zwalnianie nauczycieli

Skrócenie nauczycielowi okresu wypowiedzenia i rozwiązanie umowy

Skrócenie nauczycielowi okresu wypowiedzenia w praktyce

Niedoręczenie nauczycielowi oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy do końca maja nie oznacza, że pozostanie on w zatrudnieniu do końca następnego roku szkolnego. Wypowiedzenie może zostać wręczone również w czerwcu lub lipcu. Karta Nauczyciela przewiduje bowiem możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia do jednego miesiąca. Sprawdź, w których przypadkach dyrektor może zastosować skrócenie nauczycielowi okresu wypowiedzenia i jakie będą tego skutki. Dowiedz się, jak skrócenie zastosować w przedszkolach i innych szkołach nieferyjnych.

Skrócenie okresu wypowiedzenia przez dyrektora

Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem szkoły feryjnej, z powodów wymienionych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela następuje z końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym okresie wypowiedzenia. Z tego względu oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy powinno zostać doręczone do końca maja. Jednak nauczyciele, którzy nie otrzymają wypowiedzenia w maju, nie mają gwarancji zatrudnienia w następnym roku szkolnym. Dyrektor jeszcze przez dwa miesiące może wręczyć oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z zastosowaniem skróconego okresu wypowiedzenia.

Instytucja skrócenia okresu wypowiedzenia stosunku pracy nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania oraz na podstawie umowy na czas nieokreślony została uregulowana w art. 20 ust. 5 Karty Nauczyciela. Trzymiesięczny okres wypowiedzenia może zostać skrócony do jednego miesiąca, jeżeli rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem następuje w związku z:

całkowitą likwidacją szkoły,
częściową likwidacją szkoły lub zmianami organizacyjnymi, które powodują:

zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub
zmiany planu nauczania

uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Z artykułu dowiesz się między innymi:

którzy nauczyciele otrzymają odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia
czy okres wypowiedzenia można skrócić na wniosek nauczyciela
kiedy skrócenie okresu wypowiedzenia pozbawia prawa do odszkodowania
czy skrócenie okresu wypowiedzenia wpływa na prawo do odprawy
kiedy stosować art. 20 ust. 5 Karty Nauczyciela, a kiedy art. 36 § 6 Kodeksu pracy

Wybór nauczyciela do zwolnienia – wg zajmowanego stanowiska czy kwalifikacji?

Pytanie: W zespole szkolno – przedszkolnym likwidowany jest jeden oddział przedszkolny. Czy wybór nauczyciela do zwolnienia jest ograniczony tylko do nauczycieli pracujących w przedszkolu, czy można brać pod uwagę także nauczycieli I-III?

Brak mianowania a utrata pracy i prawa do wykonywania zawodu

Wraz z nowym awansem zawodowym nauczycieli wszedł przepis, który pozbawia nauczyciela zatrudnienia na czas nieokreślony, gdy nie uzyska on stopnia nauczyciela mianowanego w ciągu 6 lat od dnia rozpoczęcia przygotowania do zawodu. Co więcej, dopóki nauczyciel nie zdobędzie tego stopnia awansu zawodowego, nie będzie mógł być zatrudniony w placówce samorządowej na czas nieokreślony. Przekonaj się, kto i kiedy straci pracę za brak awansu na stopień nauczyciela mianowanego i czy to będzie równoznaczne z utratą prawa do wykonywania zawodu nauczyciela.

Awans zawodowy na stopień nauczyciela mianowanego – nowe i stare zasady

Do 31 sierpnia 2027 r. awans na stopień nauczyciela mianowanego przebiega dwutorowo. Nauczyciele, którzy uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego do 31 sierpnia 2022 r. mogą uzyskać wyższy stopień awansu wyłącznie ma podstawie przepisów dotychczasowych tj. Karty Nauczyciela w brzmieniu do 31.08.2022 r. (tj. ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1762, z 2022 r., poz. 935, poz. 1116, poz. 1700) oraz Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2200).

Zapamiętaj!

