plik audio

Czy nauczyciel może odmówić zastępstwa – zasady dla dyrektorów

Czy nauczyciel może odmówić zastępstwa? Wskazówki dla dyrektorów szkół

Doraźne zastępstwa to codzienność w pracy szkoły, ale nie zawsze nauczyciel musi się na nie zgodzić. Sprawdź, w jakich sytuacjach dyrektor może wydać polecenie służbowe, a kiedy potrzebna jest zgoda nauczyciela na zastępstwo – po zmianach w Karcie Nauczyciela 2025. Dowiedz się także, kiedy nauczyciel może legalnie odmówić zastępstwa.

Michał Kowalski
13 października 2025 r.
Godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa

Doskonalenie zawodowe nauczycieli – czy można odmówić

Czy nauczyciel może odmówić doskonalenia zawodowego?

W sytuacji, gdy dyrektor kieruje nauczyciela na kurs, szkolenie lub studia podyplomowe (np. w celu uzyskania nowych kwalifikacji), a szkoła pokrywa koszty kształcenia, może pojawić się pytanie: czy nauczyciel ma prawo odmówić? Sprawdzamy, czy odmowa doskonalenia zawodowego ze strony nauczyciela jest legalna, czy też powinna spotkać się z konsekwencjami prawnymi.

Czy zatrudnienie nauczyciela w trakcie roku szkolnego musi być na czas określony

Karta Nauczyciela przewiduje możliwość zatrudnienia nauczyciela, bez względu na posiadany stopień awansu zawodowego, na czas określony. Brzmienie przepisu budzi jednak wątpliwości. Sprawdź, czy nauczyciel może być zatrudniony na czas określony tylko dlatego, że podejmuje pracę w trakcie roku szkolnego.

Patryk Kuzior
8 października 2025 r.
Zatrudnianie nauczycieli

Czy dyrektor może uwzględnić spóźnioną rezygnacja z języka mniejszości

Czy dyrektor może uwzględnić spóźnioną rezygnację z języka mniejszości

Rodzic nie może żądać od dyrektora szkoły zwolnienia dziecka z nauki języka mniejszości, bo zaprzestanie udziału ucznia w tych zajęciach nie zależy od jego decyzji. Wynika to bowiem bezpośrednio ze złożonego przez rodziców oświadczenia o rezygnacji z nauki tego języka. W 2025 roku oświadczenie powinno być złożone nie później niż do 31 lipca. Czy w takiej sytuacji uczeń, którego rodzice nie złożyli oświadczenia w tym terminie, powinien uczęszczać na naukę języka mniejszości w roku szkolnym 2025/2026?

Ile obserwacji zajęć w trakcie przygotowania do zawodu rozpoczętego przed 1 września 2025 r.

Od roku szkolnego 2025/2026 został doprecyzowany zakres zadań mentora poprzez narzucenie liczby godzin zajęć obserwowanych przez mentora oraz przez nauczyciela początkującego. Sprawdź, jak dokumentować obserwowane zajęcia i ile ich ma do zrealizowania nauczyciel, który rozpoczął je przed 1 września 2025 r.

Anna Król
3 października 2025 r.
Przygotowanie do zawodu

Uzyskanie kwalifikacji przez nauczyciela zatrudnionego za zgodą kuratora oświaty

Nauczyciel, który nie posiada wymaganych kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska może być zatrudniony w szkole za zgodą kuratora oświaty. Zatrudnienie możliwe jest na podstawie Karty Nauczyciela, a w przypadku osób niebędących nauczycielami na podstawie art. 15 Prawa oświatowego. Sprawdź, co należy zrobić z umową o pracę nauczyciela, który uzyska wymagane kwalifikacje w trakcie zatrudnienia.

Roczne przygotowanie przedszkolne poza przedszkolem, czyli jak zezwolić na edukację domową przedszkolaka

Rodzice, którzy chcą, aby dziecko spełniało obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem, składają wniosek do dyrektora przedszkola, do którego dziecko zostało przyjęte. Nie ma obowiązku dołączania opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Podpowiadamy, jakie dokumenty należy złożyć, oraz czy dla takiego dziecka przygotowuje się informację o gotowości szkolnej.

