ZMIANY W PRAWIE OŚWIATOWYM OD WRZEŚNIA 2026 – zestawienie przepisów (aktualizacja na 22 czerwca 2026)

ZMIANA

ZAKRES ZMIAN

PODSTAWA PRAWNA

Nowe ramowe plany nauczania dla klas I i IV

Nowe ramowe plany nauczania stosuje się od roku szkolnego 2026/2027:

• w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych – również w kolejnych klasach,
• we wszystkich klasach szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Nowości:

1)  21 godzin tygodniowo w edukacji wczesnoszkolnej (było 20)

2)  Przyroda w klasach IV–VI w wymiarze po 3 godziny tygodniowo, w co najmniej dwugodzinnych blokach

3)  Zajęcia praktyczno-techniczne w klasach IV–VI w wymiarze po 2 godziny tygodniowo, zastąpią technikę, w dwugodzinnych blokach

4)  Zwiększenia w klasach IV–VIII wymiaru godzin do dyspozycji dyrektora z 4 do 6

5)  Godziny z wychowawcą w klasach IV–VIII – przeznaczenia co najmniej 1 godziny w miesiącu na rozwijanie umiejętności bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń

6)  Tydzień projektowy w klasach IV–VIII, z wyłączeniem szkoły podstawowej dla dorosłych

RAMOWE PLANY NAUCZANIA 2026 – w pytaniach i odpowiedziach

Rozporządzenie ME z 12 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z 2026 r. poz. 380)

Nowe podstawy programowe – przedszkole, szkoła podstawowa

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej będzie wdrażana sukcesywnie, tj. począwszy od 1 września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach. Jednocześnie nowa podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa będzie stosowana począwszy od 1 września 2027 r. w klasach VIII. Podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej będzie obowiązywać od 1 września 2026 r. wszystkie dzieci.

Rozporządzenie ME z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz.U. z 2026 r. poz. 378)

Podstawy programowe – branżowa szkoła I st., szkoła specjalna przysposabiająca do pracy, szkoła policealna

Podstawy programowe kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz szkoły policealnej zostaną ujęte w osobnym rozporządzeniu – nie zmienią się jednak od września 2026 r.  Wdrożenie nowych podstaw programowych dla ww. szkół zaplanowano dopiero od roku szkolnego 2027/2028. Do tego czasu konieczne jest utrzymanie dotychczasowych podstaw programowych – zostaną one jednak ujęte w nowym rozporządzeniu.

Rozporządzenie ME w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz szkoły policealnej (oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw)

Ocena funkcjonalna

Ocena funkcjonalna ma prowadzić do lepszego dopasowania orzeczeń poradni do rzeczywistych potrzeb uczniów, dlatego szkoły  będą zobligowane do przeprowadzania takiej oceny przed wydaniem orzeczenia przez poradnię. Ocena będzie dokonywana na podstawie danych dotyczących:

1) aktywności i uczestniczenia dziecka lub ucznia w codziennych aktywnościach i życiu społecznym,

2) charakterystyki funkcjonowania dziecka w aspekcie funkcji i struktur ciała, w tym odpowiednio zdrowia psychicznego, percepcji, funkcji motorycznych, mowy i funkcji poznawczych, emocjonalno-społecznych oraz innych indywidualnych cech, które mogą wpływać na funkcjonowanie w różnych obszarach życia;

3) zakres i rodzaj trudności edukacyjnych lub wychowawczych, z uwzględnieniem ewentualnych dostosowań wprowadzonych w toku realizacji tych programów;

4) efektywności działań wspierających funkcjonowanie dziecka, jeżeli takie były podejmowane.

Rozporządzenie ME z 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 428)

18-godzinne pensum nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz praktycznej nauki zawodu

1 września 2026 r. wejdą w życie ostatnie ze zmian w Karcie Nauczyciela przewidziane w ustawie z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Polegają one na ujednoliceniu pensum nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz praktycznej nauki zawodu. Pensum wyniesie 18 godzin.

W konsekwencji nauczyciele praktycznej nauki zawodu nie będą już realizować pensum ustalanego przez organ prowadzący.

Pensum nauczyciela praktycznej nauki zawodu w arkuszu organizacyjnym na rok szkolny 2026/2027

Ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1160)

Nowe wytyczne dla sklepików szkolnych i stołówek

Szkoły i placówki, w których zapewnia się co najmniej trzy posiłki dziennie (śniadanie, obiad, podwieczorek), muszą wziąć pod uwagę, że od 1 września br. wprowadza się istotną zmianę – minimum raz w tygodniu na obiad ma zostać podane danie przygotowane na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów pochodzenia zwierzęcego. Nowe przepisy dopuszczają również możliwość zastąpienia mleka napojami roślinnymi oraz roślinnymi alternatywami produktów mlecznych.

Rozporządzenie MZ z 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197)

Edukacja uczniów z Ukrainy

Od 1 września br. nie będą obowiązywały już przepisy dotyczące dodatkowych uprawnień w zakresie kształcenia uczniów z Ukrainy. Dotyczy to m.in. dodatkowego języka polskiego dla tych uczniów czy też preferencyjnych warunków ukończenia szkoły podstawowej (bez przedmiotów takich jak przyroda czy technika). Od 1 września br. uczniów z Ukrainy będą obowiązywały ogólne zasady kształcenia, w tym również dotyczące uczniów z zagranicy.

• Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 203).
• Rozporządzenie ME z 26 lutego 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrain (Dz.U. z 2026 r. poz. 245).

Zmiany w doradztwie zawodowym

Nowe rozporządzenie kładzie duży nacisk na wykorzystanie nowoczesnych technologii w procesie doradztwa zawodowego. Doradcy zawodowi będą zobowiązani do korzystania z cyfrowych narzędzi doradczych, takich jak platformy edukacyjne, ogólnopolskie bazy zawodów, testy predyspozycji, prognozy rynku pracy oraz narzędzia komunikacji z uczniami i ich rodzicami. Nowelizacja przewiduje uzupełnienie treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla określonych etapów edukacyjnych i typów szkół. Treści zostają uzupełnione o tzw. kompetencje przyszłości, obejmujące umiejętności cyfrowe. Wprowadzona będzie również możliwość organizowania warsztatów oraz wydarzeń wspierających planowanie ścieżki kariery, w których aktywnie będą uczestniczyć rodzice, a także obowiązek ścisłej współpracy szkół z pracodawcami przy opracowywaniu programów doradztwa zawodowego.

Rozporządzenie ME z 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 73)

Nowe zawody w szkolnictwie branżowym

Od 1 września br. do szkół branżowych wejdą nowe zawody związane z nowoczesnym ogrodnictwem, florystyką, mechaniką precyzyjną oraz branżą IT. Z przepisów wykreślone zostały zawody:

• mechanik precyzyjny (możliwość uruchomienia kształcenia w tym zawodzie jeszcze w roku 2026/2027 i 2027/2028), optyk mechanik oraz technik optyk,
• ogrodnik, technik ogrodnik oraz technik architektury krajobrazu.

Rozporządzenie ME z 20 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 404).

PLANOWANA ZMIANA

ZAKRES ZMIAN

PROJEKTY

Zmiany w ocenianiu: prace domowe, egzaminy klasyfikacyjne, ocena zachowania

Najważniejsze zmiany w ocenianiu planowane od września 2026:

• Egzaminy i sprawdziany mają odbywać się wyłącznie stacjonarnie w szkole, do której uczeń został zapisany. Przeprowadzane w bezpośredniej obecności członków komisji oraz w warunkach zapewniających samodzielną pracę ucznia.
• Prace domowe uczniów IV-VIII mają służyć utrwalaniu, rozwijaniu lub praktycznemu stosowaniu treści nauczania realizowanych podczas zajęć. Każda praca domowa będzie musiała zostać sprawdzona, a uczeń powinien otrzymać informację zwrotną. Nauczyciel będzie musiał uwzględnić systematyczność wykonywania prac domowych przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej.
• Zmiana katalogu obszarów uwzględnianych przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.

Projekt rozporządzenia ME zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (projekt z 5 maja 2026 r.)

Obowiązkowa edukacja zdrowotna

Edukacja zdrowotna ma być przedmiotem obowiązkowym od 1 września:

• od klasy IV szkoły podstawowej,
• przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych.

W przypadku szkół ponadpodstawowych o tym, w których konkretnie klasach realizowane będą zajęcia, zdecydują dyrektorzy placówek.

Nowy przedmiot ma składać się z dwóch części: obowiązkowej edukacji zdrowotnej oraz nieobowiązkowego komponentu dotyczącego zdrowia seksualnego. Część dodatkowa ma stanowić niewielki fragment całego programu i obejmie jedynie jedną lub dwie godziny zajęć w ciągu roku.

Projekty z 21 maja 2026 r.:

• Rozporządzenie ME w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół
• Rozporządzenie ME w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym (…)
• Projekt rozporządzenia ME zmieniającego rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym
• Projekt rozporządzenia ME zmieniającego rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia
• Rozporządzenie ME w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz szkoły policealnej

Ocena zachowania i prace domowe w szkołach artystycznych 

Najważniejsze zmiany przewidziane w projekcie rozporządzenia:

• Nowe zasady dotyczące prac domowych w publicznych szkołach artystycznych, w tym ich zadawania, sprawdzania i uwzględniania przy ocenianiu uczniów.
• Zakaz zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w klasach I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia (z wyjątkiem prac usprawniających motorykę małą).
• Możliwość zadawania nieobowiązkowych prac domowych w starszych klasach szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne.
• Obowiązek sprawdzenia każdej wykonanej pracy domowej oraz przekazania uczniowi informacji zwrotnej.
• Możliwość uwzględniania systematyczności wykonywania prac domowych przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej.
• Zmiana kryteriów oceny zachowania, dostosowana do założeń reformy programowej „Reforma’26 – Kompas Jutra”.
• Doprecyzowanie zasad przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów wiadomości i umiejętności.
• Wprowadzenie jednolitych procedur egzaminacyjnych, obejmujących m.in. stacjonarną formę egzaminów, zakaz korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych oraz określenie czasu trwania egzaminów.