Nauczyciele kontraktowi, którzy do 31 sierpnia 2027 r. nie uzyskają stopnia nauczyciela mianowanego na podstawie przepisów dotychczasowych, z dniem 1 września 2027 r. rozpoczynają okres przygotowania do zawodu nauczyciela.

Nauczyciele, którzy nie posiadają stopnia awansu zawodowego, o stopień nauczyciela mianowanego mogą ubiegać się po odbyciu przygotowania do zawodu nauczyciela (art. 9b ust. 1, art. 9a ust. 2, art. 9ca Karty Nauczyciela). Warunkiem odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela jest zatrudnienie w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z kwalifikacjami, w tym na podstawie art. 10 ust. 3 Karty Nauczyciela.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

kiedy nauczyciel straci pracę za brak awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego,
jak liczyć 6-letni okres, po którym nauczyciel traci zatrudnienie na czas nieokreślony,
kiedy nauczyciel traci prawo do wykonywania zawodu,
czy nauczyciel zatrudniony w wymiarze niższym niż 0,5 etatu straci pracę, gdy nie uzyska stopnia nauczyciela mianowanego,
czy nauczyciele przedszkoli niepublicznych muszą realizować przygotowanie do zawodu,
kiedy nauczyciel kontraktowy rozpoczyna przygotowanie do zawodu nauczyciela i może stracić pracę za brak awansu na stopień nauczyciela mianowanego.

Zwalnianie nauczycieli 2026 – procedury i terminy

Zmiany organizacyjne w szkole, arkusz organizacyjny na rok szkolny 2026/2027, zmniejszenie liczby oddziałów, zmiany w planie nauczania czy ograniczenie liczby godzin danego przedmiotu – to najczęstsze sytuacje, w których dyrektor musi rozważyć rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem. W 2026 r. dyrektorzy muszą szczególnie pilnować terminu doręczenia wypowiedzeń. Ponieważ 31 maja przypada w niedzielę, pisma wypowiadające stosunek pracy nauczycielom w szkołach feryjnych najlepiej doręczyć najpóźniej 29 maja 2026 r. To warunek zachowania trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy z końcem roku szkolnego.

Dyrektor nie może jednak poprzestać na stwierdzeniu, że „brakuje godzin”. Musi:

ustalić właściwą podstawę prawną rozwiązania stosunku pracy,
sprawdzić formę zatrudnienia nauczyciela i jego wymiar etatu,
zweryfikować, czy nauczyciel nie korzysta z ochrony przed zwolnieniem z pracy,
przeprowadzić konsultację związkową,
a w razie potrzeby zastosować kryteria doboru do zwolnienia.

Nie w każdym przypadku zwolnienia z przyczyn organizacyjnych zastosowanie znajdzie art. 20 Karty Nauczyciela. Decydujące znaczenie ma m.in. to, czy nauczyciel jest zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć, czy na część etatu.

Kiedy można zwolnić nauczyciela z przyczyn organizacyjnych

Zwolnienie nauczyciela z przyczyn organizacyjnych musi mieć realne uzasadnienie w organizacji pracy szkoły. Takimi przyczynami mogą być w szczególności:

częściowa likwidacja szkoły,
zmniejszenie liczby oddziałów, np. łączenie klas,
zmiany w planie nauczania.

Warunkiem zastosowania tej procedury jest faktyczne zaistnienie okoliczności, które uniemożliwiają dalsze zatrudnianie nauczyciela w dotychczasowym wymiarze lub powodują likwidację jego stanowiska.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

kiedy można zwolnić nauczyciela z przyczyn organizacyjnych,
jaka podstawa prawna zwolnienia nauczyciela z powodu braku godzin,
do kiedy wręczyć wypowiedzenie nauczycielowi w 2026 roku,
czy nauczyciel zatrudniony na część etatu może być zwolniony z art. 20 KN,
czy nauczyciel na część etatu ma prawo do stanu nieczynnego,
ile dni ma związek zawodowy na opinię przy wypowiedzeniu nauczyciela,
jakie kryteria doboru nauczyciela do zwolnienia może zastosować dyrektor,
czy ochrona przedemerytalna chroni nauczyciela przed zwolnieniem z przyczyn organizacyjnych.

