej-sytuacji/
11. Kuratorium Oświaty w Krakowie, Materiały przygotowane przez ekspertów z MSWiA oraz MEN pomocne przy zapewnieniu bezpieczeństwa uczniom, wychowankom i pracownikom obiektów oświatowych (8.10.2026, 14:28): https://kuratorium.krakow.pl/materialy-przygotowane-przez-ekspertow-z-mswia-oraz-men-pomocne-przy-zapewnieniu-bezpieczenstwa-uczniom-wychowankom-i-pracownikom-obiektow-oswiatowych/
12. Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w sytuacjach zagrożenia – przygotowanie szkół i przedszkoli (8.10.2026): https://www.kuratorium.wroclaw.pl/bezpieczenstwo-dzieci-i-mlodziezy-w-sytuacjach-zagrozenia-przygotowanie-szkol-i-przedszkoli/
13. Kuratorium Oświaty w Łodzi, Bezpłatne wsparcie psychologiczne dla młodzieży (9.10.2026): https://www.kuratorium.lodz.pl/bezplatne-wsparcia-psychologiczne-dla-mlodziezy/
14. Miasto Legionowo, Komunikat (8.10.2026): https://legionowo.pl/a/komunikat-8102026
15. Gmina Piaseczno, Apel do rodziców o pozostawienie dzieci w domach 9 października (8.10.2026): https://piaseczno.eu/apel-do-rodzicow-o-pozostawienie-dzieci-w-domach-9-pazdziernika/
16. Powiat Piaseczyński, Jutro szkoły powiatowe pracują w podwyższonym rygorze bezpieczeństwa (8.10.2026): https://piaseczno.pl/jutro-szkoly-powiatowe-pracuja-w-podwyzszonym-rygorze-bezpieczenstwa/
17. Urząd Miejski w Gdańsku, Bezpieczeństwo w gdańskich jednostkach oświatowych. Aleksandra Dulkiewicz spotkała się z dyrektorami szkół i przedszkoli (8.10.2026, 16:40): https://media.gdansk.pl/komunikaty/878090/bezpieczenstwo-w-gdanskich-jednostkach-oswiatowych-aleksandra-dulkiewicz-spotkala-sie-z-dyrektorami-szkol-i-przedszkoli
18. Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży – zalecenia dla dyrektorów szkół i placówek (09.10.2026): https://www.kuratorium.wroclaw.pl/bezpieczenstwo-dzieci-i-mlodziezy-zalecenia-dla-dyrektorow-szkol-i-placowek/