Projekt rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w publicznych szkołach artystycznych (projekt z 12 czerwca 2026 r.)

Centralny dziennik elektroniczny (e-dziennik)

Centralny dziennik elektroniczny (e-dziennik) ma ułatwić pracę dyrektorom, nauczycielom i rodzicom, zapewnić jednolity dostęp do funkcji i podnieść bezpieczeństwo danych. Pilotaż rozpocznie się w roku szkolnym 2026/2027, a pełne udostępnienie w roku 2027/2028.

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz ustawy o systemie informacji oświatowej

Pracownie przyrodnicze 2026–2029 – nowy program dla szkół „Pracownie Kompas Jutra”

Program „Pracownie Kompas Jutra” ma być realizowany w latach 2026–2029 i stanowi element wdrażania Reformy26. Kompas Jutra. Jego głównym celem jest zapewnienie szkołom podstawowym nowoczesnego wyposażenia niezbędnego do realizacji nowej podstawy programowej w zakresie zajęć przyrody oraz zajęć praktyczno-technicznych. Szkolne pracownie mają zostać dostosowane do zmian technologicznych oraz współczesnych potrzeb edukacyjnych. 

Projekt rozporządzenia RM w sprawie szczegółowych warunków, form i trybu realizacji Rządowego programu wspierania organów prowadzących szkoły podstawowe i placówki doskonalenia nauczycieli w zakresie wyposażenia lub doposażenia szkolnych pracowni do prowadzenia zajęć przyrody i zajęć praktyczno-technicznych na lata 2026-2029 - „Pracownie Kompas Jutra” (projekt w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów).

Zakaz korzystania z telefonów w szkołach od września 2026

Do ustawy Prawo oświatowe dodane zostanę art. 98a-98d, które wprowadzą zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły i podczas zajęć organizowanych poza terenem szkoły. Zakazu tego nie stosuje się podczas wycieczek szkolnych – tu szkoły określą warunki korzystania przez uczniów z telefonów. Statut szkoły będzie mógł określić dodatkowo przypadki, w których korzystanie przez uczniów z telefonów podczas wycieczek będzie zakazane. Przepisy określą również wyjątki od zakazu.

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (projekt z 13 maja 2026 r.).

Zmiany w przyjmowaniu uczniów z zagranicy do szkół policealnych i dwujęzycznych

Zmiany w zasadach przyjmowania uczniów przybywających z zagranicy do publicznych szkół policealnych oraz klas VII i VIII publicznych szkół podstawowych dwujęzycznych. Nowości dotyczą m.in. dokumentów uwzględnianych w rekrutacji, certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B1 oraz sprawdzianu predyspozycji językowych.

Projekt rozporządzenia ME zmieniającego rozporządzenie w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw

Technik cyberbezpieczeństwa i inne nowe zawody szkolnictwa branżowego

Jakie nowe zawody szkolnictwa branżowego pojawią się od 1 września 2026 r.?Projekt rozporządzenia przewiduje wprowadzenie do klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego 11 nowych zawodów. Zmiany obejmują branżę mechaniki precyzyjnej, ogrodniczą oraz teleinformatyczną. 

Projekt rozporządzenia ME zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu dziedzin zawodowych wraz z przyporządkowanymi do nich zawodami określonymi w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego

Kwalifikacje nauczycieli przyrody i nie tylko 

Projekt rozporządzenia przewiduje, że od roku szkolnego 2026/2027 przedmiotu przyroda będą mogły nauczać również osoby posiadające kwalifikacje do nauczania:

• biologii,
• geografii,
• fizyki,
• chemii.

Kwalifikacje nauczycieli przyrody będą opierały się na dotychczasowych kwalifikacjach nauczycieli przedmiotów przyrodniczych, co ma ułatwić organizację nauczania po wejściu w życie nowych przepisów.

Projekt rozporządzenia ME zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli

Prawa i obowiązki ucznia, Rzecznik Praw Uczniowskich

Jedną z najważniejszych zmian w proponowanych przepisach jest przeniesienie katalogu praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy. Wprowadzony ma być także katalog działań wychowawczych oraz kar dla uczniów, wraz z procedurami ich stosowania. Kluczową zasadą ma być pierwszeństwo oddziaływań wychowawczych. Nowością będzie utworzenie systemu organów ochrony praw ucznia. Projekt zakłada powołanie:

• Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich (na 4-letnią kadencję),
• 16 wojewódzkich rzeczników działających przy kuratorach oświaty,
• fakultatywnie rzeczników na poziomie gmin i powiatów,
• szkolnych rzeczników praw uczniowskich, którymi będą opiekunowie samorządów uczniowskich.

Projekt ustawy porządkuje także sytuację uczniów pełnoletnich, szczególnie w zakresie:

• dostępu do ocen,
• usprawiedliwiania nieobecności (wprowadzony zostanie wymóg podawania przyczyny nieobecności, jednak bez konieczności ujawniania danych wrażliwych).

UWAGA! Ostatecznie zrezygnowano z pomysłu podwyższania progów frekwencyjnych.

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (projekt z 27 marca 2026 r.) – projekt ustawy przyjęty przez Rząd