12 maja 2026 r.
Zwalnianie nauczycieli

Zmiana warunków pracy nauczyciela – warunki, terminy i wzory dokumentów

Zmiany organizacyjne w szkole nie zawsze muszą oznaczać zwalnianie nauczycieli. Karta Nauczyciela przewiduje różne możliwości zmiany warunków pracy nauczyciela, które pozwalają na zachowanie zatrudnienia. Większość z nich wymaga jednak zgody nauczyciela. Sprawdź, jak zgodnie z prawem zmienić stanowisko pracy czy wymiar etatu nauczyciela w zależności od tego czy jest zatrudniony na podstawie mianowania czy umowy o pracę. Przekonaj się jak wygląda zmiana warunków pracy nauczyciela w praktyce i pobierz niezbędne wzory dokumentów.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Dołącz do Akademii Portalu Oświatowego i obejrzyj szkolenie: Wypowiedzenie umowy o pracę i wypowiedzenie zmieniające cz. I oraz Wypowiedzenie umowy o pracę i wypowiedzenie zmieniające cz. II Do szkolenia dołączono materiały specjalne:

Porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę nauczyciela
Przeniesienie nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania na inne stanowisko
Wzór wypowiedzenia stosunku pracy nauczyciela na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela
Wzór propozycji ograniczenia zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania.

Brak możliwości dalszego zatrudniania nauczyciela w pełnym wymiarze

Karta Nauczyciela przewiduje, że w przypadku częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć dyrektor szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy lub przenosi go w stan nieczynny (art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela). W szkołach feryjnych w takim przypadku rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych następuje z końcem roku szkolnego. Nie jest to jednak jedyny scenariusz przy braku godzin dla nauczycieli. Dalsze zatrudnianie na stanowisku nauczyciela może być bowiem możliwe w niższym wymiarze albo z innym przydziałem zajęć.

Zmiana warunków pracy lub płacy nauczyciela zawsze na piśmie

Akt mianowania i umowa o pracę nauczyciela zawiera m.in. stanowisko oraz warunki pracy i płacy, w tym także wymiar zatrudnienia (art. 14 Karty Nauczyciela, art. 29 § 1 Kodeksu pracy). Umowę o pracę oraz akt mianowania zawiera się na piśmie i także zmiana warunków zatrudnienia nauczyciela wymaga formy pisemnej (art. 29 §2 i §4 Kodeksu pracy). Stosunek pracy powstaje na podstawie zgodnych oświadczeń stron co do warunków zatrudnienia, a zatem ich zmiana także wymaga tej zgody.

Nawet jeśli zmiana warunków pracy nauczyciela wydaje się obiektywnie dla niego korzystna (np. zwiększenie wymiaru etatu nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę), wymaga ona zgody nauczyciela. Zaplanowanie w arkuszu większej liczby godzin zajęć dla nauczyciela, nie zwiększa automatycznie wymiaru jego zatrudnienia.

Nie trzeba zgody na uzupełnianie etatu w innej szkole na tym samym stanowisku

Mimo że akt mianowania i umowa o pracę wskazuje m.in. miejsce wykonywania pracy, nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć może zostać zobowiązany do uzupełniania etatu w innej szkole lub szkołach. Jest to jedyna sytuacja, w której zmiana warunków zatrudnienia nauczyciela nie wymaga jego zgody, pod warunkiem, że nauczyciel uzupełnia etat na tym samym stanowisku pracy. Jeżeli jednak uzupełnianie etatu wiąże się ze zmianą stanowiska pracy nauczyciela, może on się na to nie zgodzić. Wówczas będzie otrzymywał wynagrodzenie za realizowaną część obowiązkowego wymiaru zajęć (art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela). Obowiązek uzupełniania etatu może nałożyć na nauczyciela wyłącznie organ prowadzący. Uzupełnianie etatu w innej szkole możliwe jest w wymiarze nie większym niż ½ obowiązkowego wymiaru zajęć (art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela).