Ograniczenie zatrudnienia nauczyciela w trakcie roku szkolnego – czy możliwe

Zwykle zmiany warunków pracy nauczyciela dokonuje się w maju tak, aby weszły one w życie z początkiem nowego roku szkolnego. Zdarza się jednak, że potrzeba zmniejszenia liczby godzin zajęć przydzielonych nauczycielowi wystąpi już po rozpoczęciu zajęć w danym roku szkolnym np. gdy uczniowie zostaną wypisani z edukacji zdrowotnej. Sprawdź, czy zmiana wymiaru zajęć nauczyciela możliwa jest w trakcie roku szkolnego.

Przygotowanie do zawodu nauczyciela w dwóch szkołach

Od 1 września 2025 r. nauczyciel zatrudniony w dwóch szkołach w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z kwalifikacjami odbywa przygotowanie do zawodu w szkole wskazanej jako podstawowe miejsce pracy. Sprawdź, czy ten przepis ma zastosowanie także do nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r.

Zatrudnienie nauczyciela bez przygotowania pedagogicznego

Archiwalny Nauczyciel bez przygotowania pedagogicznego – kompendium wiedzy dyrektora szkoły

Co do zasady nauczyciel stanowisko nauczyciela może zajmować tylko osoba posiadająca przygotowanie pedagogiczne. Karta Nauczyciela przewiduje jednak możliwość zatrudnienia nauczyciela bez przygotowania pedagogicznego, o ile osoba ta zobowiąże się do jego uzupełnienia w ciągu pierwszego roku pracy w szkole. Od 1 września 2025 r. zmieniły się skutki nieuzyskania przygotowania pedagogicznego przez nauczyciela zatrudnionego na podstawie art. 10 ust. 3 Karty Nauczyciela. Sprawdź, jak w praktyce wygląda zatrudnienie i awans zawodowy nauczyciela bez przygotowania pedagogicznego.

Anna Trochimiuk
17 września 2025 r.
Kadry i płace

Awans na mianowanego nauczyciela zatrudnionego poniżej pół etatu

Zarówno w "starej", jak i w "nowej" ścieżce awansu zawodowego nauczycieli, ubieganie się o stopień nauczyciela mianowanego możliwe jest tylko w przypadku zatrudnienia w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Ten wymiar zatrudnienia może być łączony w kilku placówkach. Poznaj szczegóły.

Anna Trochimiuk
16 września 2025 r.
Staż nauczyciela

Czy można przyspieszyć termin płatności wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa dla nauczycieli

Od 1 września 2025 r. zmieniają się zasady wypłaty wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe oraz doraźne zastępstwa. Nowe przepisy precyzują końcowy termin, do którego należy wypłacić te składniki pensji. Czy jednak oznacza to, że wcześniejsza wypłata wynagrodzenia za pracę w godzinach ponadwymiarowych i doraźnych zastępstw jest zabroniona? Wyjaśniamy, jakie są możliwości oraz ograniczenia wynikające z przepisów.

Doraźne zastępstwo nauczyciela – czy możliwe jest łączenie klas

W sytuacjach kryzysowych kadrowo dyrektorzy szkół często zadają sobie pytanie: czy doraźne zastępstwo nauczyciela może polegać na łączeniu dwóch klas i prowadzeniu wspólnych zajęć? Sprawa wydaje się oczywista organizacyjnie, ale nie zawsze jest zgodna z przepisami prawa. Kluczowe znaczenie mają tu zmiany w Karcie Nauczyciela 2025.

3 września 2025 r.
Godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa

Rozwiązanie umowy o pracę na czas określony – kiedy wymaga uzasadnienia

Od 26 kwietnia 2023 r. dyrektor szkoły w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę na czas określony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia musi wskazać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. Sprawdź, czy to oznacza, że w każdym przypadku zakończenia umowy na czas określony dyrektor szkoły podaje uzasadnienie.

Zakaz zatrudniania nauczyciela powyżej etatu – co mówią przepisy prawa?

Zakaz zatrudniania nauczyciela powyżej etatu w jednym organie prowadzącym

Zatrudnianie nauczyciela powyżej pełnego etatu w jednej jednostce samorządu terytorialnego budzi pytania dotyczące granic kompetencji dyrektora szkoły oraz roli organu prowadzącego. Przepisy Karty Nauczyciela przewidują możliwość nawiązania kilku stosunków pracy, jednak decyzje w tym zakresie podejmuje dyrektor, nie zaś organ prowadzący. W artykule omawiamy, kiedy możliwe jest dodatkowe zatrudnienie nauczyciela i jakie ograniczenia mogą wynikać z przepisów prawa lub praktyki samorządowej.