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

kiedy można zmienić przydział zajęć nauczyciela bez jego zgody,
jakie są możliwości zmiany warunków pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania,
którym nauczycielom można wręczyć wypowiedzenie warunków pracy i płacy,
czy brak zgody na ograniczenie zatrudnienia powoduje automatyczne rozwiązanie stosunku pracy nauczyciela,
co zrobić po odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia,
czy nauczyciel może nie wyrazić zgody na uzupełnianie etatu w innej szkole.

Jak zwolnić z pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania?

Zwolnienie nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania to temat, który wymaga znajomości przepisów prawa pracy oraz szczególnych regulacji zawartych w Karcie Nauczyciela. Warto wiedzieć, że nauczyciele mianowani cieszą się większymi przywilejami ochrony przed zwolnieniem w porównaniu do nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Istnieje jednak 10 okoliczności, w których dyrektor szkoły może rozwiązać stosunek pracy z takim nauczycielem.Sprawdź szczegóły.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

jakie są podstawy prawne zwalniania nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania,
czy nauczyciel zatrudniony przez mianowanie może otrzymać wypowiedzenie stosunku pracy z przyczyn leżących po jego stronie,
kiedy długotrwała choroba skutkuje rozwiązaniem stosunku pracy nauczyciela.

PO Banner na konferencję (1920×1080 px) (750 x 300 px) (984 x 553 px) (12) (1)

Kryteria doboru do zwalniania nauczycieli – jak opracować

Luty 2026 r.

Szkoła musi należycie przygotować się do ruchu kadrowego. Jednym z podstawowych zadań jest przygotowanie zasad typowania nauczycieli do redukcji etatu lub wypowiedzenia stosunku pracy. W tym celu należy opracować dokument nazywany w praktyce kryteriami doboru do zwalniania nauczycieli.

Korzyści dla uczestnika:

wyjaśnimy, jak tworzyć kryteria doboru do zwalniania nauczycieli, by zminimalizować ryzyko sporu w sądzie pracy,
dowiesz się, jaką metodę przyjąć (hierarchia kryteriów, punktacja),
sprawdzisz, czy warto opracować kryteria doboru dla pracowników samorządowych,
upewnisz się, jak przyjąć i zakomunikować kryteria doboru pracownikom.

PO Banner na konferencję (1920×1080 px) (750 x 300 px) (984 x 553 px) (12)

Kryteria doboru do zwalniania nauczycieli – jak opracować

Luty 2026 r.

Korzyści dla uczestnika:

wyjaśnimy, jak tworzyć kryteria doboru do zwalniania nauczycieli, by zminimalizować ryzyko sporu w sądzie pracy,
dowiesz się, jaką metodę przyjąć (hierarchia kryteriów, punktacja),
sprawdzisz, czy warto opracować kryteria doboru dla pracowników samorządowych,
upewnisz się, jak przyjąć i zakomunikować kryteria doboru pracownikom.

Jak wprowadzić w szkole kryteria doboru nauczycieli do zwolnienia?

Wprowadzenie w szkole kryteriów doboru nauczycieli do zwolnienia wymaga zastosowania właściwej formy prawnej. Najbardziej odpowiednią formą będzie zarządzenie dyrektora szkoły, wydane zgodnie z przepisami prawa oświatowego i statutem placówki.

4 listopada 2025 r.
Zwalnianie nauczycieli

Zgoda nauczyciela radnego na zwolnienie z pracy z przyczyn organizacyjnych

Pytanie: Dyrektor publicznej szkoły feryjnej zamierza wypowiedzieć stosunek pracy z przyczyn organizacyjnych nauczycielowi, który jest radnym. Nauczyciel zgadza się z decyzją dyrektora Czy w tej sytuacji dyrektor musi występować do rady miasta o zgodę na rozwiązanie stosunku pracy?

Rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 27 KN a odprawa nauczyciela

Pytanie: Nauczyciel dyplomowany zatrudniony na czas nieokreślony w wymiarze 0,6 etatu otrzymał 3-miesięczne wypowiedzenie umowy o pracę na podstawie art. 27 KN. Czy nauczycielowi należy się odprawa w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę?

Ustawa o zwolnieniach grupowych 2024 – tekst jednolity

Ustawa o zwolnieniach grupowych 2025. Tekst jednolity

29 kwietnia 2025 r. opublikowano nowy tekst jednolity Dziennika Ustaw ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych). Ustawa ta ma zastosowanie w szkołach zatrudniających co najmniej 20 pracowników. Jest także podstawą naliczania odprawy z art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela dla nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Rozwiązanie umowy nauczyciela za porozumieniem stron – podstawa prawna ustania zatrudnienia

Każdy stosunek pracy można rozwiązać za porozumieniem stron. W przypadku nauczycieli zatrudnionych w placówkach samorządowych różna jest jednak podstawa prawna ustania zatrudnienia w zależności od tego, czy nauczyciel jest zatrudniony na czas określony, czas niekreślony czy na podstawie mianowania.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

Kiedy i w jakim zakresie stosuje się przepisy Kodeksu pracy do rozwiązania umowy nauczyciela za porozumieniem stron?
Czy za porozumieniem stron można rozwiązać umowę o pracę nauczyciela na zwolnieniu lekarskim?
Czy do rozwiązania umowy o pracę wystarczy wniosek nauczyciela?

Mniej lekcji religii w szkole – co z katechetami

Od 1 września 2025 r. czekają nas duże zmiany w organizacji zajęć religii w szkołach. Przede wszystkim będzie mniej godzin religii w szkołach, a ponadto lekcje religii mają być co do zasady organizowane na pierwszej lub ostatniej godzinie zajęć danej klasy. Takie zmiany nie pozostają bez znaczenia dla nauczycieli religii. Może zabraknąć dla nich godzin do pełnego etatu. Może też być ciężko, aby jeden nauczyciel religii prowadził wszystkie lekcje, skoro część z nich ma być rano, a część na koniec zajęć. Sprawdź, jak uwzględnić zmiany w organizacji religii w ruchu kadrowym w szkole w 2025 roku.

Podstawą zatrudnienia nauczyciela religii jest tzw. misja do nauczania religii w danej szkole

Warunkiem zatrudnienia nauczyciela na stanowisku nauczyciela religii jest posiadanie przez niego imiennego pisemnego skierowania do danej placówki (tzw. misja do nauczania religii). Nauczycieli religii zatrudnia się zgodnie z Kartą Nauczyciela. Cofnięcie skierowania jest równoznaczne z utratą uprawnień do nauczania religii w danym przedszkolu lub szkole. O cofnięciu skierowania właściwe władze kościołów lub innych związków wyznaniowych powiadamiają dyrektora przedszkola lub szkoły oraz organ prowadzący. Na okres pozostały do końca roku szkolnego kościół lub inny związek wyznaniowy może skierować inną osobę do nauczania religii, z tym że równocześnie pokrywa on koszty z tym związane (§5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach).

Podstawowym powodem rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem religii jest cofnięcie skierowania do nauczania religii w danej szkole. Jest to jednak decyzja właściwej władzy kościelnej, a nie dyrektora placówki. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule: Rozwiązanie stosunku pracy nauczyciela religii w związku z cofnięciem misji do nauczania religii w szkole>>

Z artykułu dowiesz się m.in.:

jak zwolnić nauczycieli religii,
co zrobić, gdy godzin religii zabraknie do pełnego etatu nauczyciela,
czy nauczycielowi religii można powierzyć inne zajęcia lub wychowawstwo.

Dni na poszukiwanie pracy w szkole dla nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania

W okresie co najmniej dwutygodniowego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę pracownikowi przysługuje zwolnienie na poszukiwanie pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (art. 37 § 1 Kodeksu pracy). Przepis ten wskazuje, że prawo do zwolnienia na poszukiwanie pracy dotyczy pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Czy to oznacza, że nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania nie ma prawa do dni wolnych na poszukiwanie pracy? Sprawdź czy nauczycielowi należą się dni zwolnienia od pracy w związku z zapowiedzianym rozwiązaniem stosunku pracy.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

Czy nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania przysługują dni wolne na poszukiwanie pracy?
Które przepisy regulują tryb rozwiązania stosunku pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania?
W jakich przypadkach przepisy Kodeksu pracy mają zastosowanie do nauczycieli mianowanych?